0% found this document useful (0 votes)
632 views76 pages

Qar 3-1

Uploaded by

Tamar Rizhamadze
Copyright
© © All Rights Reserved
We take content rights seriously. If you suspect this is your content, claim it here.
Available Formats
Download as PDF, TXT or read online on Scribd
0% found this document useful (0 votes)
632 views76 pages

Qar 3-1

Uploaded by

Tamar Rizhamadze
Copyright
© © All Rights Reserved
We take content rights seriously. If you suspect this is your content, claim it here.
Available Formats
Download as PDF, TXT or read online on Scribd

v.

rodonaia l. vaSakiZe m. mirianaSvili a. arabuli

qarTuli ena
III klasi

moswavlis wigni
pirveli nawili

saqarTvelos macne

grifminiWebulia saqarTvelos ganaTlebisa da


mecnierebis saministros mier 2018 wels
qarTuli ena _ III klasi pirveli nawili
moswavlis wigni

v. rodonaia, l. vaSakiZe, m. mirianaSvili, a. arabuli

redaqtori _ nana suxitaSvili


mxatvrebi _ Tamar jayeli
nino afciauri
damkabadonebeli _ lia moseSvili

gamomcemloba `saqarTvelos macne~


mis: q. Tbilisi, e. maRalaSvilis q. #5
tel: 568105467; 574 400 857
el.fosta: saqmatsne@mail.ru, sakmacne@gmail.com
www.http://saqmatsne.ge

© gamomcemloba `saqarTvelos macne~, 2018


© v. rodonaia, l. vaSakiZe, m. mirianaSvili, a. arabuli
gamocemis weli da rigiToba 2003, 2009, 2011, 2018 weli
ISBN 978-9941-16-570-2
sarCevi

simRera mamulze _ jansuR Carkviani ................................................................................... 5


male seqtemberic dadgeba _ revaz inaniSvili ............................................................ 6
fefos axalwlisa _ leila beroSvili ............................................................................. 8
Soridan mosuli mowafe _ paata mamforia ................................................................. 11
xelis CuqurTma _ ioseb griSaSvili .................................................................................14
gimnaziaSi _ akaki wereTeli .....................................................................................................16
patara mogonebebi didi mwerlis (akaki wereTlis) Sesaxeb ..............................20
matarebeli _ SoTa niSnianiZe ...............................................................................................22
deda wertili da Svili wertili _ donald bisetis mixedviT .................24
sasveni niSnebi _ avTandil arabiZe ....................................................................................26
pepis pirveli werili _ astrid lindgreni ...............................................................30
matasi, pipa da susi-fusi _ arCil sulakauri ........................................................34
maias yvavilebi _ giorgi SatberaSvili .........................................................................38
xilTa ciloba _ giorgi SatberaSvilis mixedviT .................................................40
venaxi _ Zveli igavis mixediT .................................................................................................42
xalxuri leqsebi ................................................................................................................................44
ram icis siRaribe _ ilia wiklauri ...............................................................................46
Semodgoma _ murman lebaniZe ..................................................................................................48
gaizrdebi da dagaviwydeba _ ilia WavWavaZe ...............................................................49
iRbliani dRe _ sandro SanSiaSvili ................................................................................51
nasyida da misi mevale _ glexkacis naambobi .............................................................52
wyaloba _ cira qitiaSvili ....................................................................................................54
daTvi da belebi _ giorgi Turmanauli ........................................................................56
ras gvirCevs moxuci metyeve _ emzar kvitaiSvili .................................................59
dadga zamTari _ leila beroSvili ...................................................................................61
zamTari _ givi WiWinaZe ...............................................................................................................64
didTovloba _ Tamaz bibiluri ...........................................................................................66
iremi _ xalxuri ...............................................................................................................................66
TomTes Camosvlis ambavi _ giorgi kekeliZe ................................................................68
Tovlis simRera _ givi WiWinaZe ...........................................................................................72
keTili feriebi _ meri bolqvaZe .........................................................................................73

3
simRera mamulze
hai, dililme, dililme,
mTa-bari Semovirbine;
mTaSi wyaroni mRerian,
barSi mindori bibinebs.

wyarosac davewafebi,
davkref vardebs da gvirilebs,
ra lamazi xar, mamulo,
Seni gamCenis Wirime!
jansuR Carkviani

1. ra ganwyobaa leqsSi gadmocemuli?


2. ras ukavSirdeba SenTvis zafxuli?
3. rogor da sad gaatare zafxuli?

aRwere saqarTvelos romelime kuTxe.

5
male seqtemberic dadgeba

sakmaod griloda, magram morevSi mainc banaobda sami Savad


gaxuxuli biWi, aTi-Tormeti wlisani. samive ise iyo gamxdari,
neknebs saTiTaod dauTvlidi.
napirze cecxli enToT.
gamocvivdnen biWebi wylidan akankalebulebi, Tma zRarbiviT
edgaT, kbilebs akawkawebdnen. miucucqdnen cecxls, Tanac im
mxares, saiTac boli midioda. TvalebdaxuWulebi xelebs alSi
urevdnen.
menaxire Tedo Walidan brundeboda da mobana­ veebs Tavze wa­
adga. daeyuda joxze, uyurebs. amoxedes, Cqar-Cqara daaxamxames
Tva­lebi, bols aqeT-iqiT dauwyes gayra xelebiT.

_ aqedan mainc dausxediT, kacebo, mag bolSi ras ixrCobT


Tavs?! _ uTxra Tedom biWebs.
maT erTmaneTs gadaxedes:
_ mandeT rom siTbo ar modis?
gawbilebulma Tedom kefa moifxana.
_ ki, magram raRa gabanavebT, roca Tan egre gcivaT?
_ kargia! _ siamovnebis siciliT Tqva yvelaze gamxdarma.
_ adre gebanavaT, sanam mze maRla iyo da Tbiloda.
_ maSinac vbanaobdiT.
_ ar geyoT?

6
_ ara, male swavla iwyeba da mere...
_ mere aRar SeiZleba banaoba?
_ SeiZleba, magram egeTi gemo aRara aqvs.
_ ratom?
beli...
_ imitom, rom gakveTilebi gvaqvs mosamzade­
uceb wamoxtnen, gaiqcnen da gadaeSvnen morevSi.
revaz inaniSvili

1. weliwadis romeli dro aris aRwerili moTxrobaSi?


2. ra ukavSirdeba seqtembris dadgomas?
3. ratom usxedan biWebi cecxls bolis mxridan?
4. ratom eSurebian biWebi banaobas?

sityvis skivri
mo r e vi _ Rrma ad­
gili mdinareSi.
Wal a _ vake adgili mdinaris piras.
gawbi l e bu l i _ gam­tyu­nebuli, Sercxve­nili.

sasaubro
gviambeT zafxulis ardadegebis er­
Ti dRis Sesaxeb.
ra Seicvleba TqvenTvis saswavlo wlis dadgomasTan erTad?
ra movaleobebs gakisrebT skola?

CamoTvlili sityvebis gamoyenebiT (sa sia m ov nod , m x ia r ula d ,


t kbi l a d ) orsityviani winadadebebi aqcie samsityvianad:

bebia ... Tvlemda.


cecxli ... guzguzebda.
oTaxSi ... Tbiloda.

saSinao davaleba:

dawere: me moswavle var.


sami-oTxi winadadebiT gadmoeci, ra movaleo­
bebs gakisrebs skola.

7
fefos axalwlisa

erTxel fefom gaigona: sityvis kacs uTqvams, Zvelad seqtem-


bers axalwlisa erqvao.
fefom ifiqra: seqtembers ase albaT imi­ tom daarqves, rom
swavla seqtemberSi iwyebodao.
is dRe iyo da is dRe, sofelSi yvelaze metad fefo elo-
deboda seqtembris anu axalwlisas dadgomas.
Tumca raRa madli aqvs aseT molodins, roca zafxulis
bolo dReebi ase gulis­ gamawvrileblad gaiweleba xolme.
daujda fefo Tavis Tavs pirispir da uTxra:
_ jer moTmineba iswavle da danarCenze ise ilaparake!
marTalic iyo.
ai, mouTmenlobam SarSan am dros ra damarTa.
Cauvlidnen ufrosklaselebi umcrosebs usalmod, laparak-
laparakiT; Zlivs mihqondaT TavianTi damZimebuli CanTebi.
meore­ klasel fefos pirdapir guls uklavda Tavisi bumbuli-
viT mCate CanTis danaxva.
iTmina fefom ufrosklaselebis yelyelaoba, iTmina da veRar
moiTmina. Tavis CanTaSi, romelSic ori wigni, erTi rveuli
da erTi sawyali kalami dalaRlaRebda, qvebi Caamata. fefos
CanTa iseTi gaxda, ufrosklaselebis CanTebisagan ver gamoar­
Cevdi. TviTonac gaWrili vaSliviT daemsgavsa ufros­ klaselebs,
ise saqmianad dahqonda Tavisi CanTa.
magram vin icis, vis rodis daugebs wuTisofeli maxes?!
erT mSvenier dRes, gakveTilze wignis amoRebis dros, fefos
sifxizlem umtyuna da wamovida qvebi.
iq ambavi atyda!..
mere sofelSi mTeli weli ismoda:
_ es is gogoa, skolaSi qva rom dahqonda...
_ eg im gogos mezobelia, CanTiT rom qva dahqonda..
erTxel avtobusis mZRolma cerodena gios CanTac ki gauCxri-
ka, emand qvebi xom ar amoapareo?!
xalxs xom salaparako ar daeleva am qveyanaze! magram fefo
uk­ve mesameklaselia da misi CanTa ufrosklaselebis CanTas bev­
ri aRarafriT Camouvardeba.
leila beroSvili

