BASE +d BASE +ed

REVIEWER IN ENGLISH (QUARTER 2) FORM FORM

BE VERBS - are a state of being. It doesn’t die died help helped

show an action.
change changed learn learned

notice noticed visit visited

PRESENT PAST serve served pack packed
I am I was

We are We were ● Verbs ending in - y form their past by

changing - y to - i then adding -ed.
You are You were

he/she/it is he/she/it was

BASE FORM +ed
They are They were
copy copied
VERBS - are action words. They tell an action
cry cried
that indicates the state of being. Verbs can be
expressed in different tenses. study studied

● Present Tense bully bullied

● Past Tense
● Future Tense
● Irregular verbs change in spelling when
they are used to show past tense. Here
1. SIMPLE PRESENT TENSE - describes an
are some examples:
action that is regularly or habitually done.

● Use the -s form of the verb with the BASE FORM PAST FORM
singular noun or pronouns he/she/it.
begin began
Ex. Ella waters the plants everyday. catch caught

● Use the base form (without -s) with draw drew

plural nouns or pronouns we/they/you. eat ate

Ex. People clean the yards every come came

morning.
fall fell

● If the verbs end in -y, change the -y to -i get got

before adding -es.
say said
Ex. The dog cries for help. ( cry - cries ) take took

● Use the base form (without -s) of the go went

verb with the pronoun I.
3. SIMPLE FUTURE TENSE - expresses an
Ex. I want to help the poor. action that will happen in the future.

● Will or shall plus base form of the verb

2. SIMPLE PAST TENSE - verbs that show is used to express the simple future
actions or events done in the past. tense.

Ex. Mark will fix my car.

● Regular Verbs form their past tense by We shall go to breakfast at 8:00.
adding -d or -ed to their base forms.
● Shall is used with I or we in formal
expression.
Ex. I shall wash my laundry tomorrow.
CONSONANT BLENDS - are two or more CAUSE - the reason for something to happen or
consonants placed together in a word. Each the action that makes something happen. The
consonant is sounded out when saying the expressions that indicate cause are: because,
word. since, cause, reason, so that
- brother - pink
- crown - vest Ex. because of the war
-
● Consonant blends may be found at the EFFECT - the result of what happened due to its
beginning of a word. These are called cause or the effect of cause. The expression that
initial consonant blends. indicates effect are: as a result, consequently,
effect, therefore.
● Consonant blends may also be found at
the end of a word. These are called final Ex. many are wounded and sick
consonant blends.
CAUSE AND EFFECT ARE RELATED.
Consonant Digraphs - are consonant pairs that
stand for just one sound. Ex. Many are wounded and sick because of the
war.
CH and SH
Sometimes, no connector word is used. The
● Some words with consonant digraphs meaning of the sentence gives a clue to the
have three consecutive consonants that cause and effect.
also produce a single sound.
FACT - is a true information about a topic. It is
TCH SCH something that really happened.

catcher schuss Ex. The pineapple is a fruit.

butcher schist
hatcher schilling OPINION- is someone’s personal idea, feeling or
thinking about a topic. It is based on personal
● There are some words with consonant views or observations.
digraphs -ph and -wh.
Ex. The best fruit for me is the pineapple.
PH WH
INFERENCE - is an assumed fact. It is based on
phone whale what you see, read or experience. To make an
photo wheel inference, we look for clues. We connect the
pharmacy whirl clues in the story with what we know. Then, we
form an idea.
POSSESSIVE PRONOUNS - show ownership
or possession. They tell us who or what owns Ex. Jill put on her pajamas and brushed her
something. teeth.

● There are two kinds of possessive Inference: She will go to bed and sleep.
pronouns. One form always goes with a
noun. They come before the noun. DIFFERENT SOURCES OF INFORMATION

my your his her our its their 1. TEXTBOOK - a book that contains
comprehensive information about a subject that
They are used as limiting adjectives to qualify a student needs.
nouns. They always come before nouns.
2. DICTIONARY - a book that contains words
● The second kind of possessive pronouns and their meanings. It also shows how words are
do not need nouns after them. They take pronounced. The words appear in alphabetical
the place of the noun. order.

3. ENCYCLOPEDIA - is a book or set of books

mine ours yours his hers theirs
giving information on many subjects or on many
aspects of one subject and typically arranged
They can stand alone without a noun. alphabetically.
4. NEWSPAPER - contains everyday events, REVIEWER IN ESP ( QUARTER 2 )
useful and interesting articles, different features,
editorial and advertisements. Ang pagpapadama ng malasakit sa kapwa na
may karamdaman ay nagbibigay sa kanila ng
5. MAGAZINE - is a collection of articles and sigla.
images on various topics and interests.
Maipadadama natin ang malasakit sa kapwang
6. JOURNAL - is a collection of articles written may karamdaman sa pamamagitan ng mga
by scholars and researchers. simpleng gawain tulad ng pag-aalaga sa kanila,
pagdalaw, pag-aliw at pagpapadala ng pagkain
7. INTERNET - allows you to search information o anumang bagay na kailangan.
through a browser.
Ang mga batang kapansanan ay dapat mahalin
ABBREVIATION - is a shortened form of a word at igalang.
or phrase such as adj. and S.S.S for Social
Security System. Mga uri ng kapansanan:

Mr. - Mister St. - street/saint Bingi - walang pandinig

Ms. - Miss Blk. - block Bulag - hindi nakakakita
Dr. - Doctor Subd. - subdivision Pipi - hindi nakakapagsalita
Atty. - Attorney Mla./ Mnl. - Manila Pilay - hindi nakakalakad
Ave. - Avenue lb. - pounds
Q.C.- Quezon City ft. - foot/feet Ang mga may kapansanan ay nangangailangan
cm. - centimeter brgy. - barangay ng pang-unawa sa kanilang sitwasyon. Sila ay
nararapat na respetuhin sa kanilang kalagayan.
Hindi sila dapat pagtawanan. Kaibiganin rin
natin ang mga batang tulad nila.

