{{Inne znaczenia|zapisu fonetycznego|artykuł dotyczący systemu telekomunikacji

noszącego nazwę „[[alfabet fonetyczny ICAO]]”|przekierowanie=IPA}}

{{Pismo infobox
|nazwa = Międzynarodowy alfabet fonetyczny
|grafika = IPA in IPA.svg
|opis grafiki = skrót „{{J|en|IPA}}” zapisany przy pomocy MAF
|rodzaj = [[pismo fonetyczne]]
|typ = system alfabetyczny
|kierunek pisma = od lewej do prawej
|języki pisma = Używany do [[transkrypcja fonetyczna|transkrypcji
fonetycznej]] języków świata
|czas używania = od 1888
|systemy macierzyste =
|systemy potomne =
|twórca =
|unikod =
|iso15924 = <code>Latn, 215</code>
|commons =
|wikisłownik =
|wikiźródła =
|www =
}}
'''Międzynarodowy alfabet fonetyczny'''<ref group="uwaga">W polskich opracowaniach
często można spotkać się z angielską nazwą {{K|en|International Phonetic Alphabet}}
oraz skrótem {{J|en|IPA}}, czasami również z francuską nazwą {{K|fr|Alphabet
phonétique international}} ({{J|fr|API}}).</ref> (skrót '''MAF''') – [[alfabet|
system alfabetyczny]] [[transkrypcja fonetyczna|transkrypcji fonetycznej]] oparty w
większości na [[alfabet łaciński|alfabecie łacińskim]]. Został opracowany pod
koniec XIX wieku przez [[Międzynarodowe Towarzystwo Fonetyczne]] jako
ustandaryzowana reprezentacja dźwięków we wszystkich [[Język mówiony|językach
mówionych]]{{odn|International Phonetic Association|1999|s=3}}. MAF używany jest w
[[leksykografia|leksykografii]], przez nauczycieli i studentów [[Język obcy|języka
obcego]], [[językoznawstwo|językoznawców]], [[logopedia|logopedów]],
[[piosenkarz]]y, [[aktor]]ów, [[Język sztuczny|twórców języków sztucznych]] oraz
[[tłumacz]]y{{odn|MacMahon|1996}}{{odn|Wall|1989}}.

Jest on szeroko stosowanym środkiem standaryzacji zapisu [[fonetyka|fonetycznego]]

dla wszystkich języków świata. Większość znaków została zaczerpnięta wprost z
[[alfabet łaciński|alfabetu łacińskiego]] lub stworzona na jego podstawie, część
pochodzi z [[alfabet grecki|alfabetu greckiego]], a część została stworzona
specjalnie na jego potrzeby.

MAF jest wynikiem wieloletniej pracy fonetyków zrzeszonych w Międzynarodowym

Towarzystwie Fonetycznym, założonym w Paryżu w 1886 roku. Zarówno Towarzystwo, jak
i stworzony przez nie alfabet znane są pod nazwą '''{{J|en|IPA}}''' (jest to
[[skrótowiec]] od {{K|en|International Phonetic Association}}). W ciągu swego
istnienia alfabet {{J|en|IPA}} był kilkakrotnie zmieniany. Znaczne modyfikacje
wprowadzono w 1989 roku, po konferencji w [[Kilonia|Kilonii]]. Następne zmiany
przyniósł rok 1993. Najnowsza wersja alfabetu została opublikowana w roku 2005.

Międzynarodowe Towarzystwo Fonetyczne zaleca, by transkrypcję fonetyczną umieszczać

w nawiasach kwadratowych: „[]”. Z kolei transkrypcja [[fonem]]iczna powinna być
umieszczana między ukośnikami: „/ /”.

== Samogłoski ==
{{Zobacz też|Samogłoski kardynalne|Diagram samogłoskowy}}
Poniżej przedstawiono [[samogłoski kardynalne]] wpisane w tak zwany [[diagram
samogłoskowy|czworokąt samogłosek]]. Pokazuje on względną wysokość i tylność
({{ang.|backness}}) samogłosek, nie jest jednak w stanie pokazać ich zaokrąglenia.
Dlatego na poniższym rysunku przyjęto konwencję, że gdy symbole występują w parach,
symbol z prawej strony oznacza samogłoskę zaokrągloną, natomiast symbol z lewej
strony samogłoskę niezaokrągloną<ref>{{Cytuj książkę |autor = [[Międzynarodowe
Towarzystwo Fonetyczne|International Phonetic Association]] |tytuł = {{J|en|
Handbook of the International Phonetic Association}} |wydawca = [[Cambridge
University Press|{{J|en|Cambridge University Press}}]] |isbn =
0-521-63751-1}}</ref>.