8
1. ra gaifiqra fefom, roca gaigo, rom seqtembers Zvelad axal-
wlisa erqva?
2. rogor eloda fefo axalwlisas?
3. ra urCia fefom Tavis Tavs?
4. ra exarbeboda fefos ufrosklaselebisa?
5. ra gamosavali moZebna fefom, riT daemsgavsa igi ufroskla­
selebs?
6. ra xifaTi SeemTxva fefos?
7. ras ambobdnen soflelebi?
8. namdvilad rodis daemsgavsa fefo ufrosklaselebs?

sityvis skivri

gul is g amawvri l e b­l ad _ moma­bez­re­b­lad, Semawu­xeb­lad.


y e ly el aob a _ amayoba, Tavis mowoneba.
dal aRl aR e b da _ Tavisuf­ lad, xa­
l­vaTad iyo Sig.
em and _ SemTxveviT.

dai maxs o vre g am o n aT qvam ebi :


is dRe iyo da is dRe _ im dRis Semdeg sul.
raRa madli aqvs _ raRad varga? raRaSi gamodgeba?
pirdapir guls uklavda _ awu­xeb­da, anaRvlebda.
gaWrili vaSliviT daemsgavsa _ Za­
lian, metismetad daemsgavsa.
wuTisofeli maxes daugebs _ cudi ram SeemTxveva.

9
es sainteresoa
ra erqva Zvelad Tveebs?
Zvelad Tveebs xalxuri saxelebic rqmevia. Tves imis mixedviT
arqmevdnen saxels, rac misTvis damaxasiaTebeli iyo. magaliTad,
maiss erqva va rdob i sa imitom, rom am dros vard-yvavili yvao-
da, ivniss _ Ti b aTv e da ivliss _ mkaTa Tve , radgan am TveebSi
Tibavdnen da mkidnen; oqtombers Rv in ob is Tve erqva, raki am
dros rTveli imarTeboda da Rvinos ayenebdnen.
ai, seqtembers ki axal wl i sa erqva imitom, rom Zvelad axali
weli seqtembridan iwyeboda. gana axali saswavlo welic seqtem­
bridan ar iwyeba?!

1 daakvirdi magaliTs. daasrule winadadebebi:


biWebi etlSi C a sxdne n. biWi etlSi C aj da.
biWebi manqanaSi gadasxdnen. biWi etlidan manqanaSi . . .
biWebi skamze dasxdnen. biWi skamze . . .
qaTmebi qandaraze Sesxdnen. qaTami qandaraze . . .
bavSvebi magidas miusxdnen. bavSvi magidas . . .

2 daasaxele, romeli sityvebi Seefereba fefos:


gonebamaxvili Suriani ucnauri
cnobismoyvare fiqriani uxasiaTo
mouTmeneli sevdiani uyuradRebo
mxiaruli mondomebuli metiCara

sasaubro
ratom undoda fefos, rom ufros­ klaselebs damsgavse-
boda? Tqven Tu hbaZavT ufrosebs? Tqven rogor iqceviT,
roca gindaT, rom ufrosebs mihbaZoT? Tqven TviTon risi
gakeTeba giy­varT?

saSinao davaleba:
dawere: rogori gogoa fefo.

10
Soridan mosuli mowafe
skola! am sityvis xseneba gvaxarebs, saxeze Rimili gvefineba.
skolisaken mimavali gza icis yvelam _ didmac da pataramac.
Tu SeekiTxebiT, siamovnebiT migaswavlian.
skolaSi bavSvebi fexiT midian. Tu Soria, zogan _ saxedriT,
cxeniT, zogan _ manqaniT, velosipediT, civ qveynebSi _ Txi­
lamurebiT, marxiliT da, Tqven warmoidgineT, aqlemiTac ki, Tu
udabnoa gasavleli...
gagikvirdebaT, magram erTi indoeli biWi skolaSi curviT
mi­
dioda. biWis mSoblebs qoxi mdinaris gamoRma napiras edgaT.
mama miwis muSa iyo, deda tyeSi samkurnalo balaxebs agroveb-
da. mdinare iseTi didi iyo da ganieri, rom kaci meore napirs
Tvals ver mi­uwvdenda. amxela mdinareze xids, aba, vin gadebda?!
sxva ra darCenoda swavlas mowyurebul biWs?
dilauTenia dgeboda. waixemsebda. mere koxtad dakecil tan­
sacmels da wignebs Tavze daiwyobda, _ ar damisveldeso _ da
mdinareSi Securavda.
biWi nafotiviT msubuqi iyo, curva ar uWirda. Sori man-
Zili hqonda gasacuri. gzaSi xan raze fiqrobda da xan, raze.
ase mieCvia fiqrs.
Tavsxma wvimebis Semdeg adidebuli mdinare mRvrie talRebs
moaqanebda da raRa ar mohqonda. mdinareSi Sesvla saSiSi iyo,
magram biWma SiSis daZlevac iswavla. isev skolis siyvarulma
uSvela.
maswavlebeli welSi moxrili saTva­ li­ani berikaci iyo, uzo-
mod keTili da fiqriani. igi moswavleebs lamaz sagalob­ lebs,

11
Zvel legendebs, winaparTa gmirul Tavgadasavals, avisa da kar-
gis garCevas aswavlida.
maswavlebelma biWs `Soridan mosuli mowafe~ Searqva.
gakveTilebis Semdeg bavSvebi Sinisaken mokurcxlavdnen, mecadi­
neobiT daRlil biWs ki mdinare ukanve unda gadaecura.
ase ganvlo ramdenime welma. mowafeebi wamoizardnen.
erT mSvenier dRes skolasTan damSvidobebis zarmac dareka.
maswavlebelma moswavleebi saTiTaod daloca. mere `Soridan
mosul mowafes~ miubrunda:
_ didma mdinarem da uxidobam Sen swavlaSi xeli ver SegiSa-
la. axla ufro Zneli gza gelis. bevri ram unda iswavlo.
mjera, rom codnas SeiZen da mas adamianTa gulebs Soris xidad
gadeb...
maswavlebelma skolis ezoSi mdgar cadawvdil xeebs gaxeda
da Tqva:
_ me maSin amqveynad aRar viqnebi, magram es xeebic iloceben
Sen­Tvis.
maswavleblis winaswarmetyveleba axda.
`Soridan mosulma mowafem~ msoflios cnobil universi­ te­
tebSi iswavla, did sibrZnes daeufla, adamianebs siyvaruliT
gauTbo gulebi. mSobelma xalxma mas qveynis gaZRola miando.
paata mamforia

1. riTi gamoirCa erTi biWi sxvebisagan?


2. ram daaZlevina biWs SiSi?
3. rogor gvixatavs mwerali maswavlebels?
4. rogor gamoarCia man biWi sxva moswavleebisagan?
5. ra uwinaswarmetyvela maswavlebelma biWs?
6. ratom ando mas xalxma Tavisi bedi?

sityvis skivri
mi wi s mu S a _ glexkaci, mxvnel-mTes-veli.
wa i x e ms ebd a _ msubuqad isauzmebda.
sa ga l o be l i _ saRvTo simRera.
legen d a _ zepirad gadmocemuli istoriuli ambavi.
wi n a s warme t yvel e ba _ winaswar Tqma imisa, Tu ra moxdeba.

12
1 mouZebne sityvas dilauTenia msgavsi sityvebi:
mzis amosvlisas, mamlis yivilze, gariJraJze
Sebindebisas, ganTiadisas, ciskrisas, alionze, SuadRisas

2 daasaxele, romeli ar Seesabameba am gamonaTqvams:


`codnas adamianTa gulebs Soris xidad gadeb~.

mSvidobas daamyareb;
adamianTa siyvaruls iqa­
dageb;
mdinareze xidebs gadeb;
adamianebs erTmaneTTan daaaxloeb.

saSinao davaleba:
internetSi moZebne informacia romelime gamoCenili qar­
Tveli mamuliSvilis da moRvawis Sesaxeb. gaacani igi Sens
klaselebs.

daimaxsovre, ro­­­­g or iwereba!


bavSvebi
velosipedi
dilauTenia
cadawvdili
bed-iRbali

sasaubro
rogoria Tqveni skola, skolis ezo, skolis Senoba, saklaso
oTaxi, sportuli darbazi? Tqven riTi dadixarT skolaSi? aR-
wereT skolisaken mimavali gza.

saSinao davaleba:

dawere: rogor axda maswavleblis winaswarmetyveleba.