Mga Paraan Upang Ipakita ang Kabutihan at

Pagmamalasakit sa Kapwang may Kapansanan

1. Makipaglaro sa batang may kapansanan.

2. Alalayan ang mga bulag sa kanilang
pagtawid.
3. Bigyan ng mauupuan ang mga may
kapansanan katulad ng mga pilay lalo na
kapag nasa bus o tren.
4. Ipagtanggol sila sa mga batang
nanunukso at nanakit sa kanila at
pagsabihan ang mga batang ito na hindi
tama ang mang-api ng kapwa.
5. Pasayahin sila sa pamamagitan ng
pakikipagkwentuhan at pag-aliw sa
kanila.

TANDAAN: Maging mapagmalasakit at

mapagmahal sa iyong kapwa lalo na sa may
mga kapansanan. Igalang at irespeto rin ang
kanilang sitwasyon gaya ng pagrespeto natin sa
walang kapansanan.

TANDAAN: Ang mga tuntunin ng ating

pamayanan ay nararapat nating sundin para rin
sa ating kaligtasan. Nais ng ating barangay na
maging maayos at ligtas ang ating pamayanan.
Makakatulong tayo sa pamayanan kung
susundin natin ang mga tuntunin na kanilang
ipinatutupad. Ito ay pagpapahayag ng mabuting
pag-uugali ng mga Pilipino.
IGOROT - ang mga Igorot ay pangkat etniko sa Simple lang rin ang kanilang pamumuhay kaya
Pilipinas na matatagpuan sa anim na lalawigan isaalang-alang rin natin ang kanilang kalagayan.
sa Cordillera: ang Abra, Apayao, Benguet,
Ifugao, Kalinga, at Mountain Province. May mga ilang Non-governmental Organization
Pagtatanim ng gulay ang kanilang hanapbuhay. ang nag-aabot ng tulong sa ating mga pangkat
etniko na pumupunta sa kanilang lugar.
Simple lamang ang kanilang pamumuhay.
Isaalang-alang natin ang kanilang kalagayan Pakikiisa sa mga Gawaing Pambata
dahil hindi sila masyadong nakakabili ng maayos
na damit. Hindi rin sila nakakatikim ng Bilang isang bata ay nararapat lamang na
masasarap na pagkain. At hindi nakakaranas ng maranasan mo at matamasa ang mga karapatan
mga laruan at gamit ang mga bata. ng isang bata. Katulad ng paglalaro at
pakikilahok sa mga gawaing pambata.
AETA - ang mga Aeta ay isa ring pangkat etniko
sa Pilipinas na makikita sa liblib na mga Mayroong iba’t ibang programa ang maaari
bahaging bulubundukin ng Luzon. Malayo sila mong salihan sa inyong paaralan. Tulad ng
sa kabihasnan at tahimik lamang ang kanilang paligsahan sa pag-awit, pagtula at pagsasayaw.
pamumuhay.
May mga paligsahan din sa pagpinta, pagguhit,
Simple rin ang kanilang pamumuhay kaya at paligsahan sa mga imbensyon na
isaalang-alang rin natin ang kanilang kalagayan isinasagawa sa paaralan.
dahil nasa liblib na lugar sila at walang sapat na
perang pambili ng maayos na damit, gamit at May mga programa rin ang paaralan katulad ng
mga pagkain. pagdiriwang na maaari mong salihan tulad ng:

BADJAO - isa ring pangkat etniko na Pagdiriwang ng “Buwan ng Nutrisyon”

matatagpuan sa Sulu. ang kanilang mga
tahanan ay nakatirik sa ibabaw ng dagat. Pagdiriwang ng “Buwan ng Wika”
Pangingisda ang kanilang hanapbuhay.
Mahusay rin silang sumisid ng mga perlas at Pagdiriwang ng “United Nations”
maghabi ng tela.
Pagdiriwang ng “Christmas Party”
Mahirap rin ang kanilang kalagayan kaya may
mga Badjao na namamalimos sa daan upang Pagsama sa “Field Trip”
may makain sila araw-araw. Isaalang-alang din
natin ang kanilang kalagayan sa pamamagitan Mahalaga ang pakikiisa sa mga gawaing
ng pagtulong sa kanila. pambata sa paaralan o maging sa iba pang
programa na maaari mong lahukan. Ang mga ito
MANGYAN - ang mga Mangyan ay isa ring ay makakatulong sa iyo upang mapagyaman
pangkat etniko na naninirahan sa Mindoro. Sila ang iyong sariling kakayahan at mabuting
ay itinuturing na mga mahiyaing tribo dahil sila pakikipagkapwa.
ay mapagpakumbaba at tahimik lang sa
pakikisalamuha sa iba. Nakadepende ang Ang pakikilahok sa mga gawaing pambata ay
kanilang pamumuhay sa agrikultura. may mabuting naidudulot sa iyong sarili.
Pangingisda at pagtatanim ang kanilang Natututo kang makihalubilo sa kapwa mo bata,
ikinabubuhay. nawawala ang pagiging mahiyain mo,
pinapalakas ang iyong pisikal na katawan at
Mahirap rin ang kanilang kalagayan dahil natututo kang ipakita ang iyong talento.
nakadepende ang kanilang ikinabubuhay sa
kalikasan. Isaalang-alang natin ang kanilang
kalagayan at sila ay tulungan.

TIBOLI - sila ay matatagpuan sa Timog

Cotabato. Ang kanilang ikinabubuhay ay ang
pangangaso, pangingisda, at pangunguha ng
mga prutas sa kagubatan. Ginagamit nila ang
sistema ng kaingin sa pagsasaka. Magaling rin
sila sa paghabi ng tela na nakukuha mula sa
hibla ng abaka.
REVIEWER IN MUSIC (QUARTER 2) Mga Pitch Name na nasa linya:

MELODIYA - ay ang himig ng musika. Ito ay Every Good Boy Does Fine
elemento ng musika na gusto nating sabayan.
Ang melodiya ay nilikha na may mataas at Mga Pitch name na nasa espasyo:
mababang tunog na inayos upang makabuo ng
tono ng musika. Father Always Comes Early

PITCH o TONO - ito ang mataas at mababang Bawat pitch names ay may katumbas na so-fa
tunog ng musika syllable at hand sign.