{{Samogłoski kardynalne/tabela}}

== Uwagi ==
* Przed rokiem 1989 samogłoska zapisywana symbolem '''{{IPA|ɪ||}}''' zapisywana
była symbolem '''{{IPA|ɩ||}}'''{{odn|IPA|1999|s=167}}.
* Cztery symbole w powyższej tabeli nie posiadają pary:
** Samogłoska zapisywana symbolem '''{{IPA|ʊ||}}''' jest zdefiniowana jako
zaokrąglona; przed rokiem 1989 zapisywana była ona symbolem '''{{IPA|ɷ||}}'''{{odn|
IPA|1999|s=13, 169–170}}. Jej niezaokrąglony odpowiednik występuje rzadko, na
przykład w europejskiej odmianie [[język portugalski|języka portugalskiego]]{{odn|
Cruz-Ferreira|1999|s=127}}.
** Zaokrąglenie samogłoski zapisywanej symbolem '''{{IPA|ə||}}''' nie jest
sprecyzowane{{odn|IPA|1999|s=167}}.
** Samogłoska zapisywana symbolem '''{{IPA|æ||}}''' jest zdefiniowana jako
niezaokrąglona{{odn|IPA|1999|s=166}}. Jej zaokrąglony odpowiednik występuje tylko w
[[język duński|języku duńskim]]{{odn|Grønnum|1998|s=100}}{{odn|Basbøll|2005|s=46}}.
** Choć zaokrąglenie samogłoski zapisywanej symbolem '''{{IPA|ɐ||}}''' nie jest
sprecyzowane{{odn|IPA|1999|s=166}}, w zdecydowanej większości przypadków jest to
samogłoska niezaokrąglona. Jedynym językiem posiadającym samogłoskę prawie otwartą
centralną zaokrągloną jest {{link-interwiki|język sebei|Q=Q56445}} używany w
[[Uganda|Ugandzie]], który zarazem jest jednym językiem kontrastującym
niezaokrąglone i zaokrąglone samogłoski prawie otwarte centralne<ref>{{cytuj stronę
|url = http://menzerath.phonetik.uni-frankfurt.de/L/L4209.html |tytuł = {{J|de|
Upsid sebei}} |data dostępu = 2016-02-16}}</ref>.
* Dialekt miasta [[Hamont-Achel|Hamont]] [[język limburski|języka limburskiego]]
kontrastuje trzy stopnie tylności długich samogłosek otwartych niezaokrąglonych:
przednie [{{IPA|aː}}], centralne [{{IPA|äː}}] i tylne [{{IPA|ɑː}}]{{odn|Verhoeven|
2007|s=221}}<ref>Choć Verhoeven pierwsze dwie samogłoski zapisuje jako
{{IPA|/æː/||}} i {{IPA|/aː/||}}, to z czworokątu samogłoskowego na stronie 221
wynika jasno, że mają dokładnie ten sam stopień otwarcia (całkowicie otwarty),
{{IPA|/æː/||}} jest całkowicie przednie, {{IPA|/aː/||}} jest centralne, a
{{IPA|/ɑː/||}} całkowicie tylne.</ref>. Takie potrójne rozróżnienie jest bardzo
rzadko spotykane.
* W latach 2011–2012 komitet [[Międzynarodowe Towarzystwo Fonetyczne|
Międzynarodowego Towarzystwa Fonetycznego]] zagłosował przeciw dodaniu do MAF
odrębnego symbolu ({{IPA|ᴀ||}}) dla samogłoski otwartej centralnej
niezaokrąglonej{{odn|Keating|2012|s=245}}.

== Spółgłoski płucne ==
=== Pojedyncza artykulacja<ref>{{cytuj stronę |url =
http://www.langsci.ucl.ac.uk/ipa/pulmonic.html |tytuł = IPA: Pulmonic |język = en |
archiwum =
https://web.archive.org/web/20090316003917/http://www.langsci.ucl.ac.uk/ipa/
pulmonic.html |zarchiwizowano = 2009-03-16 |data dostępu = 2013-06-26}}</ref> ===
Podział w kolumnach według [[miejsce artykulacji|miejsca artykulacji]]; w rzędach
według [[sposób artykulacji|sposobu artykulacji]]. [[Spółgłoska|Spółgłoski]]
umieszczone po lewej stronie komórek tabeli są bezdźwięczne, po prawej – dźwięczne.

{| class="wikitable" style="text-align: center"