13
xelis CuqurTma

Sens baraTs rom davakvirdi,


Svilo, sul ar momewona!
es ra aris? rogora wer?
asoa Tu fiCxis kona?
`a~ `e~-sa hgavs, `bans~ ki _ `mani~,
`r~-s ar xuravs Tavsaxuri.
TiTqos urems gadaevlos, qarTuli xelnaweri
mWle aris da usaxuri.
zogi aso uTosa hgavs,
zogi kidev _ Citis budes,
da miyrili striqonebi _
Zveli saxlis ablabudebs.
o, Cvens qarTul xelnawerebs
ra sjobia, aba, miTxar?
wakiTxvac rom ar gindodes,
dagawafebs wasakiTxad.
amitomac vidre, Svilo,
moswavle xar, axalgazrda,
unda lamaz weriT SeZlo
Sejibreba lamaz azrTan.
unda weras daeuflo
urbiless da ulamazess,
unda bevri imuSao
qarTul xelis CuqurTmaze.
ioseb griSaSvili

1. ras sayvedurobs poeti ymawvils?


2. ras da ras adarebs poeti ulamazo asoebs?
3. ra aniWebs poets did siamayes?

sityvis skivri
mW l e _ Cia, gamxdari.
usa x ur i _ uSno.
dag awafe bs _ kiTxvas dagawyebinebs.

14
si t yvi s k va l d a k v a l
xelis CuqurTma _ ase uwodebs poeti lamaz xelnawers,
kargad gamoyvanil asoebs. CuqurTma hqvia eklesiebis kedlebze
gamokveTil gamosaxulebebs. amitomac aris CuqurTmasTan Se-
darebuli guldasmiT gamoyvanili asoebi.

d ai m axs o v re !
qa rT uli anbani
sityva bgerebisagan Sedgeba. TiToeul bgeras werisas Sesa-
bamisi aso gamoxatavs. bgeras warmovTqvamT, asos vwerT. qar-
Tul enaSi ramdeni bgeracaa sityvaSi, imdenive asoa. qarTulSi
33 bgera, ese igi, 33 asoa.
TanmimdevrobiT dalagebul asoebs a nb a ni hqvia. anbanSi
yvela asos Tavisi saxeli aqvs:
an, ban, gan, don, en, vin, zen, Tan, in, kan, las, man, nar, on,
par, Jan, rae, san, tar, un, far, qan, Ran, yar, Sin, Cin, can,
Zil, wil, War, xan, jan, hae.
sityva an ban i pirveli ori asos saxelebiT aris Sedgenili.

galeqsili anbani
abgad evzaT
ikal mano
paJa rasta
savarjiSo _ anbanis saxelebi.
ufqa RayaS
Caca Zawa
Waxa jaha
akaki SaniZe

1 daasaxele: orasoiani, samasoiani, oTxasoiani sit­


yvebi;
don-ze dawyebuli sityvebi;
man-ze dawyebuli qalaqi, cxoveli, frinveli, adamianis sa­
xeli.

2 daSale es sityvebi asoebad. gaixsene TiToeuli asos saxeli:


magaliTad: mTa m T a _ man, Tan, an.
bude, CanTa, Tofi, kunZi, mze, torola.

saSinao davaleba:
Camowere anbanis TiToeul asoze dawyebuli TiTo sityva.

15
gimnaziaSi
erTxel, swavla rom gaTavda da Segva­
sve­
nes, me, radgan dilas ara meWama ra, Se-
virbine Sin, Cavide axaluxis jibeSi cxeli
mWadis kokori da mivaSure isev klass, ar
damagviandes-meTqi. maswavle­
bels fexad Sees-
wro CemTvis da xuTi mowafe kidec gamoexmo
da gaemwkrivebina. Sevyavi Tu ara Tavi, mo-
mayvira:
_ Senc mobrZandi da dadeqi amaTTanao!
mivedi da gavCerdi. cxeli mWadi mo­ medo
barZayze da mecxuna! me SmaSuri daviwye,
male akaki gimnaziaSi wava.
xeli movisvi. ase rom avtokdi, maswavle-
belma SemniSna da mkiTxa:
_ ra gemarTebao?
dafarva aRar SeiZleboda... amovayofine jibidan mWads Tavi...
Segirdebma gadaixarxares. maswavlebelmac ulvaSebSi Caicina,
gamomarTva mWadi da win, magidaze, daido. me sircxvilis ofli
gadamskda. dagviwyo gakveTilebis gamokiTxva.
am dros, Cemda saubedurod, inspeqtori Semovida. maSin ki
amikankalda muxlebi. is iseTi Seubralebeli vinme iyo, rom
ymawvilis garozgvas ara erCia ra. vifiqre, _ es mWadi xeirs
ar damayris-meTqi! marTlac, mohkra Tvali Tu ara, dai­ Rriala:
_ am mWads ra unda aq, vin moitanao?!
erTi mowafe, romelic xSirad meqiSpeboda xolme, wamoxta
zeze da moaxsena:
_ akakis amouRes jibidanao!
_ rad mogitaniao?! _ mkiTxa mrisxa­ ned.
me ena Camivarda, magram maswavlebelma moaxsena, _ axlave
gaigebTo, _ da mkiTxa:
_ es ra ariso?
_ mWadi-meTqi, _ vupasuxe knaviliT.
_ risgan keTdeba?
_ simindisagan.
_ rogor Tesaven siminds?.. ranairad izrdeba?.. rogor muSa­
oben?.. rogor akeTeben mWads da sxvani.

16
eseni yvelaferi gamomkiTxa da mec pasuxs vaZlevdi.
ramdenime wuTs mekiTxeboda da bolos Tqva:
_ kargio! xval ar dagaviwydes brinjis motana, xval imis Sesa­
xeb vilaparakoTo.
inspeqtorma ifiqra, amas swored maswavleblis surviliT
moutania mWadio da gavida klasidan xmaamouReblad.
maswavlebelma mabezRara mowafe gaixmo da hkiTxa:
_ Sen ara gaqvs ra jibeSio?
gausinja, koWi unaxa.
_ es ra ariso? es xom saTamaSoa, romelic klasSi sruliad
gamousadegaria da Sen ki jibeSi gidevs!.. wereTelma mWadi imi-
tom moitana, rom Sioda da SeWma veRar moaswro, Sen ki aq
saTamaSod dabrZandebi! me mag koWiT wargadgen inspeqtorTano!
im mowafes feri ecvala da atirda. gakveTili rom gaTavda,
maswavlebeli miubrunda mtirals da uTxra:
_ kargi, axla mipatiebia, magram amis Semdeg daimaxsovre: rac
SenTvis ar ginda, imas nurc sxvas uzamo.
akaki wereTeli

sityvis skivri
mWad i s k o k o r i _ pa­tara mWadi.
f exad S e e s wr o _ is iyo Sesuliyo.
S maS u r i _ uxerxuli moZraoba.
Segi r d i _ moswavle.
i n sp e q t o ri _ Semmow­
mebeli.
ga r o zgva _ wkepliT cema.
x ei rs ar d aayr i s _ avnebs, kargs arafers moutans.
ko W i _ cxovelis saxsris Zvali, iye­ neben saTamaSod.

1. vin gviambobs am ambavs?


2. ratom daagvianda patara akakis gakveTilze?
3. ra ar asvenebda akakis?
4. ram gaamxiarula Segir­ debi?
5. visma gamoCenam SeaSina akaki?
6. rogor moiqca akakis er­ Ti klaseli?
7. ra gamosavali ipova maswavlebelma?
8. ra uTxra maswavlebelma mabezRara moswavles?

17
1 ganmarte, ras niSnavs xazgasmuli sityvebi:
maswavlebels fexad Seeswro CemTvis da xuTi moswavle kidec
gamoexmo da gaemwkrivebina.
erTi mowafe, romelic xSirad meqiSpeboda xolme, wamoxta
zeze da moaxsena:
_ akakis amouRes jibidanao!
me ena Camivarda, magram maswavlebelma mixsna.

2 moZebne moTxrobaSi msgavsi sityvebi da gamonaTqvamebi:


maSinRa Sesuliyo, TavisTvis Caicina, sikeTes ar momitans.

3 es moTxroba SeiZleba davyoT monakveTebad da Semdeg­


nairad davasaTauroT:
1. gakveTilze dagvianeba;
2. cxeli mWadi;
3. inspeqtoris stumroba;
4. dabezReba;
5. yvelaferi mWadisa da simindis Sesaxeb;
6. rac SenTvis ar ginda, imas nurc sxvas uzamo.
moZebne moTxrobaSi da waikiTxe, romel saTaurs ro­
meli
mo­nakveTi Seesabameba.

4 moZebne moTxrobaSi yvelaze mniSvnelovani azri.

naxeT filmi `akakis akvani~. isaubreT, aka­


kis `Cemi Tavgadasavlidan~ Tqven mier naswav-
li romeli epizodia Setanili filmSi.

sasaubro
ratom daicva maswavlebelma akaki wereTeli? Tqven rogor
SeafasebdiT akakis Tanaklaselis saqciels? Tqven Tu Cavar­
dnilxarT gakveTilze uxerxul mdgomareobaSi? Tu Cagi­deniaT
iseTi ram, ris gamoc SeniSvna daimsaxureT?