Ang mataas at mababang tunog ay

inirerepresenta ng isang clef. May dalawang uri
ng clef - ang G CLEF at F CLEF.

Ang G o Treble Clef

ay nagsasabi na ang
tunog ay mataas. KODALY HAND SIGN

Ang F o Bass Clef ay

nagsasabi na ang
tunog ay mababa.

Ang melodiya ay ang sunod sunod na pahalang

na pagkakaayos ng nota sa isang limguhit o
musical line.

Ang tono o pitch ay inirerepresenta ng nota.

Ang musical line o staff ay kung saan

nakasulat ang mga simbolo sa musika. Mayroon
itong limang linya at apat na espasyo. Ang
pagbilang ay laging sinusimulan sa ilalim.

5 ___________________
4 ___________________
3 ___________________ MELODIC CONTOUR - ay ang galaw ng mga
2 ___________________ tono sa iba’t ibang direksyon. Ang galaw nito ay
1 ___________________ maaaring pataas at pababa.

Ang Musical Lines o limguhit ay ang tahanan ng

mga nota. Ito ay kinapapalooban ng musical
phrase.

Ang mga tono ay may pangalan rin. Pinangalan

ito sa pamamagitan ng letra ng alpabeto.

Ang galaw nito ay hakbang pataas o paakyat

sa bawat linya at espasyo ng mga tono sa
musical staff. Ito ay katulad ng paglakad ng
paakyat.
 inaayos ito sa bawat sukat o measure upang
makabuo ng mga musical phrases.

Ang nabuo nilang awitin ay tinatawag na piyesa

ng awitin o musical piece.

Iba’t ibang Bahagi ng Musical Piece:

Ang galaw nito ay hakbang pababa sa bawat
linya at espasyo ng mga tono sa musical staff. ● Panimula (Beginning)
Ito ay katulad ng paglakad pababa. ● Gitna (Middle)
● Katapusan (Ending)
● Pag-uulit (Repetition)

Ang galaw nito ay laktaw na lakad pataas ng

mga tono. Maaaring ang laktaw ng mga nota
ay nasa linya lahat o nasa espasyo lahat.

Ang double bar line ay

inilalagay sa dulo ng musical
staff. Ipinahihiwatig nito na
Ang galaw nito ay laktaw na lakad pababa ng tapos na ang isang awitin o
mga tono. Maaaring ang laktaw ng mga nota musical piece.
ay nasa linya lahat o nasa espasyo lahat.
Ang double bar line ay binubuo ng dalawang
magkahiwalay na linya kung saan ang manipis
na linya ang siyang naghihiwalay ng bawat
sukat ng musical phrase. At kapag ito ay nasa
katapusan ng musical staff, susundan ito ng
isang makapal na linya na nagsasabing tapos
na ang awitin.

Minsan ang galaw ng nota ay nananatili lamang Ang repeat sign ay

sa linya o inuulit-ulit lamang ang tono nito sa nagsasabi na ang isang
isang linya. bahagi ng awitin ay dapat
ulitin.

Maaari itong makita sa

katapusan ng awitin o sa dulong bahagi ng
musical staff. Maari din itong makita sa gitna.

Ang galaw ng mga nota ay patalon o palundag

sa iba’t ibang direksyon. Maaaring pataas,
biglang pababa, at biglang tataas na naman. Kapag may dalawang repeat sign sa isang
musical line, ang unang repeat sign na nasa
Ang mga lumilikha ng awit o song writer ay bandang kanan ng bar lines ang dalawang
naglalapat ng mga nota sa musical staff at tuldok ay kadalasang makikita sa gitna ng
musical piece.
Ang pangalawang repeat sign naman ay REVIEWER IN ARTS (QUARTER 2)
nagsasabi na bumalik muli sa awit kung saan
nakita ang unang repeat sign. KULAY - ay isang elemento ng sining na
nagbibigay buhay sa isang likhang sining tulad
Ibig sabihin, kung ano lamang ang mga nota o ng pagpipinta.
musical phrase na nasa loob ng mga repeat sign
ay ito lamang ang uulitin. PAGPIPINTA - ay isang sining sa paglikha ng
larawan gamit ang mga kulay.
Hindi na kailangang ulitin ang pagsulat ng
bahaging ito sa musical piece dahil ang repeat Iba’t -ibang Grupo ng Kulay
sign na ang magsasabi na kailangan itong ulitin.
1. Pangunahing Kulay o Primary Colors
MGA LINYA NG MUSIKA

MAGKATULAD ang mga linya ng musika kung

ang tono o ayos ng mga nota sa linya ay
parehong-pareho ng ayos.
2. Pangalawang Kulay o Secondary Colors

LILA
Pula Asul
BERDE
Asul Dilaw
KAHEL
Dilaw Pula

MAGKAHAWIG ang linya ng musika kung ang

ilan sa mga nota na nasa linya ay may
pagkakapareho at ang ilang nota ay hindi
pareho ng ayos. Ang magkahawig na linya ay
kalimitang nag-iiba ng nota sa dulo ng linya.

DI-MAGKATULAD ang mga linya sa musika

kung ang mga nota na nasa linya ay hindi
pareho ng pagkaka-ayos.