|- style="font-size:small; height:3em;"
|style="font-size: 90%;"|
!style="width:4em;"| [[Spółgłoska wargowa|Dwu-<br />wargowe]]
!style="width:4em;"| [[Spółgłoska wargowo-zębowa|War-<br />gowo-<br />zębowe]]
!style="width:4em;"| [[Spółgłoska zębowa|Zębowe]]
!style="width:4em;"| [[Spółgłoska przedniojęzykowo-dziąsłowa|Dzią-<br />słowe]]
!style="width:4em;"| [[Spółgłoska zadziąsłowa|Zadzią-<br />słowe]]
!style="width:4em;"| [[Retrofleksja (fonetyka)|Retro-<br />fleksyjne]]
!style="width:4em;"| [[Spółgłoska podniebienna|Podnie-<br />bienne]]
!style="width:4em;"| [[Spółgłoska miękkopodniebienna|Miękko-<br />podnie-<br
/>bienne]]
!colspan=2 style="width: 4em;"| [[Spółgłoska języczkowa|Języcz-<br />kowe]]
!colspan=2 style="width: 4em;"| [[spółgłoska faryngalna|Gar-<br />dłowe]]
!colspan=2 style="width: 4em;"| [[Spółgłoska nagłośniowa|Nagło-<br />śniowe]]
!colspan=2 style="width: 4em;"| [[Spółgłoska krtaniowa|Krta-<br />niowe]]
|- style="font-size: 120%;"
!style="font-size: small; text-align:left"| [[Spółgłoska nosowa|Nosowe]]
| [[Spółgłoska nosowa dwuwargowa bezdźwięczna|m̥]] [[Spółgłoska nosowa dwuwargowa
dźwięczna|{{unicode|m}}]]
| [[spółgłoska nosowa wargowo-zębowa|{{unicode|ɱ}}]]
|colspan=3| [[Spółgłoska nosowa dziąsłowa bezdźwięczna|n̥]] [[Spółgłoska nosowa
dziąsłowa dźwięczna|{{unicode|n}}]]
| ɳ̊ [[Spółgłoska nosowa z retrofleksją dźwięczna|{{unicode|ɳ}}]]
| ɲ̊ [[Spółgłoska nosowa podniebienna dźwięczna|{{unicode|ɲ}}]]
| [[Spółgłoska nosowa tylnojęzykowo-miękkopodniebienna bezdźwięczna|ŋ̊]]
[[Spółgłoska nosowa tylnojęzykowo-miękkopodniebienna dźwięczna|{{unicode|ŋ}}]]
|colspan=2| [[spółgłoska nosowa języczkowa|{{unicode|ɴ}}]]
|colspan=6 style="background:#ccc"| &nbsp;
|- style="font-size: 120%;"
!style="font-size: small; text-align:left"| [[Spółgłoska zwarta|Zwarte]]
| [[spółgłoska zwarta dwuwargowa bezdźwięczna|{{unicode|p}}]] [[spółgłoska zwarta
dwuwargowa dźwięczna|{{unicode|b}}]]
| [[spółgłoska zwarta wargowo-zębowa bezdźwięczna|p̪]] [[spółgłoska zwarta wargowo-
zębowa dźwięczna|b̪]]
|colspan=3| [[spółgłoska zwarta dziąsłowa bezdźwięczna|{{unicode|t}}]] [[spółgłoska
zwarta dziąsłowa dźwięczna|{{unicode|d}}]]
| [[spółgłoska zwarta z retrofleksją bezdźwięczna|{{unicode|ʈ}}]] [[spółgłoska
zwarta z retrofleksją dźwięczna|{{unicode|ɖ}}]]
| [[spółgłoska zwarta podniebienna bezdźwięczna|{{unicode|c}}]] [[spółgłoska zwarta
podniebienna dźwięczna|{{unicode|ɟ}}]]
| [[spółgłoska zwarta miękkopodniebienna bezdźwięczna|{{unicode|k}}]] [[spółgłoska
zwarta miękkopodniebienna dźwięczna|{{unicode|ɡ}}]]
|colspan=2| [[spółgłoska zwarta języczkowa bezdźwięczna|{{unicode|q}}]]
[[spółgłoska zwarta języczkowa dźwięczna|{{unicode|ɢ}}]]
|colspan=2 style="background:#ccc"| &nbsp;
|colspan=2| [[spółgłoska zwarta nagłośniowa|{{unicode|ʡ}}]]
|style="width: 1em;"| [[Zwarcie krtaniowe|{{unicode|ʔ}}]]
|style="width: 1em; background:#ccc"| &nbsp;
|- style="font-size: 120%;"
!style="font-size: small; text-align:left"| [[Spółgłoska szczelinowa|Szczelinowe]]
| [[spółgłoska szczelinowa dwuwargowa bezdźwięczna|{{unicode|ɸ}}]] [[spółgłoska
szczelinowa dwuwargowa dźwięczna|{{unicode|β}}]]
| [[spółgłoska szczelinowa wargowo-zębowa bezdźwięczna|{{unicode|f}}]] [[spółgłoska
szczelinowa wargowo-zębowa dźwięczna|{{unicode|v}}]]
| [[spółgłoska szczelinowa międzyzębowa bezdźwięczna|{{unicode|θ}}]] [[spółgłoska
szczelinowa międzyzębowa dźwięczna|{{unicode|ð}}]]
| [[spółgłoska szczelinowa dziąsłowa bezdźwięczna|{{unicode|s}}]] [[spółgłoska
szczelinowa dziąsłowa dźwięczna|{{unicode|z}}]]
| [[spółgłoska szczelinowa zadziąsłowa bezdźwięczna|{{unicode|ʃ}}]] [[spółgłoska
szczelinowa zadziąsłowa dźwięczna|{{unicode|ʒ}}]]
| [[spółgłoska szczelinowa z retrofleksją bezdźwięczna|{{unicode|ʂ}}]] [[spółgłoska
szczelinowa z retrofleksją dźwięczna|{{unicode|ʐ}}]]
| [[spółgłoska szczelinowa podniebienna bezdźwięczna|{{unicode|ç}}]] [[spółgłoska