18
d a i m axs o v re !

moTxrobis erT monakveTSi akaki wereTeli Tavis Tavze


saub­robs: me SmaSuri daviwye. me sircxvilis ofli gadam-
skda. me ena Camivarda.
roca adamiani Tavis Tavze laparakobs, iyenebs sityvas me.
vinc laparakobs, is aris pir v e li pir i.
meore monakveTSi maswavlebelma mabezRara moswavles hkiTxa:
_ Sen ara gaqvs ra jibeSio?
aq maswavlebeli mimarTavs meore moswavles da iyenebs si-
tyvas Sen. visac mosaubre mimarTavs, aris m e or e pir i.
yvelaferi danarCeni (rac arc pirveli piria da arc _
meore) aris me s ame p i r i da mas gamoxatavs sityva is. maga­
liTad: is mirbis, is kiTxulobs.
sityvebs me, Cven, Sen, Tqven, is, isini pir is na c v a lsa ­
x el ebi hq vi a.
1. me Cven pirveli piris
2. Sen Tqven meore piris nacvalsaxelebia
3, is isini mesame piris

daasaxele gamotovebuli sityvebi:


me vswavlob. me . . .
Sen . . . Sen kiTxulob.
is swavlobs. is . . .

daimaxsovre,
ro­­­­g or iwereba!
me vuTxari me vocnebob
me vupasuxe me vurCie

saSinao davaleba:
amowere moTxrobidan or-ori winadadeba, romlebSic gamoyenebu-
lia pirveli da meore piris nacvalsaxelebi.

19
patara mogonebebi didi mwerlis Sesaxeb

warwera wignze

erTxel akakim Tavisi megobrebis vaJs saqar­


Tvelos
istoriis saxelmZRvanelo aCuqa. poetma aseTi warwera
gaukeTa wigns:
`Cemo daTiko! visac Tavisi samSoblo ar uyvars,
ar Seuswavlia da ar iTvaliswinebs, is kaci ar aris.
Seni biZia akaki~.

es wigni poetis warweriT, rogorc Zvirfasi relikvia, amJa-


mad sxvitorSi, akakis saxl-muzeumSia daculi.

sikeTis Zala

akakis erTxel qurdi miepara da Cumad xeli Cauyo jibeSi,


sadac xelnawerebis meti ara iyo ra. policielma SeniSna da
waavlo xeli jibgirs. mweralma damfrTxali da SeSinebuli
axal­ gazrda qurdi rom dainaxa, Seebrala, miubrunda da si-
ciliT uTxra:
_ Se kaco, aki erTxel giTxari, magas nu Svrebi-meTqi! rad ici
xolme Cems ji­ beSi xelis Cayofa? xelnaweri rom ar waikiTxo,
ar iqneba? roca daibeWde­ ba, maSinac moeswrebi sxvasTan erTad
wakiTxvas!
policielma es rom gaigona, ifiqra, albaT vinme kargi Sexum-
rebuli nacnobi yofilao, bodiSi moixada da gauSva jibgiri.
ramdenime wlis Semdeg mwerals weri­ li mouvida:
`didi xania, rac ki ram Tqveni dabeWdila an ibeWdeba, yvelafers
vkiTxulob. Tqven rom pirvelad gnaxeT, im dRidan xeli aviRe
Cems pirvandel `xelobaze~, Seviswavle wignebis kinZva. Tu ine-
bebT, wignebs naxevar fasad SegikravT~.

saSinao davaleba:
imuSaveT jgufebad. moZebneT internetSi akaki wereTlis
bi­
ografia. gainawileT Temebi: ojaxi, ganaTleba, moRvaweoba.
namuSevari warudgineT Tanaklaselebs.

20
Wirveuli biWi da akaki
akaki erT ojaxSi sadilad iyo. diasaxli-
sis patara vaJi gaWirveulda da vermiSeli
aRar Wama. deda daemuqra. Svili daimede-
buli iyo, stumarTan mainc aras metyviano,
da xelSi kovzs awvalebda. me­re miubrunda
akakis da hkiTxa:
_ Zia, am kovzs ra aweria?
akakim kovzi CamoarTva da viTom wai­
kiTxa:
`Tu ar Wame vermiSeli,
gaglaxaven, ver giSveli~.
akaki bavSvebTan

akakis saxli
ai, ra Tqva erTxel moxucma ani­ ko abduSeliSvilma, akakis
saxlis Zvelma moamagem sxvitorSi:
`Cemo batono, am saxls balavari ara aqvs. pirdapir kldezea
amoSene­
buli. miwisZvris dros am sofelSi xis saxlebic dair-
Rva, akakis saxls ki erTi bzaric ar gasCenia.~
akaki Tavis saxls hgavs: misi Semoqmedeba pirdapir xalxis gu-
lidanaa aRmocenebuli; droTa cvla bzars ver gauCens.

sityvis skivri
reli kvi a _ Zveli, mniSvne­ lovani, samaxsovro nivTi.
x el n a w e ri _ avtoris xeliT naweri.
ji b gi ri _ jibis qurdi.
wi gn i s k i n Z va _ furcle­
bis wignad Sekvra.
ba la v ar i _ saZirkveli.

1. romel mogonebaSi Cans akakis xali­siani buneba da enamaxviloba?


2. rogor pirovnebad warmoCnda aka­­ ki wereTeli mogonebaSi `war­­­
wera wignze~?
3. ratom hqvia meore mogonebas `si­keTis Zala~?
4. riT hgavs akaki Tavis saxls?
5. ratom eZvirfaseba xalxs umniSvnelo epizodebic ki mwerlis
cxov­rebidan?

21
matarebeli
ezo-ezo, karikar,
Robe-Robe, sarisar
ekoneba boli bols,
gegoneba, Tovli Tovs.
da misdeven zvrebi zvrebs
ukan-ukan, zedized,
Suka _ Sukas,
gzebi _ gzebs.
simindebis foCebi,
Webi, owinarebi,
mzeze Zveli koSkebis
bWeni mocinareni.
zvinulebi, zvinebi,
binulebi, binebi,
wisqvilebi, odebi,
wisqvilebisodeni;
trialeben, cekvaven
naTesebi, xnulebi,
daxnul-dafarcxulebi,
aTasebi, ulevi.
miqris matarebeli,
Cqari matarebeli!..
SoTa niSnianiZe

sityvis skivri
S u k a _ orRobe, viwro quCa.
o wi n ar i _ Widan wylis amosaRebi mowyobiloba.
b W e _ zRude, galavani.
z vin ul i _ dazvinuli miwa, miwayri­li.
b in ul i _ wyaro.
o da _ ficruli saxli.

1. ra moCans matareblidan?
2. am leq­sis mixedviT, matarebeli dgas Tu midis, midis Tu miqris?

22
1 daasaxele, romeli sityva gulisxmobs swraf svlas,
romeli _ nels:

miRoRavs miiCqaris
miqris miCoCavs
miCanCalebs milaslasebs
mirbis miZunZulebs

2 daasaxele, romel SemTxvevaSi saiT midis matarebeli _


iqiT, aqeT Tu iqiTac da aqeTac?

miqris midis
moqris modis
daqris dadis

sasaubro
Tu iyaviT ardadegebze sadme wasuli? riT dabrundiT Sin?
ra naxeT mgzavrobisas? ra dagamaxsov­
rdaT yvelaze metad?
saqar­
Tvelos romel kuTxeebSi xarT namyofi?

imuSaveT wyvilebad
SeadgineT cxrili, romelSic CamowereT leqsSi moZiebul
arsebiT saxelebs da zmnebs (moqmedebis aRmniSvnel sityvebs).

daimaxsovre,
ro­­­­g or iwereba!
ezo-ezo Robe-Robe ukan-ukan

saSinao davaleba:
gadawere CamoTvlili sityvebi da miuwere Sesabamisi sityvebi:
iqiT, aqeT, aqeT da iqiT
mirbis _ . . . mixtis _ . . . mifrinavs _ . . .
morbis _ . . . moxtis _ . . . mofrinavs _ . . .
darbis _ . . . daxtis _ . . . dafrinavs _ . . .