Ang komplimentaryong kulay ay ang mga

kulay na agarang makikita sa mga kulay ng color
wheel. Ipinapakita rin ang malakas na kaibahan
ng kulay kapag pinaghalo ang dalawang kulay.
Ang COLOR WHEEL ay isang paikot o bilog na PHILIPPINE TARSIER SA BOHOL
dayagram na kung saan ang pangunahin, Ito ay isa sa pinakamaliit
pangalawa at pangatlong kulay ay nakaayos na, na mamalyang hayop na
kaya ang magkakaugnay na kulay ay nagpapasuso sa mga
magkakasunod. anak. Sila ay aktibo
lamang sa gabi kung
Ang kulay na MAGKATAPAT sa color wheel ay saan naghahanap sila ng
tinatawag na OPPOSITE sa isa’t isa o pagkain. Tinatawag itong
kabaligtaran. Ito ay kilala bilang nocturnal. Ito ay galing
kumplementaryong kulay. sa pamilya ng mga unggoy at itinuturing na isa
sa pinakamaliit na unggoy.
Sa color wheel makikita ang armonya ng kulay.
Ito ay nilikha upang makita ang mga KATANGIAN:
kombinasyon ng kulay.
Balat: mabalahibo
Ang pagpipinta ay may armonya dahil sa tint o Kulay: abo o kape
iba’t ibang kulay nito at shades o pinaghalong Tekstura: magaspang
kulay na may halong itim. Ang neutral color ay Hugis: payat at maliit, may sukat na 8 hanggang
hindi makikita sa color wheel. Ang mga 16 na sentimetro. May malalaki at bilog na mga
neutral color ay itim, puti, abo at tsokolate. mata.

Ang armonya sa kulay ay nagpapakita ng PHILIPPINE EAGLE SA DAVAO

kasiya-siyang balanse o ng pagsasama-sama Ang Agila ang
ng kulay. Ito ay ang mga sumusunod: pambansang ibon
ng Pilipinas. Ito ay
1. Monochromatic Harmony - ito ay may tints, sumisimbolo sa
tones at shades katapangan ng ating
2. Analogous Harmony - may tatlo o higit pang mga ninuno. Sila ay
kulay na magkakatabi sa color wheel. may haba o taas na
1 metro. Ang pakpak
Ang mga pintor ay gumagamit ng malalamig at nila ay umaabot ng
maiinit na kulay sa kanilang pagpipinta upang 2 metro. Sila ay kumakain ng mga unggoy kaya
ipakita ang emosyon. tinawag din silang “Philippine Monkey Eating
Eagle”.
Maiinit na Kulay - kahel, pula, dilaw at
kombinasyon ng mga ito. Ang mga kulay na ito KATANGIAN:
ay kulay ng init ng araw.
Malalamig na Kulay - asul, berde,maliwanag na Balat: mahahaba ang feather o balahibo
lila na nagpapakalma sa mga tumitingin. Kulay: tsokolate o brown at creamy white na
tiyan, dilaw na paa at bluish grey na tuka o beak
Ilan sa rehiyon sa ating bansa ay mayaman sa Hugis: isa sa pinakamalaking ibon
mga hayop na natatangi dahil sa kanilang kulay
at balat. PILANDOK SA PALAWAN
Isa sa pinakamaliit na
PHILIPPINE TAMARAW SA MINDORO “hoofed animal”. Ito ay
Tinuturing bilang isang may pagkakahawig sa
pambansang simbolo ng usa o deer. Sa gabi, ito
Pilipinas. Makikita ang ay madalas maghanap
larawan ng tamaraw sa ng pagkain. Sa araw ay
baryang piso noong 1980 nagtatago sila sa
hanggang unang bahagi masusukal na paligid.
ng 1990. Ito ay tinatawag Prutas, damo at halaman ang kanilang kinakain.
sa ingles na dwarf water buffalo na may hawig
sa kalabaw. Ang tamaraw ay mas maliit at ang KATANGIAN:
sungay ay korteng titik “V” at mas maiksi.
Balat: buhok / balahibo
KATANGIAN: Kulay: itim at brown
Balat: mabalahibo Tekstura: malambot katulad sa kuneho
Tekstura: makapal at matigas Hugis: maliit
Kulay: kape at itim
OVERLAPPING - ay isang likhang sining na REVIEWER IN P.E (QUARTER 2)
kung saan ang mga bagay ay iginuguhit sa likod
ng isa pang bagay. Ito rin ay ang pagpapatong LOKASYON - tumutukoy sa kinaroroonan o
patong ng mga bagay na walang buhay. kinalalagyan ng isang bagay o ng sarili.

STILL LIFE PAINTING - ay iginuhit at ipinintang Hal. sa likod, sa harap, sa ilalim, sa itaas o
mga bagay kagaya ng mga prutas, mga ibabaw
bulaklak, at mga kagamitan sa bahay na
karaniwang naka-ayos sa ibabaw ng mesa. DIREKSYON - tumutukoy sa patutunguhan o
pupuntahan ng iyong kilos o galaw.
Ang mga pangunahing kulay na pula,dilaw at
asul at ang pangalawang kulay na berde, kahel paabante paatras
at lila ay maaaring matukoy lamang bilang kulay. pataas pababa
Hindi natin sila maaaring tawaging tint o pakanan pakaliwa
shade.
ANTAS o LEVEL - tumutukoy sa kinatatayuan
Ang mga kulay na may pinaghahalo ang ng iyong katawan sa isang bagay o lugar.
nabibilang sa kategorya ng tint at shade.
mataas gitna mababa
TINT - ay maliwanag na halaga o value na
nilikha sa pamamagitan ng paghahalo ng isang DAANAN o PATHWAYS - tumutukoy sa landas
kulay sa puti. na iyong nilalakaran.

Halimbawa: Ang rosas o pink ay isang tint ng tuwid pakurba

pula. At ang light blue ay isang tint ng asul. paliko sa kanan paliko sa kaliwa
pataas pababa
Ang kulay na puti ay maaaring idagdag sa
anumang kulay upang makalikha ng maputla o KAPATAGAN o PLANES - tumutukoy sa linya
maputing kulay o bright color. ng pagkilos o paggalaw sa iyong nilalakaran.

pahilis o pahalang pahiga

patayo paikot

PANSARILI O PERSONAL NA ESPASYO

- Ito na isang non-locomotor na galaw.
Hindi na nito kailangan pang umalis sa
sariling espasyo. Ito at ginagawa sa
pamamagitan ng paggalaw ng buong
katawan habang nakatigil lamang sa
kinatatayuan.