szczelinowa podniebienna dźwięczna|{{unicode|ʝ}}]]
| [[spółgłoska szczelinowa miękkopodniebienna bezdźwięczna|{{unicode|x}}]]
[[spółgłoska szczelinowa miękkopodniebienna dźwięczna|{{unicode|ɣ}}]]
|style="width: 1em;"| [[spółgłoska szczelinowa języczkowa bezdźwięczna|{{unicode|
χ}}]]
|rowspan=2 style="width: 1em;"| [[spółgłoska szczelinowa języczkowa dźwięczna|
{{unicode|ʁ}}]]
|style="width: 1em;"| [[spółgłoska szczelinowa gardłowa bezdźwięczna|{{unicode|
ħ}}]]
|rowspan=2 style="width: 1em;"| [[spółgłoska szczelinowa gardłowa dźwięczna|
{{unicode|ʕ}}]]
|style="width: 1em;"| [[spółgłoska szczelinowa nagłośniowa bezdźwięczna|{{unicode|
ʜ}}]]
|rowspan=2 style="width: 1em;"| [[spółgłoska szczelinowa nagłośniowa dźwięczna|
{{unicode|ʢ}}]]
|colspan=2| [[spółgłoska szczelinowa krtaniowa bezdźwięczna|{{unicode|h}}]]
[[spółgłoska szczelinowa krtaniowa dźwięczna|{{unicode|ɦ}}]]
|- style="font-size: 120%;"
!style="font-size: small; text-align:left"| [[Spółgłoska płynna|Aproksymanty]]
| [[Spółgłoska szczelinowa dwuwargowa dźwięczna#Spółgłoska półotwarta dwuwargowa|
{{unicode|β̞}}]]
| ʋ̥ [[Spółgłoska półotwarta wargowo-zębowa dźwięczna|{{unicode|ʋ}}]]
|colspan=3| ɹ̥ [[Spółgłoska półotwarta dziąsłowa dźwięczna|{{unicode|ɹ}}]]
| ɻ̊ [[Spółgłoska półotwarta z retrofleksją dźwięczna|{{unicode|ɻ}}]]
| j̊ [[Spółgłoska półotwarta podniebienna dźwięczna|{{unicode|j}}]]
| ɰ̊ [[Spółgłoska półotwarta miękkopodniebienna dźwięczna|{{unicode|ɰ}}]]
| &nbsp;
| &nbsp;
| &nbsp;
|colspan=2| [[ʔ̞]]
|- style="font-size: 120%;"
!style="font-size: small; text-align:left"| [[Spółgłoska drżąca|Drżące]]
| ʙ̥ [[Spółgłoska drżąca dwuwargowa dźwięczna|{{unicode|ʙ}}]]
|
|colspan=3| r̥ [[Spółgłoska drżąca dziąsłowa dźwięczna|{{unicode|r}}]]
| ɽ̊r̥ ɽ[[Spółgłoska drżąca dziąsłowa dźwięczna|{{unicode|r}}]]
|
|style="background:#ccc"|
|colspan=2| ʀ̥ [[Spółgłoska drżąca języczkowa dźwięczna|{{unicode|ʀ}}]]
|colspan=2 style="background:#ccc"|
|colspan=2| [[spółgłoska drżąca nagłośniowa|я]]*
|colspan=2 style="background:#ccc"| &nbsp;
|- style="font-size: 120%;"
!style="font-size: small; text-align:left"| [[Spółgłoska uderzeniowa|Uderzeniowe]]
| [[Spółgłoska dwuwargowa uderzeniowa|ⱱ̟]]
| [[Spółgłoska uderzeniowa wargowo-zębowa|ⱱ]]
|colspan=3| ɾ̥ [[Spółgłoska uderzeniowa dziąsłowa dźwięczna|{{unicode|ɾ}}]]
| ɽ̊ [[Spółgłoska uderzeniowa z retrofleksją dźwięczna|{{unicode|ɽ}}]]
| &nbsp;
|style="background:#ccc"|
|colspan=2| ɢ̆
|colspan=2 style="background:#ccc"| &nbsp;
|colspan=2| [[spółgłoska uderzeniowa nagłośniowa|ʡ̯]]
|colspan=2 style="background:#ccc"| &nbsp;
|- style="font-size: 120%;"
!style="font-size: small; text-align:left"| [[Spółgłoska boczna|Boczne<br
/>szczelinowe]]
|colspan=2 style="background:#ccc"|
|colspan=3| [[spółgłoska boczna szczelinowa dziąsłowa bezdźwięczna|{{unicode|ɬ}}]]
[[spółgłoska boczna szczelinowa dziąsłowa dźwięczna|{{unicode|ɮ}}]]
| ɭ̊˔ ɭ˔
| ʎ̝̊ ʎ̝
| ʟ̝̊ ʟ̝
|colspan=2| &nbsp;
|colspan=6 style="background:#ccc"| &nbsp;
|- style="font-size: 120%;"
!style="font-size: small; text-align:left"| [[Spółgłoska boczna|Boczne<br
/>aproksymanty]]
|colspan=2 style="background:#ccc"|
|colspan=3| l̥ [[Spółgłoska boczna dziąsłowa dźwięczna|{{unicode|l}}]]
| ɭ̊ [[Spółgłoska boczna półotwarta z retrofleksją dźwięczna|{{unicode|ɭ}}]]
| ʎ̥ [[Spółgłoska boczna półotwarta podniebienna dźwięczna|{{unicode|ʎ}}]]
| ʟ̥ [[spółgłoska boczna półotwarta miękkopodniebienna|{{unicode|ʟ}}]]
|colspan=2| ʟ̠&nbsp;
|colspan=6 style="background:#ccc"|
|- style="font-size: 120%;"
!style="font-size: small; text-align:left"| [[Spółgłoska boczna|Boczne<br
/>uderzeniowe]]
|colspan=2 style="background:#ccc"| &nbsp;
|colspan=3| [[spółgłoska boczna uderzeniowa dziąsłowa|{{unicode|ɺ}}]]
| ɭ̆
| ʎ̆
| [[spółgłoska boczna uderzeniowa miękkopodniebienna|ʟ̆]]
|colspan=2| &nbsp;
|colspan=6 style="background:#ccc"| &nbsp;
|}