23
deda wertili da Svili wertili
iyo da ara iyo ra, iyo erTi fanqari. am fanqars Zalian
uyvarda aTasnairi xazebisa da xveulebis xatva. erTxel Tqva:
_ axla wertilebs davxatav.
adga da erTi didi wertili daxata, meore _ patara.
_ Sen deda wertili iqnebi, _ uTxra did wertils, _ Sen
kidev Svili wertili, _ miubrunda patara wertils.
pirvel xanebSi wertilebi Tavs mSve­ nivrad grZnobdnen.
_ ra kargia, wertilebi rom varT, _ ambobdnen isini, _ verc
xazebi Segvedrebian da verc xveulebi!
_ nametans nu gaibRinZebiT! _ uTxra mezobelma xveulma, _
didi ambavi, wertilebi xarT Tu raRac! isxediT TqvenTvis da
iyaviT Cumad!
wertilebi TavisTvis isxdnen da Cumad iyvnen. bolos deda
wertilma veRar moiTmina da Tqva:
_ rame mainc gveTamaSa!
_ Seni TamaSi rogor SeiZleba?! _ gaukvirda Svil wertils.
_ Sen didi xar. me rom viTamaSo, sxvaa, me patara var.
_ ara, TamaSi mirCevnia! _ gajiutda deda wertili.
_ e, es ukve uwesobaa, _ Tqva fanqarma da deda wertils ir­
gvliv wre Semoavlo, rom arsad gaqceuliyo.
deda wertili Zalian gabrazda.
`rogor gavide am wridan? _ fiqrobda is, _ modi, tirils
daviwyeb, cremlis tbas davayeneb da mere im tbas gadavcurav~.
Seecada kidec atirebuliyo, magram erTi cremli ra aris,
erTi cremlic ki ver gadmoagdo.
swored am dros ki fanqarma gadawyvita:
_ modi, moTxrobas davwer!
adga da daiwyo wera.
ramdeni winadadebac dawera, imdeni patara wertili dasva.
wera, wera da boloSic Cavida. didi wertilis dasmaRa iyo
ro, magram am dros fanqars wveri mostyda da pirkatanacemi
saWi­
darCa.
_ ar itiro! _ uTxra fanqars saSlelma, _ me wris nawils
wavSli, didi wertili wridan gamova da Seni moTxrobis bo-
loSi dajdeba.

24
_ didebuli azria! _ gauxarda fanqars, _ didad gmadlob,
Zvir­
faso saSlelo, gadamexados!
saSlelma wris nawili moSala, wertili gamovida, fanqris
mier dawerili moTxrobis dasasruli monaxa da iq daskupda.
aqve mTavrdeba Cveni ambavic... wertili.
donald bisetis mixedviT

1. ratom daarqva erT wertils fanqarma `deda wertili~,


meores ki _ `Svili wertili~?
2. ratom Semoavlo fanqarma deda wertils wre?
3. rogor wertilebs svamda fanqari axaldaweril moTxro-
baSi?
4. ratom gamouSva saSlelma deda wertili wridan?
5. sad monaxa deda wertilma Tavisi adgili?
6. rogor iwyeba es ambavi? raze miuTiTebs aseTi dasawyisi?

imuSaveT wyvilebad
TiToeulma Tqvenganma mokled daweros, rogoria es zRapa-
ri _ mxiaruli Tu sevdiani; Tqvens na­werSi sasveni niSnebi ar
dasvaT. mere gacvaleT nawerebi. dausviT erTmaneTis na­ wers
sasveni niSnebi.

sityvis skivri
x v eu lebi _ daxveuli xazebi.
pi rka t a n ac emi _ Semcbari, gaognebuli.
u weso b a _ uwesrigoba, ukanonoba.

daimaxsovre, ro­­­­g or iwereba!


mostyda mSvenivrad
TavisTvis rameebi

saSinao davaleba:
warudgine sxvebs sakuTari Tavi: ra gqvia? ramdeni wlis xar? sad
cxovrob? sad swavlob?
gamoiyene imdeni winadadeba, rom oTxi wertili dagWirdes.

25
sasveni niSnebi
(bavSvebisa da sityvis kacis gabaaseba)

_ sityvis kaco, mag Sens skivrSi


rad inaxav sasven niSnebs?
rad uwodeb `sityvis mwyemsebs~
am patara samSvenisebs?
_ ai, ratom:
amden sityvas
Tuki `mwyemsi~ ar eyola,
ise azri dagvebneva,
Seiqmneba zedaxora.
_ sasven niSnebs meTaurobs
es niSani _ we rtili,
Tumc danarCen niSnebs Soris
moCans cicqna wveTiviT.
umisod ver mouxerxebT
saTqmels sazRvris dadebas,
da ver aqcevT axal azrad,
anu winadadebad.
_ am patara Tavkombalas
wilad ergo saqme mZime:
wertilidan wertilamde
azrs da sityvebs anawilebs.
amitomac hqvia mZime.
_ iq ki, sadac Camwkrivdeba
sityvis CamonaTvali,
orw e r tili bebosaviT
darajad dgas saTvaliT.
_ es vis Svenis brZanebebi _
xmamaRali, maxvili? _
ase rom hgavs mwyemsis kombals,
niS a nia Za xilis.

26
_ TiTqos eWviT gaRunula
welSi k iTx v i s niSani:
ratom?
rogor?
sad?
rad?
rodis?
es aris?
Tu
is aris?
_ es niSani gamoxatavs
azrs da saTqmels gawyvetils,
mra v a lwer tils eZaxian
am miwyobil sam wertils.
_ vTqvaT da sityva dagvekarga,
Svelis saqmes satirels
romelime ZmaTagani _
an d e f is i, an tir e.

_ ai, Turme
namdvil `mwyemsebs~,
gana mxolod samSvenisebs,
ramdeni ram SesZlebia
am patara sasven niSneb s!
avTandil arabiZe

sityvis skivri
sa m Sv e nisi _ samkauli.
z e d a x or a _ xrova,
grova.
sa z R v r is d a d e b a _
damTavreba.

27
1. rodis vsvamT wertils?
2. ra niSani iwereba winadadebis bolos daZaxebis, brZanebis
dros?
3. rodis vsvamT kiTxvis niSans?
4. romel sasven niSans vsvamT sityvebis CamoTvlis dros?
5. ra sasven niSans vsvamT gamotovebuli sityvis nacvlad?

daimaxsovre!
s asveni niSnebi
iseve, rogorc sityvas, sasven niSansac Tavisi saTqmeli aqvs:
zogi gvibrZanebs, zogi gvekiTxeba, zogi gveZaxis, zogi mogviTxrobs;
zognic CamoTvlis dros Camwkrivdebian xolme sityvebs Soris.
Tqven ukve iciT, rodis iwereba wertili, kiTxvis niSani da
Zaxi­
lis niSani. sxva sasven niSnebsac araerTxel SexvedrixarT.
axla kidev erTxel gadavavloT maT Tvali:
. _ wertili: aRniSnavs winadadebis dasasruls.
, _ mZime: erTmaneTisagan gamoyofs CamoTvlil sityvebs an
winadadebis nawilebs.
? _ kiTxvis niSani: gamoxatavs SekiTxvas.
! _ Zaxilis niSani: gamoxatavs brZaneba-mowodebas.
: _ orwertili: am niSans mosdevs sxvisi naTqvami an sityvaTa Ca­
mo­naTvali.
. . . _ mravalwertili: aRniSnavs, rom kidev darCa raRac
saT­qmeli.
rogorc xedavT, CamoTvlis win iwereba or we rt il i;
CamoTvlisas sityvebi erTmaneTisagan mZi miT gamoiyofa;
rodesac saTqmeli dasrulebuli ar aris, mravalwertili iwereba.

savarjiSoebi _ sasveni niSnebi.

1 daakvirdi magaliTs: cad aris awvdili _ cadawvdili.


aqcie erT sityvad mocemuli sityvebi:
Tvali aqvs axelili guli aqvs damSvidebuli
xeli aqvs gawvdili yeli aqvs moRerebuli

28
2 mocemuli winadadebebis mixedviT erTi sityviT upasuxe
Sesabamis kiTxvas:
r om eli? ro go ri ?

Tamari saukeTeso moswavlea.


_ rogori moswavlea Tamari?

luka mesame klasSi swavlobs.


_ romel klasSi swavlobs luka?

mamam elenes naxatebiani wigni uyida.


_ rogori wigni uyida mamam elenes?

gogim SarSandeli saxelmZRvaneloebi mezobels aCuqa.


_ romeli saxelmZRvaneloebi aCuqa gogim mezobels?
Cemi Svilebidan mxolod ufrosi dadis skolaSi.
_ romeli dadis skolaSi?

didedam elenes Wreli xelTaTmanebi mouqsova.


_ rogori xelTaTmanebi mouqsova didedam elenes?

3 daasaxele, romeli kiTxva Seesabameba xazgasmul sityvebs:

spilo Zlieri cxovelia.


mesame wigni zRaprebis krebulia.
kibis mexuTe safexuri Catexilia.
ninikos lamazi kaba acvia.
giorgis calxaziani rveuli saxlSi darCa.
Cemi umcrosi Svili eqimia.
Tamunas didi Tojina aCuqes.

saSinao davaleba:
gadawere mocemuli teqsti da dasvi sasveni niSnebi:
zamTris susxiani dRe iyo civi qari uberavda sciodaT tyis bi-
nadarT melakudebs mglebs ciyvebs kurdRlebs kvernebs mow­
yenilad
gamoiyurebodnen gaSiSvlebuli xeebic aRar ismoda frin­velTa ga-
loba.