SHADE - madilim na halaga o value na ginawa Halimbawa: stretching, rotating or circling arms,
sa pamamagitan ng paghahalo ng isang kulay bending, twisting
sa itim.
PANGKALAHATANG ESPASYO
Halimbawa: Maroon ay isang shade ng pula at - Ito ay isang locomotor na kilos. Ito ay
navy blue ay isang shade ng asul. kilos na umaalis at lumilipat sa ibang
lugar. Hindi ito nananatili sa sariling
Ang shade o lilim ay madaling matukoy bilang espasyo.
anumang kulay na may itim at layunin na gawing
mas madilim ang kulay o dark color. Halimbawa: walking, running, sliding, hopping,
leaping, galloping

PAGBUO O FORMATIONS - ito ay ang mga

hugis na nais mong mabuo o maiporma.
BATO BOLA - ay laro na kung saan may REVIEWER IN HEALTH (QUARTER 2)
dalawang pangkat na maglalaban. Babatuhin ng
taya ang kalaban hanggang sa maubos ang 1. SIPON - ito ay isang pangkaraniwang sakit na
miyembro nito. Kailangan dito ng bola at bato nakukuha sa iba’t ibang uri ng mikrobyo. Ito ay
para sa base. allergy na nakukuha sa pabago-bagong klima at
panahon.

Mga nararanasan kapag may sipon:

- pagbahing (sneeze)
- baradong ilong
- pagtulo ng sipon
- pamamaga ng lalamunan
- lagnat

SIPA - ang sipa naman ay kailangan ng pato na 2. TRANGKASO - nakakahawang sakit. Ito ay
yari sa tansan na may nakalagay na balat ng isang pangkaraniwang impeksyon mula sa virus
kendi. Kailangan na ang pato ay sipain ng player ng trangkaso at sumasama sa hangin sa
na hindi ito tumatama sa lupa o sahig at pamamagitan ng droplets.
paramihan sila ng bilang.
Mga nararanasan kapag may trangkaso:

- lagnat
- pananakit ng buong katawan at kasu-kasuan
- ubo at sipon
- pananakit ng ulo
- panghihina
-kawalan ng ganang kumain

3. HIKA - ang hika ay isang sakit na

nakakaapekto sa baga. Umaatake ang hika
KUNDAY KUNDAY - Ito ay isang kaaya-ayang kapag ang iyong baga ay hindi nakakakuha ng
sayaw na nagmula sa rehiyong Tagalog. sapat na hangin. Kalimitan na nagiging dahilan
Ang mga babae ay nakasuot ng istilong ng pag-atake ng hika ang alikabok, usok,
balintawak at barong tagalog at pantalong pula alagang hayop at iba pa.
sa mga lalaki.
Kinapapalooban ng pangunahing hakbang tulad Mga nararanasan ng may hika:
ng salitang hakbang, kumintang, turns and
point. - humuhingal
Isinasagawa ito sa ¾ time signature at nahahati - pag ubo
sa dalawang bahagi. - paghihigpit o sumasakit na dibdib
Ang buong sayaw ay binubuo ng 4 na figures. - kinakapos ng hininga

TIKLOS - Ito ay tumutukoy sa isang sayaw ng 4. BULUTONG TUBIG - ang bulutong tubig ay
pangkat ng manggagawa na nagkasundong isang nakakahawang viral infection na nagiging
linisin ang kagubatan. Ito ay nasa kumpas na sanhi ng makakating rashes at malalaking butlig
2/4 na may bilang na 1,2,1 at 2, sa isang bahagi. na may tubig sa loob. Kadalasan itong
Ito ay may 4 figures. Ang mga hakbang dito ay tumatagal ng lima hanggang sampung araw.
change step, heel, at toe change step, cut
step at point step. Mga nararanasan kapag may bulutong-tubig:

- pangangati ng balat
- pagkakaroon ng skin rashes sa buong katawan
- pagkakaroon ng lagnat

5. TIGDAS - ito ay karaniwang nagiging sakit ng

mga bata. Ito ay isang mikrobyo na nagdudulot
ng sakit na maaaring humantong sa isang
malubhang kumplikasyon kapag hindi
naagapan.
Mga nararanasan kapag may tigdas: MGA SINTOMAS AT DAHILAN NG SAKIT

- lagnat 1. LAGNAT - ang karaniwang nagiging sintomas

- ubo ng sakit ng mga bata ay ang lagnat. Ito ay isang
- pagtulo ng sipon karamdaman na nagiging sanhi ng panghihina
- pamumula ng mga mata at kawalan ng gana sa pagkain.
- pagkakaroon ng skin rashes
2. MARUMING KAPALIGIRAN - ang
6. DENGUE FEVER - ito ay isang impeksyon na pangunahing dahilan ng maduming paligid ay
sanhi ng isang virus na dinadala ng mga lamok. ang basura. Nagdudulot ito ng mikrobyo na
Ang kagat ng lamok na may dalang virus ay maaaring humalo sa tubig na iniinom natin at sa
maaaring maging sanhi ng matinding lagnat ng hangin.
dengue.
3. PAGKAIN NG JUNK FOODS - ang pagkain
Mga nararanasan kapag may dengue: ng chichirya ay lubhang nakakasama sa ating
kalusugan. Ang madalas kumain ng junk foods
- biglaang pagtaas ng lagnat ay humihina ang memorya at nahihirapang
- matinding sakit ng ulo umintindi sa pag-aaral. Ito ay nakakabagal ng
- pananakit ng likod ng mata pag-iisip.
- pananakit ng laman at kasu-kasuan
- kawalan ng ganang kumain Maaari itong maging sanhi ng pagsakit ng tiyan
- pagduduwal (vomiting) at impeksyon sa ihi. Nawawala rin ang gana sa
- pamamantal ng balat pagkain dahil nabubusog agad sa junk foods.