Uwagi:
* Obszary zaznaczone kolorem szarym oznaczają dźwięki uważane za niemożliwe do
wyartykułowania.

=== [[Koartykulacja]]<ref>{{Cytuj stronę |url =

http://web.archive.org/web/20090313235937/http://www.langsci.ucl.ac.uk/ipa/
symbols.html |tytuł = IPA: Symbols |język = en |data dostępu = 2013-10-04}}</ref>
===
{| class="wikitable"
|align=center style="font-size:larger; width:2em;"| [[spółgłoska półotwarta
wargowo-miękkopodniebienna bezdźwięczna|{{unicode|ʍ}}]]
| Półotwarta wargowo-miękkopodniebienna bezdźwięczna
|-
|align=center style="font-size:larger;"| [[spółgłoska półotwarta wargowo-
miękkopodniebienna|{{unicode|w}}]]
| Półotwarta wargowo-miękkopodniebienna
|-
|align=center style="font-size:larger;"| [[spółgłoska półotwarta wargowo-
podniebienna|{{unicode|ɥ}}]]
| Półotwarta wargowo-podniebienna
|-
|align=center style="font-size:larger;"| [[spółgłoska szczelinowa dziąsłowo-
podniebienna bezdźwięczna|{{unicode|ɕ}}]]
| Szczelinowa dziąsłowo-podniebienna bezdźwięczna
|-
|align=center style="font-size:larger;"| [[spółgłoska szczelinowa dziąsłowo-
podniebienna dźwięczna|{{unicode|ʑ}}]]
| Szczelinowa dziąsłowo-podniebienna dźwięczna
|-
|align=center style="font-size:larger;"| [[spółgłoska szczelinowa zadziąsłowo-
miękkopodniebienna bezdźwięczna|{{unicode|ɧ}}]]
|Szczelinowa zadziąsłowo-miękkopodniebienna bezdźwięczna
|-
|align=center style="font-size:larger;"| [[Spółgłoska półotwarta boczna dziąsłowa
welaryzowana|{{unicode|ɫ}}]]
|Półotwarta boczna zębowa welaryzowana
|}

== Spółgłoski niepłucne<ref>{{cytuj stronę |url =

http://www.langsci.ucl.ac.uk/ipa/nonpulmonic.html |tytuł = {{J|en|IPA: Non
pulmonic}} |język = en |archiwum =
https://web.archive.org/web/20130224082235/http://www.langsci.ucl.ac.uk/ipa/
nonpulmonic.html |zarchiwizowano = 2013-02-24 |data dostępu = 2013-06-26}}</ref> ==
{| class="wikitable"
|- valign=top
!colspan=2| [[Mlaski]]
!colspan=2| [[Spółgłoska iniektywna|Iniektywne]]
!colspan=2| [[Spółgłoska ejektywna|Ejektywne]]
|- valign=top
|align=center style="font-size:larger; width:2em;"| [[mlask dwuwargowy|{{unicode|
ʘ}}]]
| Dwuwargowy
|align=center style="font-size:larger; width:2em;"| [[spółgłoska iniektywna
dwuwargowa dźwięczna|{{unicode|ɓ}}]]
| Dwuwargowa
|align=center style="font-size:larger; width:2em;"| {{IPA|ʼ||}}
| ''Na przykład:''
|- valign=top
|align=center style="font-size:larger;"| [[mlask zębowy|{{unicode|ǀ}}]]
| Laminalny dziąsłowy („zębowy”)
|align=center style="font-size:larger;"| [[spółgłoska iniektywna dziąsłowa
dźwięczna|{{unicode|ɗ}}]]
| Dziąsłowa
|align=center style="font-size:larger;"| [[spółgłoska zwarta ejektywna dwuwargowa|
{{unicode|pʼ}}]]
| Dwuwargowa
|- valign=top
|align=center style="font-size:larger;"| [[mlask zadziąsłowy|{{unicode|ǃ}}]]
| Apikalny (za)dziąsłowy („retrofleksyjny”)
|align=center style="font-size:larger;"| [[spółgłoska iniektywna podniebienna
dźwięczna|{{unicode|ʄ}}]]
| Podniebienna
|align=center style="font-size:larger;"| [[spółgłoska zwarta ejektywna dziąsłowa|
{{unicode|tʼ}}]]
| Dziąsłowa
|- valign=top
|align=center style="font-size:larger;"| [[mlask podniebienny|{{unicode|ǂ}}]]
| Laminalny zadziąsłowy („podniebienny”)
|align=center style="font-size:larger;"| [[spółgłoska iniektywna miękkopodniebienna
dźwięczna|{{unicode|ɠ}}]]
| Miękkopodniebienna
|align=center style="font-size:larger;"| [[spółgłoska zwarta ejektywna
miękkopodniebienna|{{unicode|kʼ}}]]
| Miękkopodniebienna
|- valign=top
|align=center style="font-size:larger;"| [[mlask boczny dziąsłowy|{{unicode|ǁ}}]]
| Boczny dziąsłowy („lateralny”)
|align=center style="font-size:larger;"| [[spółgłoska iniektywna języczkowa
dźwięczna|{{unicode|ʛ}}]]
| Języczkowa
|align=center style="font-size:larger;"| [[spółgłoska szczelinowa ejektywna
dziąsłowa|{{unicode|sʼ}}]]
| Szczelinowa dziąsłowa
|}

== Afrykaty i spółgłoski podwójnie artykułowane ==

Spółgłoski [[spółgłoska zwarto-szczelinowa|zwarto-szczelinowe]] (afrykaty) oraz
[[spółgłoski podwójnie artykułowane|spółgłoski z podwójną artykulacją]] są w {{J|
en|IPA}} reprezentowane przez dwa znaki połączone łuczkiem. Alternatywnie, dla
niektórych afrykat można użyć jednego znaku – [[ligatura (pismo)|ligatury]].