29
pepis pirveli werili

_ dRes, _ wamoiwyo tomim, _ me da anikam bebias werili miv­


wereT. albaT male miviRebT pasuxs.
_ eh, me ki arasodes mimiRia werili! _ amoioxra pepim.
_ ra aris gasakviri, Senc xom aravis swer werils?
_ imitom ar swer, _ CamoarTva tomim sityva anikas, _ rom
skolaSi siaruli ar ginda. skolaSi Tu ar iare, rogor
iswavli weras?!
_ nuras ukacravad, _ ewyina pepis, _ Zalianac kargad vwer,
imdeni aso vici! Tu asoebi ar meyo, avdgebi da cifrebs davwer.
tomi, ras weren werilebSi?
_ ra vici, zogi ras wers, zogi _ ras, _ seriozulad miugo
tomim, _ me, magaliTad, pirvelad bebias janmrTeloba movikiTxe;
mere Cemi ambavi mivwere; mere is Sevatyobine, aq rogori amind-
ebia da arc is damviwyebia, sardafSi Tagvi rom movkali.
_ guli mtkiva, rom werilebs arasodes viReb. yvela bavSvi
iRebs, yvela, Cem garda. raki bebia ara myavs, me TviTon mivwer
Cems Tavs werils.
pepim gaaRo Rumelis kari da Seixeda.
_ sadRac aq unda medos fanqari, Tu ar vcdebi.
RumelSi marTlac ipova fanqari. mere Suaze gaxia qaRaldis
TeT­ ri parki da samzareulos magidas miujda, Subli Seikra da
saqmiani ieri miiRo.
_ xeli ar SemiSaloT, vfiqrob! _ gaafrTxila megobrebi.
tomim da anikam TamaSi daiwyes, pepi ki karga xans werda.
bolos, rogorc iqna, daasrula werili, oRond konverti ver
ipova. tomim ar daizara da Sin gavarda konvertis mosatanad.
konverts markac moayola. pepim konvertze Tavisi sruli saxeli
da misamarTi daawera: `pepilota grZelwindas, vila `yiyliyo~.
_ pepi, ra weria Sens werilSi? _ hkiTxa anikam.
_ ra vici, jer xom ar mimiRia.
am dros saxlis win fostalionma Caiara.
_ bedma gamiRima! swored maSin gamoCnda fostalioni, roca
aucileblad werili unda miviRo.
pepi fostalions Seegeba.

30
_ Tu SeiZleba, es werili pepi grZelwindas gadaeciT. ico-
deT, saswrafoa!
fostalioni jer werils daacqerda, mere pepis Sexeda gak-
virvebulma:
_ rogor, Sen TviTon ara xar pepi grZelwinda?
_ ra Tqma unda..
_ maS, me raRaze maZlev mag werils? _ hkiTxa fostalionma.
_ rogor, me TviTon xom ar mivutan Cems Tavs werils?
`ar Rirs gamodavebao~, _ ifiqra fostalionma da rogorc
pepim sTxova, ise moiqca. mivida safosto yuTTan da CauSva
werili. werili Ziramde arc iyo Casuli, rom pepi elviseburi
siswrafiT mivarda yuTs da werili amoiRo.
_ erTi suli maqvs, vidre am werils wavikiTxav, _ miubrunda
pepi tomisa da anikas, _ warmogidgeniaT, werili miviRe!
bavSvebi Camosxdnen terasis kibeze da pepim konverti gaxsna.
tomi da anika zurgs ukan amosdgomodnen da ise kiTxulobdnen.
werilSi ewera:

_ pepi, gulaxdilad unda giTxra, rom saSineli Secdomebia


we­
rilSi, _ Tqva tomim.
_ ho, pepi, skolaSi unda iaro da ukeTesi wera iswavlo, _
mxari auba anikam Zmas.

31
_ araferic, zustad igive weria Cems werilSi, rac Sen be-
bias miswere. amitomac namdvili werilia! Cems sicocxleSi ar
damaviw­
ydeba es sityvebi.
pepim frTxilad dakeca werili, konvertSi Cado da didi
Zveli karadis ujraSi Seinaxa.
astrid lindgreni

1. ras elodebodnen tomi da anika?


2. raze daswyda guli pepis?
3. ra miswera tomim bebias?
4. ra gadawyvita pepim?
5. ra sWirdeba werilis gagzavnas?
6. ra daawera pepim konverts?
7. ra uTxres tomim da anikam pepis?
8. ratom Seinaxa pepim werili?

1 ori werili

salami sandros! gamarjoba, batono


rogor xar? Cemma mogzau- nikoloz!
robam kargad Caiara. Camo- rogor brZandebiT? Cemma
gitane, rac gindoda da am mogzaurobam kargad Caiara.
kviris bolos mogitan. vici, CamogitaneT, rac gnebavdaT
mogewoneba. Cemi Svebu­ leba da am kviris bolos mogar­
dasrulda. kargi dro ga- TmevT. imedia, mogewonebaT.
vatare, bevri vimxiarule. Cemi Sve­bu­leba dasrulda.
or­ SabaTidan momiwevs samsa­ orSabaTidan samsaxurSi ga­
xurSi siaruli. movcxaddebi.
siyvaruliT, gio abaSiZe pativiscemiT, giorgi abaSiZe

vin wers TiToeul am werils? romeli werilia megobrisa­ Tvis


gankuTvnili, romeli _ asakiT ufrosi TanamSromlisaTvis?
ra gansxvavebaa am werilebs Soris? moZebne erTi da imave Si-
naarsis winadadebebi; rogor aris gamoTqmuli erTi da igive azri
erTgan da rogor _ meoregan. moZebne winadadeba, romelic mxolod
erT werilSia.

32
2 dausvi kiTxvebi xazgasmul sityvebs:
pepim RumelSi marTlac ipova fanqari.
saxlis win fostalionma Caiara.
pepi, unda giTxra, rom saSineli Secdomebia Sens werilSi.

am moTxrobaSi araferia naTqvami pepis garegnobis Sesaxeb.


warmoidgine da fanqrebiT daxate es ucnauri gogona.

daimaxsovre!
por tr eti
rac Sen daxate, pepis portretia. axla waikiTxe, rogor aRwera
mweralma sxva adgilas pepi:
`saocari sanaxavi iyo: stafilosferi Tma or nawnavad aekvanwa
aqeT-iqiT. paWua cxviri WorfliT daswinwkloda. piri lamis yure-
bamde hqonda gaxeuli. rom gaicinebda, TeTrad uelavda kbilebi.
lurji kaba ecva, romelic pepim TviTon Seikera. magram etyoboda,
rom naWeri ar eyo da adgil-adgil wiTeli nakuwebi Caedga. wvril
kanWebze sxvadasxva feris grZeli windebi ecva, erTi _ yavisferi,
meore _ Savi. uzarmazar Sav fexsacmelebs ise moafratunebda,
ifiq­rebdi, sacaa gasZvrebao~.
Sen fanqriT, ferebiT daxate pepi. mweralma ki sityvebiT dagvi­
xata misi garegnoba. erTsac da meoresac portreti hqvia.

gaixsene ra aris portreti. xelovneba _ suraTis


samyaro.

imuSaveT jgufebad
gaugzavneT werili pepis. furcelze TiToeulma Tqvenganma
TanmimdevrobiT TiTo winadadeba daweros. yuradRebiT waikiT­
xeT sxvisi naweri, rom igive ar gaimeoroT. gaiTva­
liswineT,
rogor iwereba werili. waikiTxeT TiToeuli jgufis werili.

saSinao davaleba:
miswere werili Sens maswavlebels. ar daga­
viwydes zrdilobiani
formebis gamoyeneba.

33
matasi, pipa da susi-fusi

iyo da ara iyo ra, RvTis ukeTesi ra


iqneboda?!
iyo matasi, erTi lamazi da Zalian keTi-
li gogona. im patara qalaqSi, sadac es
gogona cxovrobda, sxva bav­ Svebic Zalian
lamazebi da keTilebi iyvnen, magram matasi
mainc yvelasagan gamoirCeoda.
im patara qalaqSi mxolod matasis hyav­
da ZaRli da kata. sxvebi an marto ZaRliT
iwonebdnen Tavs, anda fisuniaTi amayob­
dnen; orive myavso, matasis garda, veravin
daitrabaxebda.
diax, im patara qalaqSi mxolod matasis hyavda pipa da susi-
fusi.
pipa Cveulebrivi, ezos bombora ZaRli iyo, susi-fusi _
Cveulebrivi kata, kup­riviT Savbewviani, yviTelTvaleba. ra Tqma
unda, ZaRli da kata samkvdro-sasicoc­ xlod iyvnen gadakide­
bulni, sul Cxubobdnen. gansakuTrebiT pipa iRrineboda, eg
kud­ aprexili kata Sinidan gareT gamosuli ar davinaxoo.
im patara qalaqSi pipasa da susi-fusis CxubiTa da devna-
wiokobiT miiwura zafxuli. Semodgomis pirvel dRes matasi
pirvelad midi­ oda skolaSi. pipam gadawyvita, gulaxdilad unda
vuTxra, rasac vfiqrob, ukve didi gogoa da kargad gamigebso,
da matasis aedevna.
_ Cven xom megobrebi varT, matasi? _ moulodnelad hkiTxa
pipam.
_ ra Tqma unda! _ daeTanxma matasi da gakvirvebulma moxeda,
amas ratom mekiTxebao.
_ Cven Tu megobrebi varT, is Savi kata viRaa?!
_ isic Cemi megobaria!
_ Seni megobari Cemi megobaric xom unda iyos?!
_ usaTuod, pipa!
_ unda iyos, magram ar aris!
_ xels ra giSlis? daumegobrdi!