7. RABIS - isang sakit dulot ng laway ng hayop 4. PAGKALANGHAP NG USOK - ang usok
na may dalang rabis at naipapasa kung nakagat mula sa sigarilyo ay may masamang dulot sa
ka. Ang virus ay kumakalat sa katawan nakakalanghap nito. Ito ay maaaring magdulot
hanggang umakyat sa utak na maaaring ng asthma, cancer, sakit sa baga at sakit sa
ikamatay ng isang tao. puso. Ganun din ang usok ng sasakyan, pabrika
at sinunog na basura.
Mga nararanasan ng taong may rabis:
ANO ANG EPEKTO NG MGA KARANIWANG
- lagnat at pananakit ng ulo SAKIT?
- pagdedeliryo at pagkaparalisa
- takot sa hangin at tubig Ang mga karaniwang sakit at lagnat, ubo at
- pamamanhid sa bahaging kinagat sipon, beke, bulutong tubig at allergy. Ang mga
- pamumulikat ng kalamnan ito ay maaaring makapanghina ng katawan kung
madalas itong mararanasan.
MGA PINAGMUMULAN NG SAKIT
1. EPEKTO NG LAGNAT
1. KAPALIGIRAN - kung ang kapaligiran ay - panghihina
madumi, mamamahay rito ang mga nagdadala - pagkawala ng tubig sa katawan
ng sakit tulad ng langaw, ipis at daga. - kawalan ng pahinga

2. NAMAMANA - ang sakit sa puso, pagtaas ng 2. EPEKTO NG UBO AT SIPON

dugo, dyabetes, hika at iba pa ay mga sakit na - pagkahilo
maaaring mamana. Ang mga sakit na ito ay - hirap sa paghinga dahil sa sipon
naipapasa ng magulang sa kanilang mga anak - pagkakaroon ng plema
dahil sa defective genes.
3. EPEKTO NG BULUTONG TUBIG
3. PAMUMUHAY - kung ang iyong pamumuhay - mapula at makakating butlig
o nakasanayan ay hindi malusog, karaniwang - pagkakaroon ng lagnat
makararanas ka ng madalas na pagkakasakit.
Panatilihing malusog at maayos ang iyong 4. EPEKTO NG BEKE - Dahil sa virus na
pamumuhay sa pamamagitan ng pagligo karaniwang kumakalat sa laway. Namamaga
araw-araw, tamang oras ng tulog at pahinga at ang panga o pisngi at mabigat ito sa mukha.
pagkain ng masustansya.
- pamamaga ng pisngi o panga
- lagnat
- pagsakit ng ulo
5. EPEKTO NG ALLERGY - nakukuha sa REVIEWER IN FILIPINO (QUARTER 2)
alikabok, balahibo ng hayop o pagkain.
PANGHALIP - salitang panghalili sa pangngalan
- Madalas na pagbahin o rhinitis upang maiwasan ang madalas na mag-uulit nito.
- Kati-kati o pantal sa buong katawan
PANGHALIP PANAO - salitang ginagamit sa
EPEKTO NG SAKIT pangalan ng tao.

● Bumababa ang timbang at pumapayat - ako, ikaw, siya ,kami, tayo, sila , kayo, mo, ko
dahil sa pagiging sakitin
● Nanghihina dahil sa madalas na PANGHALIP PAARI - panghalip na
pagkakasakit nagpapahayag ng pagmamay-ari.
● Walang ganang kumain
● Madalas na pagliban sa klase at pagbaba - akin, atin, kanya, natin, iyo, nila, amin, inyo
ng marka
● Paghinto sa pag-aaral dahil sa pabalik PANGHALIP NA PAMATLIG - uri ng panghalip
balik na sakit na nagtuturo sa lugar o direksyon ng isang
● Hindi aktibo sa laro at iba pang aktibidad pangngalan. Dahil sa panghalip na pamatlig,
nalalaman natin ang lapit o layo ng isang bagay
MGA PARAAN UPANG MAIWASAN ANG na tinuturo.
PAGKAKASAKIT
UNANG PANAUHAN - nagtuturo sa mga bagay
1. Madalas na paghuhugas ng kamay upang na malapit sa nagsasalita.
maiwasan ang pagkalat ng mikrobyo.
2. Pagkain ng masustansyang pagkain upang - ito, ire, dito, dine, rito, rine, nito, nire, ganito,
makaiwas sa sakit. ganire, narito, narine, heto
3. Panatilihing malinis ang kapaligiran upang
maiwasan ang mikrobyo na galing sa basura. IKALAWANG PANAUHAN - nagtuturo sa bagay
4. Mag ehersisyo araw-araw upang maging na malapit sa kausap.
malakas at masigla ang pangangatawan.
5. Ugaliin ang pagpapatingin sa doktor upang - iyan, diyan, riyan, niyan, ganyan, hayan,
malaman kung may karamdaman. nariyan

TANDAAN: Ang pag-aayos sa sarili ay IKATLONG PANAUHAN - nagtuturo sa mga

nakatutulong upang makaiwas sa anumang bagay na malayo sa na-uusap.
karamdaman at maging maganda at malusog
ang katawan. - iyon, yaon, doon, roon, niyon, ganoon, hayun,
naroon
Ang ating katawan ay may mga espesyal na
grupo ng cells at organs na nagtutulong-tulong PANGHALIP PANANONG - ito ay mga salitang
upang protektahan tayo laban sa germs at sakit. ginagamit sa pagtatanong.
Ang espesyal na grupong ito ay tinatawag na
immune system.

Ang pagkain ng mga pagkaing mayaman sa

bitamina at mineral at kumpletong tulog ay
napakahalaga. Kung hindi natin ito gagawin, ang
immune system ay magiging mahina.

Ang mga bakuna rin ay nakatutulong upang

mabigyan tayo ng permanenteng proteksyon o
immunization mula sa mga nakakahawang
sakit. KWENTO - pagsasalaysay ng mga pangyayari
na maaaring pasulat o pasalita.
Mga sakit na maiiwasan sa tulong ng bakuna:
3 ELEMENTO NG KWENTO
- beke - bulutong tubig
- polyo - tubekulosis - Tauhan
- tigdas - dipterya - Tagpuan
- tetano - - Pangyayari
TANDAAN: Sa pagbibigay ng angkop na wakas Ang mga pahiwatig na ito ay pormal na
sa kwento ay mahalaga na maunawaan mo ang depinisyon ng salita , kahulugan at
iyong binasa upang umugnay ito sa kwento. pinaggamitan ng salita.