{| class="wikitable"
|-
! Łączenie
! Ligatura
! Opis
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|t͡ s||}}
|align=center style="font-size:larger;"| [[spółgłoska zwarto-szczelinowa dziąsłowa
bezdźwięczna|{{unicode|ʦ}}]]
| afrykata dziąsłowa bezdźwięczna
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|d͡ z||}}
|align=center style="font-size:larger;"| [[spółgłoska zwarto-szczelinowa dziąsłowa
dźwięczna|{{unicode|ʣ}}]]
| afrykata dziąsłowa dźwięczna
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|t͡ ʃ||}}
|align=center style="font-size:larger;"| [[spółgłoska zwarto-szczelinowa
zadziąsłowa bezdźwięczna|{{unicode|ʧ}}]]
| afrykata zadziąsłowa bezdźwięczna
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|d͡ ʒ||}}
|align=center style="font-size:larger;"| [[spółgłoska zwarto-szczelinowa
zadziąsłowa dźwięczna|{{unicode|ʤ}}]]
| afrykata zadziąsłowa dźwięczna
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|t͡ ɕ||}}
|align=center style="font-size:larger;"| [[spółgłoska zwarto-szczelinowa dziąsłowo-
podniebienna bezdźwięczna|{{unicode|ʨ}}]]
| afrykata dziąsłowo-podniebienna bezdźwięczna
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|d͡ ʑ||}}
|align=center style="font-size:larger;"| [[spółgłoska zwarto-szczelinowa dziąsłowo-
podniebienna dźwięczna|{{unicode|ʥ}}]]
| afrykata dziąsłowo-podniebienna dźwięczna
|-
|align=center style="font-size:larger;"| [[spółgłoska boczna zwarto-szczelinowa
dziąsłowa bezdźwięczna|{{unicode|t͡ ɬ}}]]
|align=center style="font-size:larger;"| {{unicode|ƛ}}
| afrykata boczna dziąsłowa bezdźwięczna
|-
|align=center style="font-size:larger;"| [[spółgłoska zwarta wargowo-
miękkopodniebienna bezdźwięczna|{{unicode|k͡ p}}]]
|align=center style="font-size:larger;"| {{unicode|ĸ}}
| zwarta wargowo-miękkopodniebienna bezdźwięczna
|-
|align=center style="font-size:larger;"| [[spółgłoska zwarta wargowo-
miękkopodniebienna dźwięczna|{{unicode|ɡ͡b}}]]
|align=center style="font-size:larger;"| {{unicode|ɂ}}
| zwarta wargowo-miękkopodniebienna dźwięczna
|-
|align=center style="font-size:larger;"| [[spółgłoska nosowa wargowo-
miękkopodniebienna|{{unicode|ŋ͡m}}]]
|align=center style="font-size:larger;"| {{unicode|ȣ}}
| nosowa wargowo-miękkopodniebienna
|}

== Jednostki suprasegmentalne<ref>{{cytuj stronę |url =

http://www.langsci.ucl.ac.uk/ipa/supras.html |tytuł = {{J|en|IPA: Suprasegmentals}}
|język = en |archiwum =
https://web.archive.org/web/20140323121307/http://www.langsci.ucl.ac.uk/ipa/
supras.html |zarchiwizowano = 2014-03-23 |data dostępu = 2013-06-26}}</ref> ==
{| class="wikitable"
|-
|align=center style="font-size:larger; width:2em;"| {{IPA|ˈ||}}
| [[Akcent wyrazowy|Akcent]] główny
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|ˌ||}}
| [[Akcent wyrazowy|Akcent]] poboczny
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|ː||}}
| [[Iloczas|Długość]] (samogłoska długa lub [[geminata]])
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|ˑ||}}
| [[Iloczas|Półdługość]]
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|˘||}}
| [[Iloczas|Dodatkowa krótkość]]
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|.||}}
| Podział [[sylaba|sylabowy]]
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|‿||}}
| [[Połączenie międzywyrazowe]]
|}

=== [[Intonacja (językoznawstwo)|Intonacja]] ===

{| class="wikitable"
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|<nowiki>|</nowiki>||}}
| Pauza krótsza
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|‖||}}
| Pauza dłuższa
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|↗||}}
| Intonacja wznosząca
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|↘||}}
| Intonacja opadająca
|}

=== [[Intonacja (językoznawstwo)#Intonacja w językach tonalnych|Tony]]<ref>{{cytuj

stronę |url = http://www.langsci.ucl.ac.uk/ipa/tones.html |tytuł = {{J|en|IPA:
Tones}} |język = en |archiwum =
https://web.archive.org/web/20130627033334/http://www.langsci.ucl.ac.uk/ipa/
tones.html |zarchiwizowano = 2013-06-27 |data dostępu = 2013-06-26}}</ref> ===
Do oznaczania tonów w IPA można używać znaków diakrytycznych albo specjalnych liter
tonalnych.

{| class="wikitable"
|-
|align=center style="font-size:larger; width:4em;"| {{IPA|e̋ ||}} albo {{IPA|˥||}}
| Bardzo wysoki
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|é||}} albo {{IPA|˦||}}
| Wysoki
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|ē||}} albo {{IPA|˧||}}
| Średni
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|è||}} albo {{IPA|˨||}}
| Niski
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|ȅ||}} albo {{IPA|˩||}}
| Bardzo niski
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|ě||}}
| Wznoszący
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|ê||}}
| Opadający
|-
|align=center style="font-size:larger;"| ^{{{IPA|↓||}}}e
| Przesunięcie zstępujące
|-
|align=center style="font-size:larger;"| ^{{{IPA|↑||}}}e
| Przesunięcie wstępujące
|}

== Znaki diakrytyczne<ref>{{cytuj stronę |url =

http://www.langsci.ucl.ac.uk/ipa/diacritics.html |tytuł = {{J|en|IPA: Diactrics}} |
język = en |archiwum =
https://web.archive.org/web/20130718165418/http://www.langsci.ucl.ac.uk/ipa/
diacritics.html |zarchiwizowano = 2013-07-18 |data dostępu = 2013-06-26}}</ref> ==
{{dopracować|sekcja|poprawić, przetłumaczyć resztę}}
Diakrytyki to małe znaczki umieszczone obok, pod lub nad symbolami {{J|en|IPA}} aby
pokazać dokładną wymowę<ref name="IPA15">{{J|en|International Phonetic Association,
''Handbook'', p. 14-15.}}</ref> „Pod-diakrytyki” (znaczki normalnie umieszczane
poniżej symbolu {{J|en|IPA}}) mogą być umieszczane nad znakiem mającym descender
(potocznie nazywany ogonem), t. j. {{IPA|ŋ̊||}}{{r|IPA15}}.