34
_ mag kudaprexil katas arasodes davumegobrdebi! ormagi sa­
xeli rom hqvia, viTom marto susi ar eyofoda?!
_ pipa, susi-fusi Zalian keTili da mosiyvarule kataa!
_ Tavxedia! magidebze ise daseirnobs, viTomc araferi!
_ me Tu vetyvi, arc magidaze iseirnebs da arc taxtze moi-
kalaTebs dasaZineblad.
_ sazizRari kataa! Sen magier me rom viyo, viRacas vaCuqebdi,
moviSorebdi.
_ ici, ras getyvi, pipa, susi-fusi Sen namdvilad gjobia!
_ riTi mjobia, me ezos mainc vdarajob, magas ki jer erTi
wru­ wunac ar dauWeria!
matasi dafiqrda. rodis-rodis upasuxa:
_ yuri kargad damigde, pipa, susi-fusis arasodes uTqvams,
pipa sazizRari ZaRlia da vinmes aCuqe, Tavidan moiSoreo.
pipas xma ar amouRia. SeCerda. karga xans idga da skoli-
saken mimaval matasis gascqeroda. mere gatrialda da Sin wel-
mowyvetiliviT dabrunda, cacxvis ZirSi dawva, gadajvaredi­
nebul TaTebze Tavi dado da Tvalebi milula. cota xnis
Sem­deg Tvali isev gaaxila da meserTan kudaprexili Savi kata
dainaxa.
_ ei, pipa, ra mogivida? _ hkiTxa susi-fusim.
pipam yurebi dacqvita. TaTis gawvdenaze kudaprexili susi-
fusi idga da yviTeli TvalebiT dascqeroda.
_ avad xom ara xar, pipa?
_ ara, susi-fusi, matasi skolaSi gavacile, iqidan sirbiliT
davbrundi da cotaTi daviRale, _ mSvidad upasuxa pipam.
... im patara qalaqSi mxolod matasis hyavda ZaRli da kata,
anu pipa da susi-fusi.
arCil sulakauri

1. riT gamoirCeoda matasi?


2. rogori urTierToba aqvT ZaRlsa da katas?
3. ra uTxra pipam skolaSi mimaval matasis?
4. ratom ar moswonda pipas susi-fusi?
5. ra usayvedura matasim pipas?
6. ras mixvda pipa?
7. rogor Serigdnen ZaRli da kata?

35
1 mocemuli winadadebebis mixedviT erTi sityviT
upasuxe Sesabamis kiTxvas: sa d ? r od is?

matasi pirvelad midioda skolaSi.


_ sad midioda matasi?

pipa saxlSi dabrunda.


_ sad dabrunda pipa?

saRamos matasi Sin dabrunda.


_ rodis dabrunda matasi Sin?

meserTan Savi kata ijda.


_ sad ijda Savi kata?

zeg skolaSi zeimi gveqneba.


_ rodis gveqneba skolaSi zeimi?

daimaxsovre, ro­­­­g or iwereba!


RvTis Savbewviani yviTelTvaleba
vuTxra uTqvams davumegobrdebi

daimaxsovre!
rod is v a mb obT ` kiT x va daesmis~ ?
cnobismoyvare bavSvebi araerT kiTxvas svamen.
maswavleblebic svamen kiTxvebs, rodesac bavSvebis codnas
amowmeben. sityvebi ki TviTon moiTxoven kiTxvebs:

vin? ra? rogori? sad? rodis? ratom?

rodis vsvamT am kiTxvebs?


maSin, roca winadadebaSi ama Tu im sityvis amocnoba gvinda.
ai, ratom vambobT, rom sityvas kiTxva daesmis.
daakvirdi magaliTs: guSin matasi skolaSi wavida.
am winadadebis TiToeul sityvas daesmis kiTxva:
rodis? _ guSin; vin? _ matasi;
sad? _ skolaSi; ra qna? _ wavida.

36
2 dausvi kiTxvebi am winadadebebSi mocemul TiToeul sityvas:

dRes nanam zooparkSi didi spilo naxa.


guSin ninom lamazi kaba iyida.
zafxulSi sandro sofelSi wavida.
aivanze mercxalma patara bude gaikeTa.

sasaubro
ratom ar moswonda pipas matasisa da susi-fusis
megobroba? riTi sjobia susi-fusi pipas? raSi SeiZleba
gavamtyunoT da raSi gavamarTloT pipa?

saxaliso

waikiTxeT rolebis mi­


xedviT matasisa da pipas saubari.

imuSaveT jgufebad
moifiqreT ambavi da SeqmeniT `komiqsi~ pipasa da susi-fusis
kidev erTi Tavgadasavlis Sesaxeb.

3 moTxroba `matasi, pipa da susi-fusi~ SeiZleba davyoT


mona­
kveTebad da isini ase davasaTauroT:
1. matasi da misi oTxfexa megobrebi;
2. pipasa da susi-fusis mtroba;
3. gulaxdili saubari;
4. Sercxvenili pipa;
5. Serigeba.

moZebne moTxrobaSi da waikiTxe, romel saTaurs rom-


eli mona­kveTi Seesabameba.

saSinao davaleba:

amowere moTxrobidan sami Zaxilis da sami kiTxviTi winadadeba.

37
maias yvavilebi
bolo xanebSi patara maia Zalian gacelqda, gvian iZinebda,
ami­tom diliT adre veRar dgeboda.
_ Svilo, _ uTxra erTxel bebom maias, _ Zilis dro rom
dadgeba, Citmac ki Tavisi bude iciso.
maia bebos darigebas uxalisod ismenda.
_ mzis Casvlisas yvavilebic ki iZineben, rom diliT, mzis
amosvlisas gaaxilon Tvalio, _ ganagrZobda bebo RimiliT.
_ yvavilebis Zili vis gaugonia?! _ gakvirvebiT wamoiZaxa maiam.
_ maS, kargi! dRes mzis Casvlisas davakvirdeT, _ miugo bebom.
dRe miiwura, mze Cavida.
yvavilebma sifrifana foTlebi nel-nela SekumSes, TiTqos
Tva­lebs xuWaveno. gaocebulma maiam bebosTan miirbina da
uTxra:_ bebo, bebo, yvavilebma marTlac daiZines! netav, rodis
ga­iRviZeben?
_ xval diliT, mzis amosvlisas, _ miugo bebom.
dilaadrian maias bebos xma moesma. gogona mardad wamoxta da
kibeze Cairbina.
mze amodioda, yvavilebi SeumCnevlad xsnidnen pirs. buneba
xarobda, caSi torola galobda, futkrebi skebidan zuzuniT
gamodiodnen da cacxvis yvavilebs exveodnen.
_ ra kargia dila! dReidan gvian aRar avdgebi! _ Tqva maiam
da sufTa haeri xarbad CaisunTqa.
giorgi SatberaSvili

1. ratom uWirda maias diliT adre adgoma?


2. ra uTxra bebiam maias?
3. ram daarwmuna maia, rom adre daZineba kargia?

daakvirdiT am yvavils. es swored is


yvavi­
lia, romelmac patara maia gaaoca _
is saRamos iZinebs da diliT iRviZebs.

38
es sainteresoa
Zil i da j anmr T elob a
droulad daZineba aucilebelia. bavSvi ZilSi isvenebs,
aRidgens daxarjul energias.
mecnierebma gamoikvlies da daadgines, rom bavSvi ZilSi
izrdeba. mozardi Tu droulad ar iZinebs, SeiZleba bev­
ri problema Seeqmnas: diliT droulad ver adges, dRis
ganmavlobaSi advilad daiRalos da gauWirdes mecadineoba.
uZiloba agreTve iwvevs umadobas an madis zedmetad matebas
da simsuqnes.
skolis asakis bavSvi unda iZinebdes ara ugvianes 10 saaTisa;
Zilis win sasurvelia wignis kiTxva. Zilis win moerideT
kompiuters, mobilur telefons da sxv.
ar daarRvioT Zilis reJimi!

daimaxsovre!
a rseb iT i sax eli
davusvaT kiTxvebi xazgasmul sityvebs: patara maia Zalian
gacelqda. vin? _ maia; mze Cavioda. ra? _ mze.
sityva, romelsac daesmis kiTxvebi `vin~ an `ra~ arse­
biTi
saxelia.

imuSaveT jgufebad
SeqmeniT sami plakati.
`ratom unda daviZinoT adre~.
`rogor davicvaT dRis reJmi~.
`rogor moviqceT Zilis win~.
warudgineT Tqven-Tqveni plakati moswavleebs, da ga­mo­
akariT klasSi.
maswavleblis daxmarebiT plakatebi ganaTavseT socialur
qselSi, rubrukiT `vswavlobT da vaswavliT Tanatolebs~.

saSinao davaleba:
moZebneT internetSi `swori kvebis TefSi~. moamzadeT
prezentacia _ `kveba da janmrTeloba~.