PAG-UULAT - isang paraan ng pagbibigay ng TALASALITAAN - pagbibigay ng kahulugan sa

impormasyon sa mga tagapakinig. Ito ay mga salita na nasa loob ng isang wika. Ito ay
pagbabalita kung saan ipinapahayag mo ang listahan ng mga salita na may kasamang
iyong mga naobserbahan o nakita. kahulugan.

Ang ulat ay binubuo ng pagsasalaysay ng isang MAIKLING KWENTO - isang anyong panitikan
serye ng kaganapan o naobserbahang na naglalaman ng isang maikling slaysay
pangyayari. tungkol sa mahalagang pangyayari ng isang
tauhan.
MGA MAGAGALANG NA PANANALITA
TALATA - ito ay kalipunan ng mga pangungusap
A. SA PAGBATI tungkol sa isang bagay, lugar o pangyayari.

- Magandang umaga po Mga Dapat Tandaan sa Pagsulat ng Talata

- Magandang tanghali po
- Magandang gabi po 1. Umpisahan ang talata na nakapasok ang
- Maligayang kaarawan po unang salita.
- Maligayang anibersaryo po 2. Isulat sa malaking letra ang unang salita ng
- Maligayang pagtatapos bawat pangungusap.
- Maligayang pagdating 3. Gumamit ng tamang bantas sa hulihan ng
bawat pangungusap.
B. PAGHINGI NG PAUMANHIN
PANG-URI - mga salitang naglalarawan sa
- Pasensya na po pangngalan o panghalip.
- Paumanhin po
- Patawad po Ang pang-uri ay may iba’t ibang uri. Isa na rito
- Makikiraan po ang panlarawan.
- Maaari po bang makiraan?
PANG-URING PANLARAWAN - ang mga
C. PAGPAPASALAMAT AT SAGOT SA salitang naglalarawan sa katangian, anyo, hugis,
NAGPASALAMAT kulay, amoy, tunog, sukat at laki.

- Maraming salamat po PANG-ABAY - naglalarawan sa salitang kilos o

- Walang anuman po kapwa pang-abay. Sinasagot din nito ang tanong
kung paano, kailan at saan nangyari ang kilos.
D. PAGTATANONG
URI NG PANG-ABAY
- Maaari po bang magtanong?
1. PANG-ABAY NA PAMARAAN - paraan kung
PAGBABAYBAY (SPELLING) - pagsulat at paano gawin ang kilos o sumasagot sa tanong
pagbigkas ng mga salita sa pamamagitan ng na paano?
lahat ng letra ayon sa pagkakasunod-sunod.
Hal. Binilang mabuti ni Ana ang kanyang pera.
MGA SALITANG MAGKATUGMA - ay mga (Paano binilang ni Ana ang pera? MABUTI)
salita na magkatulad ang huling tunog.
Karaniwang ginagawang batayan ang tunog ng Mabilis isinulat ni Mina ang kanyang aralin.
huling pantig ng mga salita. (Paano isinulat ni Mina ang aralin? MABILIS)

anak - tatak kulay - tunay 2. PANG-ABAY NA PANLUNAN - naglalarawan

masa - pasa payag - layag kung saan ginawa o gagawin ang kilos.
pito - lito talento - totoo Sumasagot sa tanong na saan?
noo - buo halimuyak - busilak
Hal. Magbabakasyon ang pamilya sa Baguio.
Ang kahulugan ng isang salita ay malalaman (Saan magbabakasyon ang pamilya? SA
natin sa pamamagitan ng paggamit ng BAGIUO)
pahiwatig.
3. PANG-ABAY NA PAMANAHON - REVIEWER IN AP (QUARTER 2)
tumutukoy sa oras, araw, panahon kung kailan
ginawa ang kilos. Sumasagot sa tanong na Ang Kalakhang Maynila (Metropolitan Manila)
kailan? ay tinatawag ding Pambansang Punong
Rehiyon o NCR. Ito ang kabiserang rehiyon ng
Hal. Kumain kami ng sorbetes kahapon. Pilipinas. Binubuo ito ng 16 na lungsod at 1
(Kailan kami kumain ng sorbetes? KAHAPON) bayan.

TAYUTAY - ay isang salita o grupo ng mga salita Bago dumating ang mga Kastila, ito ay
na kadalasang ginagamit upang maipahayag pinamumunuan ni Rajah Sulayman. Isa itong
ang isang emosyon sa paraang hindi karaniwan. komunidad ng mga Muslim.

Ang TAYUTAY (FIGURES OF SPEECH) ay mga 1521 - unang pagdaong ng mga Kastila. Mula sa
matatalinhagang pahayag. lalawigan ng Cebu ay inilipat sa Maynila ang
kapital ng bansa.
METAPORA - o pagwawangis ay tuwirang
paghahambing ng dalawang tao o bagay. Nobyembre 7, 1975 - sa bisa ng Atas ng
Pangulong Marcos bilang 824, itinatag ang
PERSONIPIKASYON - isang tayutay na Pambansang Punong Rehiyon.
gumagamit ng mga katangian ng tao at
inihalintulad sa mga bagay. Noong 1986, opisyal na nabuo ang NCR ayon
sa itinakdang Presidential Decree No. 921.
Halimbawa: Ngumiti ang mga bulaklak nang
sila ay aking diligan. Batay sa proklamasyon ng Presidential Decree
940, ang NCR ang luklukan at sentro ng
Sumasayaw ang mga puno sa sobrang lakas pamahalaan at ang lungsod ng Maynila
ng hangin. naman ang kabisera ng bansa.

HYBERBOLE - ito ay isang uri ng tayutay na Ang pinakamalawak sa lungsod sa NCR ay ang
nagpapahayag ng pagmamalabis sa tagalog o Quezon City.
exaggeration sa ingles. Kapag babasahin ang
hyperbole, malalaman mo na kaagad na wala Makati City - pinakamalaking distritong
itong katotohanan. pangkalakalan

Halimbawa: Umuusok ang ilong ng aking Taguig - sakop ng NCR, dating komunidad ng
nanay dahil nabasag ko ang paborito niyang pangisdaan.
baso.
Ang Kalakhang Maynila ang pinakamaliit na
rehiyon sa Pilipinas na may sukat na 636
kilometrong parisukat. Kahit ito ang pinakamaliit,
ito naman ang pinakamatao at pinakamakapal
ang populasyon - 12,877,253 noong 2015.