„Bezkropkowe” i, <{{Unicode|ı}}>, jest używane, kiedy kropka interferowałaby z

diakrytykami. Inne symbole {{J|en|IPA}} mogą występować jako diakrytyki, aby
przedstawić fonetyczne szczegóły: {{IPA|tˢ||}} ({{J|en|fricative release}}), {{IPA|
bʱ||}} (dysząco dźwięczny), {{IPA|ˀa||}} (preglottalizacja), {{Unicode|ᵊ}}
(epentetyczna szwa), o^{{IPA|ʊ||}} (dyftongizacja). Bardziej zaawansowane
diakrytyki pojawiły się w [[Rozszerzone IPA|Rozszerzonym {{J|en|IPA}}]] dla
dokładniejszego zapisania wymowy.

{| class="wikitable IPA"
!colspan=4| Diakrytyki sylabiczności
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|ɹ̩ n̩||}}
| [[sonant|Zgłoskotwórcze]]
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|e̯ ʊ̯||}}
| [[Spółgłoska półotwarta|Niezgłoskotwórcze]]
|-
!colspan=4| {{J|en|Consonant-release diacritics}}
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|tʰ dʰ||}}
| [[Przydech]]^a
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|d̚||}}
| Bez [[plozja|plozji]] ([[spółgłoska zatrzymana]])
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|dⁿ||}}
| [[plozja|Plozja nosowa]]
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|dˡ||}}
| [[plozja|Plozja boczna]]
|-
!colspan=4| Diakrytyki [[dźwięczność|dźwięczności]]
|-
|align=center style="font-size:larger; width:4em;"| {{IPA|n̥ d̥||}}
| Bezdźwięczne
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|s̬ t̬||}}
| Dźwięczne
|-
|align=center style="font-size:larger; width:4em;"| {{IPA|b̤ a̤ ||}}
| Dysząco dźwięczne^b
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|b̰ a̰ ||}}
| Skrzypiąco dźwięczne
|-
!colspan=4| Diakrytyki artykulacji
|-
|align=center style="font-size:larger; width:4em;"| {{IPA|t̪ d̪||}}
| [[spółgłoska zębowa|Zębowe]]
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|t̼ d̼||}}
| [[Spółgłoska językowo-wargowa|Językowo-wargowe]]
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|t̺ d̺||}}
| [[Spółgłoski apikalne i laminalne|Apikalne]]
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|t̻ d̻||}}
| [[Spółgłoski apikalne i laminalne|Laminalne]]
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|u̟ t̟||}}
| [[Wysunięcie do przodu (fonetyka)|Wysunięte do przodu]]
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|i̠ t̠ ||}}
| [[Wysunięcie do tyłu (fonetyka)|Wysunięte do tyłu]]
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|ë ä||}}
| [[Centralizacja (jezykoznawstwo)|Centralizacja]]
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|e̽ ɯ̽||}}
| zbliżenie do szwy
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|e̝ ɹ̝ ˔||}}
|colspan=3| [[Podwyższenie (językoznawstwo)|Podwyższenie]] ('''{{IPA|ɹ̝||}}''' =
[[Spółgłoska szczelinowa dziąsłowa dźwięczna]])
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|e̞ β̞ ˕||}}
|colspan=3| [[Obniżenie]] ('''{{IPA|β̞||}}''' = [[Spółgłoska szczelinowa dwuwargowa
dźwięczna#Spółgłoska półotwarta dwuwargowa|spółgłoska półotwarta dwuwargowa]])
|-
!colspan=4| Diakrytyki koartykulacji
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|ɔ̹ x̹||}}
| Mniej [[labializacja|zaokrąglone]]
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|ɔ̜ x̜ʷ||}}
| Bardziej [[labializacja|zaokrąglone]]
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|tʷ dʷ||}}
| [[Labializacja|Labializowane]]
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|tʲ dʲ||}}
| [[Palatalizacja|Palatalizowane]]
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|tˠ dˠ||}}
| [[Welaryzacja|Welaryzowane]]
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|tˁ dˁ||}}
| [[Faryngalizacja|Faryngalizowane]]
|-
|align=center style="font-size:larger;"| [[Spółgłoska półotwarta boczna dziąsłowa
welaryzowana|{{IPA|ɫ||}}]] {{IPA|z̴||}}
|colspan=3| Welaryzowane ''lub'' faryngalizowane
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|e̘ o̘||}}
| [[Uniesiony korzeń języka]]
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|e̙ o̙||}}
| [[Obniżony korzeń języka]]
|-
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|ẽ z̃||}}
| [[Samogłoska nosowa|Nosowe]]
|align=center style="font-size:larger;"| {{IPA|ɚ ɝ||}}
| [[Rotacyzacja]]
|}

; Uwagi
: '''a''' Aspiracja spółgłosek dźwięcznych również jest dźwięczna. Wielu lingwistów
woli jeden z diakrytyków przeznaczonych do dyszącej dźwięczności.
: '''b''' Niektórzy lingwiści stosują ten symbol dyszącej dźwięczności tylko do
[[Spółgłoska zwarto-otwarta|sonorantów]] i transkrybują [[obstruent]]y jako {{IPA|
bʱ||}}.