MGA PAGBABAGO SA NCR

A. PAGBABAGO SA PANGALAN
- Ito ay pagbabago na kung saan kilala ang
iyong lungsod sa isang katawagan. Sa
paglipas ng panahon, ang mga lungsod
sa NCR ay nagbago ng pangalan mula ng
maitatag ang mga ito.

1. TAGUIG - mula sa salitang “taga-giik” ng

palay o rice thresher na kalaunay naging Taguig.

2. PATEROS - galing sa mga salitang “pato” at

“sapatero” na siyang hanap-buhay ng mga tao
dito.
3. CALOOCAN - mula sa salitang “lo-ok” na 10. MUNTINLUPA - mula sa isang uri ng lupa
tumutukoy sa mga anyong tubig na nakapaligid na ang tawag ay munting lupa.
dito.
- Tinatawag ding “Aromahan” sapagkat - mula sa sagot ng manlalaro, Monte sa Lupa
maraming halamang tumutubong matinik na na kalaunay naging Muntinlupa.
aroma plants.
- tinawag ding “Tunasan” na pinaikling
4. LAS PINAS - mula sa salitang “penas” na pangalan ni Datu Tuna Asamal
isang uri ng bato na matatagpuan dito.
- tanyag din ang Muntinlupa dahil matatagpuan
5. MAKATI - mula sa “lamang-kati” na ang ibig dito ang “National Bilibid Prison”. Ito ang
sabihin ay “contents of the earth” pambansang bilangguan. Dahil dito, madalas na
tinatawag na Munti ang lungsod na akala ng
- Galing din sa isang uri ng halamang karamihan ay ibig sabihin ay “bilangguan”.
napakakati
11. NAVOTAS - mula sa salitang butas o nayon
1578 - 1670 - pinangalanang San Pedro de ng butas. Sinasabing ang pagtaas ng tubig ang
Makati na hango sa kanilang patron (patron bumutas sa lugar na kalaunay naging ilog.
saint.) Tinawag din itong “Sampiro”.
12. PARANAQUE - mula sa Kastilang gustong
Pebrero 28, 1914 - pinalitan ang “San Pedro de bumaba - “para na aqui”
Makati” ng “Makati” na lamang ayon sa
Philippine Legislature Act no. 2390 - galing sa salitang Palanyag na ang
kahulugan ay “aking mahal”.
6. MALABON - tinawag itong “tambobong”
sapagkat maraming puno ng tambo na - mula sa kombinasyon ng salitang palayan at
ginagamit sa paggawa ng walis tambo. paglalayag.

- Mula sa salitang “Labong” na ang ibig sabihin 13. PASAY - mula sa pangalang binigay ng
ay suwi ng kawayan na gulay. mga Kastila na “Pasohay”

7. MANDALUYONG - mula sa punong luyong - mula sa pangalang Paz, na ngalan ng

na nakatanim sa lugar. namatay na anak ng isang haciendero.
- nagmula sa salitang ‘daluyong”
- magkasintahang si Manda at Luyong - mula sa salitang “pasaw” na isang halaman
- mula sa salitang mandaluyong na ang ibig na may naiibang amoy.
sabihin ay “mananagwan”
- hango sa pangalan ng isang prinsesang
1300 - ayon kay Buseta at Felix dela Huerta, dayang-dayang.
“Yamagtogon” ang pangalan ng lugar dahil ito
ay bulubundukin 1800 - pinalitan ng Pineda ang pangalan ng
Pasay.
1623 - naging parokya ng San Felipe Neri
14. PASIG - mula sa magkasintahang sina
Nobyembre 6, 1931 - naibalik ang pangalang Virgilio at Paz
Mandaluyong sa pamamagitan ng
Congressional Bill 3836, na ipinasa ni - nagmula sa salitang Sanskrit na passid o
Congressman Pedro Magsalin. buhangin.

8. MAYNILA - mula sa salitang “nilad” na isang 15. QUEZON CITY - parangal kay dating
uri ng halaman sa tubig. pangulong Manuel L. Quezon na siyang
nagtatag ng lungsod
9. MARIKINA - mula sa isang paring nag
ngangalang “Mariquina” 16. SAN JUAN - pinaikling salita ni San Juan
Del Monte
- galing sa isang babae na ang pangalan ay
Marie Quina 17. VALENZUELA - mula sa salitang pulo dahil
sa nakapaligid na mga ilog sa lugar.
- mula sa salitang marikit-na. - mula sa isang bayani, si Dr. Pio Valenzuela
2. PAGBABAGO SA POPULASYON
- Sa paglipas ng panahon, ang populasyon
sa NCR ay tumataas at nagbabago.

[Link] SA IMPRASTRAKTURA O
KAPALIGIRAN - ang daan, mga gusali o mga
imprastraktura noon ay iba na sa ngayon.

4. PAGBABAGO SA TRANSPORTASYON
- Ang transportasyon ay ang paggalaw ng
mga tao at bagay mula sa isang lugar
patungo sa ibang lugar. Kalesa ang
sasakyan ng mga tao noon, ngayon ay
napakarami na ang modernong
transportasyon.

5. PAGBABAGONG PISIKAL - tumutukoy sa

mga pagbabagong nagaganap sa ating
kapaligiran.

6. PAGBABAGONG PANG EKONOMIYA -

tumutukoy sa mga uri ng trabaho

7. PAGBABAGONG PANLIPUNAN - tumutukoy

sa mga tirahan at gusaling pang komersyal

Mga Halimbawa ng mga Nagpapatuloy na

Nakatayo sa Sariling Lalawigan:

> Malacanang Palace

> Manila City Hall
> Fort Santiago
> Jones Bridge
> Manila Central Post Office