Stan [[głośnia|głośni]] może być dokładnie oddany za pomocą diakrytyków. Seria

spółgłosek przedniojęzykowych zwartych od otwartej do zamkniętej głośni to (zobacz
[[dźwięczność]]):

{| class="wikitable IPA"
|-
|align=center style="font-size:larger; width:2em;"| [{{IPA|t||}}]
| bezdźwięczna
|align=center style="font-size:larger;"| [{{IPA|d̤ ||}}]
| dysząco dźwięczna
|-
|align=center style="font-size:larger;"| [{{IPA|d̥||}}]
| luźno dźwięczna
|align=center style="font-size:larger;"| [{{IPA|d||}}]
| „zwykła” dźwięczna
|-
|align=center style="font-size:larger;"| [{{IPA|d̬||}}]
| sztywno dźwięczna
|align=center style="font-size:larger;"| [{{IPA|d̰ ||}}]
| skrzypiąco dźwięczna
|-
|align=center style="font-size:larger;"| [{{IPA|ʔt͡ ||}}]
| [[Spółgłoska glottalizowana|glottalizacja]]
|}

== Powiązanie z fonetyką polską ==

{{Wikisłownik|Aneks:Język polski - wymowa - głoski|opis= – aneks „Język polski –
wymowa – głoski”}}
Orientacyjne odniesienie głosek polskiej wymowy i w konsekwencji liter polskiego
alfabetu do alfabetu {{J|en|IPA}} znajduje się w dodatku do polskiego wikisłownika
– odsyłacz jest podany obok z prawej strony.

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Zobacz też ==
* [[alfabet łaciński]]

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Basbøll |imię = Hans |tytuł = {{J|en|The Phonology of
Danish}} |wydawca = {{J|en|Oxford University Press}} |miejsce = Nowy Jork |rok =
2005 |isbn = 0-203-97876-5 |język = en |odn = tak}}
* {{Cytuj książkę |tytuł = {{J|en|Handbook of the International Phonetic
Association}} |nazwisko r = Cruz-Ferreira |imię r = Madalena |rozdział = Portuguese
(European) |wydawca = {{J|en|Cambridge University Press}} |miejsce = Cambridge |rok
= 1999 |strony = 126–130 |isbn = 978-0-521-65236-0 |język = en |odn = tak}}
* {{Cytuj pismo |nazwisko = Grønnum |imię = Nina |tytuł = {{J|en|Danish}} |
czasopismo = {{J|en|Journal of the International Phonetic Association}} |wolumin =
28 |wydanie = 1&2 |strony = 99–105 |rok = 1998 |doi = 10.1017/s0025100300006290 |
język = en |odn = tak}}
* {{Cytuj książkę |autor = {{J|en|International Phonetic Association (IPA)}} |tytuł
= {{J|en|Handbook of the International Phonetic Association}} |wydawca = {{J|en|
Cambridge University Press}} |miejsce = Cambridge |rok = 1999 |isbn = 978-0-521-
65236-0 |język = en |odn = {{odn/id|IPA|1999}}}}
* {{Cytuj pismo |nazwisko = Keating |imię = Patricia A. |tytuł = {{J|en|IPA Council
votes against new IPA symbol}} |czasopismo = {{J|en|Journal of the International
Phonetic Association}} |wolumin = 42 |wydanie = 2 |strony = 245 |rok = 2012 |doi =
10.1017/S0025100312000114 |język = en |odn = tak}}
* {{Cytuj pismo |nazwisko = Verhoeven |imię = Jo |tytuł = {{J|en|The Belgian
Limburg dialect of Hamont}} |czasopismo = {{J|en|Journal of the International
Phonetic Association}} |wolumin = 37 |wydanie = 2 |strony = 219–225 |rok = 2007 |
doi = 10.1017/S0025100307002940 |język = en |odn = tak}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko = International Phonetic Association |autor =
[[Międzynarodowe Towarzystwo Fonetyczne|International Phonetic Association]] |tytuł
= {{J|en|Handbook of the International Phonetic Association: A Guide to the Use of
the International Phonetic Alphabet}} |wydawca = [[Cambridge University Press|{{J|
en|Cambridge University Press}}]] |data = 1999 |isbn = 0521637511 |odn = tak}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Daniels |imię = Peter T. |tytuł = {{J|en|The World’s
Writing Systems}} |wydawca = [[Oxford University Press|{{J|en|Oxford University
Press}}]] |miejsce = Nowy Jork |data = 1996 |strony = 821–846 |isbn = 0-19-507993-0
|nazwisko2 = Bright |imię2 = William |rozdział = {{J|en|Phonetic Notation}} |
nazwisko r = MacMahon |imię r = Michael K. C. |odn = tak}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Wall |imię = Joan |tytuł = {{J|en|International
Phonetic Alphabet for Singers: A Manual for English and Foreign Language Diction}}
|wydawca = {{J|en|Pst Records}} |data = 1989 |isbn = 1-877761-50-8 |odn = tak}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://westonruter.github.io/ipa-chart/keyboard/ Wirtualna klawiatura {{J|en|
IPA}}]
* [http://www.internationalphoneticassociation.org/ Oficjalna strona internetowa
{{J|en|IPA}}]
* [http://ipa-reader.xyz/ {{J|en|IPA Reader}}] – czytnik znaków MAF.
* Darmowe czcionki Unicode ze znakami {{J|en|IPA}}:
** [[Gentium]], [http://software.sil.org/gentium/ Gentium]
** [http://software.sil.org/charis/ Charis SIL]
** [http://software.sil.org/doulos/ Doulos SIL]
** [http://www.linuxlibertine.org Libertine i Biolinum]

{{Pisma świata}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Alfabety fonetyczne]]