39
xilTa ciloba
erT sisxam diliT xexilis
baRSi amtydara ciloba:
_ vin aris CvenSi pirveli,
vis eTqmis xilTa xiloba?
v az s uTqvams: _ Rvinis deda var,
lxinic mCvevia frTalaRi,
Tavs imitomac ar viqeb,
kvexna rom kitrad ara Rirs.
sul axorklila sibraziT
k it ri mucelze nagdebi:
_ neta, feriT Tu sigriliT,
riTi var Tqvenze naklebi?
s aza mTro CabJirebula,
Turme imdeni icina:
maisis mzeze rom Wknebi,
Sen sigrilisa ici ra?!
sazamTro nesvs gaukenwlavs:
_ ra zafxuli da zamTari?
gemos da surnels miqeben,
Taflisfrada var Camtkbari.
arc qva mWirdeba, arc _ kbili,
sxva vin ginaxavT amgvari?
qvis xsenebaze k akal ma,
sul rakaruki atexa:
_ diax, ver gamtexT advilad,
vin Tqva vaJkacis gatexa?!
am aurzaurs RimiliT
usmenda Tu r aSauli.
es uTqvams: _ qeba Tavisa
gaxvretilia Sauri!
gaxsovdeT, Cveni momyvani
TviTve ambobda marTalso:
_ TuraSaulis patroni
tyeSi rad eZebs pantaso?!
giorgi SatberaSvilis mixedviT

40
1. ras niSnavs `xilTa xiloba~?
2. romeli xili riT gamoirCeva?
3. rogor aris gamoxatuli, erTi mxriv, kitrisa da,

eore mxriv, kaklis gabrazeba?
4. Sen rogor fiqrob, romels eTqmis `xilTa xiloba~?
5. leqsSi dasaxelebulTagan romeli ar aris xili?

sityvis skivri
s i s x am d i l i T _ adria­
nad, adre diliT.
c i l o ba _ dava, kamaTi.
frTal aR i _ xalisiani, Tavisufali.
C abJi re bu l a _ si­ ci­
li­
sagan sunTqva Sehkvria.
gau k en wl avs _ gaukicxavs, SeniSvna miucia.
S au r i _ xurda fuli.
T u r aS au l i _ vaSlis jiSi.
p an t a _ tyis msxali.

sasaubro
gaixseneT, romel xils ri­Ti moaqvs Tavi, ra miaCnia Tavis Rir­
sebad. riT Sei­­
qeb­­
da Tavs broweuli, marwyvi, Jolo? Tqven rome­
li xili giyvarT yve­­laze metad da ratom?

andazebi:
mxiaruli anbani:
Tavis qeba kitrze iafiao. Camowere xili.
Tavis qeba gaxvretili Sauris fasiao.
TuraSaulis patroni tyeSi eZebda pantaso.

saxaliso

gainawileT rolebi da gai­


Ta­
maSeT `xilTa ciloba~.

saSinao davaleba:
dawere: broweulisa da marwyvis ciloba.
romeli riTi moiwonebda Tavs?

41
venaxi
(Zveli igavis mixedviT)

erT glexs sami vaJi hyavda. saubedurod,


es vaJebi didi usaqmurebi gamovidnen. mama
wels iwyvetda da amaT ki soflis salay-
boze aTendebodaT da aRamdebodaT. sikvdi-
lis win glexma Tavisi sami vaJi daibara
da uTxra:
_ Svilebo, vkvdebi da am saxlisa da
venaxis mets verafers gitovebT, magram erTi saidumlo unda
gimxiloT: venaxSi ganZia Cafluli. me rom movkvdebi, Tavidan
ga­
bolomde Rrmad gadabareT da ipoviTo.
mamis sikvdilis Semdeg biWebma venaxs miaSures da gamwarebiT
daiwyes barva. mTeli venaxi Rrmad gadabares, magram ganZi ver
ipoves.
samagierod, ase guldagul dabaruli zvari Semodgomaze
yurZniT daixunZla. Zmebma baraqiani mosavali moiwies da didad
gaixares. maSinRa mixvdnen mamis anderZis sibrZnes.
amis mere isini usaqmurad aRaravis unaxavs.

sityvis skivri
wel s i wyvet d a _ Tavs ar zogavda, bevrs Sromobda.
s o fl i s s al aybo _ adgili, sadac usaqmurobisas
ikribebian da saubroben.
zvari _ didi venaxi.

1. ra sawuxari hqonda erT gamrje glexs?


2. ra moifiqra sikvdilis win glexma?
3. ra nayofi gamoiRo gle­xis sibrZnem?
4. ras mixvdnen vaJebi?

xalxuri
vazo, SviliviT nazardo,
movkvdebi me Sens ZirSia,
SeniT var mxne da guladi,
imedo gasaWirSia!

42
sasaubro
SeadareT erTmaneTs `venaxi~ da `xilTa ciloba~. romelSia
Wkuis saswavli gakveTili, romelSi _ qeba?

daimaxsovre!
z mna
daakvirdi winadadebas: biWi venaxs baravs.
am winadadebis romeli sityva gviCvenebs, rom biWi raRacas
akeTebs, anu moqmedebs?
amis gasagebad SeiZleba gamoviyenoT kiTxva: ras akeTebs
biWi?
pasuxi iqneba: biWi baravs.
amrigad, baravs m o q m e d e b i s gamomxatveli sityvaa.
aseve SeiZleba vipovoT moqmedebis gamomxatveli sityvebi
winadadebebSi:
gogona kabas keravs. biWi nayins Wams.
ras akeTebs gogona? ras akeTebs biWi?
. . . k er avs. . . . Wams.

moqmedebis gamomxatvel sityvas z m n a hqvia.

1 moZebne da daasaxele sityvebi, romlebic upasu­


xebs kiT­xvaze:
ra s a keT e bs ?
papa venaxs baravs. niko kalaTburTs TamaSobs. Tamriko kibeze
Camorbis. gigi velosipediT seirnobs.

2 moZebne da daasaxele moqmedebis gamom­


xatveli sit­
yvebi, anu
zmnebi:
moswavle saSinao davalebas wers. qalbatoni avtobuss elodeba.
mxatvari Tbilisis ubnebs xatavs. Cemi Zma dRes eqskursiaze midis.

saSinao davaleba:
mocemuli kiTxvebis gamoyenebiT dawere: brZeni glexkaci.
ra anderZi dautova glexma Svilebs?
ra sikeTe moutana mamis anderZma Svilebs?
ras mixvdnen Svilebi?

43
Seni Wirime, guTano!

Seni Wirime, guTano,


mag Seni mrude yelisa,
Sena xar puris momyvani,
damZvelebeli qerisa.

xaro, xari vin dagarqva?

xaro, xari vin dagarqva,


xaro, saxemSveniero,
Cvens nugeSad movlenilo,
qednakurTxo, Roniero!

es sainteresoa
ra iq neb a momavalSi?
_ Senxela viyavi, xvna-Tesva sakuTari TvaliT pirvelad rom
vnaxe, _ uTxra mamam akas, _ papaCemma uRelSi xarebi Seaba,
guTani gamouba da balaxmodebul yanaSi pirveli Rrma kvali
gaavlo, dRis bolomde ki mTeli ezo gadaxna da simindi
daTesa.
winaT sul ase xnavdnen yanebs; maSin arc manqana arsebobda
da arc traqtori; amitomac umRerodnen xar-guTans.
axla ki papam sofelSi Casul akas patara da yoCaRi traq-
tori daaxvedra. dRes akas papa miwas ukve am traqtoriT xnavs
da mosavliTac kmayofilia.
neta ra iqneba xval da zeg?
akas mama mecnieria da ambobs, rom traqtori ukve moZvele­
buli manqanaa. momavalSi kompiuterebi da robotebi Seas-
ruleben im samuSaos, rasac dRes adamiani manqanebis daxmare-
biT, magram sakuTari xeliT akeTebs.

44
sityvis skivri
d amZ ve l ebe l i q er isa _ imdeni puris momyvani,
romelic ar gamoileva, Zvelad rCeba.
q ed i _ kiseri.
q ed n ak u r Tx i _ qed­da­loc­vili.
k val i _ guTnis mier gaWrili miwa, xnuli.
u Re l i _ xis xel­ sa­

yo, romelsac xa­
rebs kiserze
ad­gamen, rom maT gu­ Tani an marxili gas­
wion.

daimaxsovre!
w a rs ul i, awmyo da momavali
teqstSi `ra iqneba momavalSi~ ramdenime sityvaa iseTi, ro­
melic dros gamoxatavs.
winaT, SarSanwin, SarSan warsuls, anu dRemde arsebuls
aRniSnavs.
axla, dRes axlandeli dro, anu awmyoa.
xval, zeg jer kidev dasadgomi dro, anu momavalia.
warsulsac, awmyosac da momavalsac araerTi sityva gamoxatavs:
wars u l i awmyo m om a v a li
winaT dRes xval
uwin axla zeg
guSin am wuTas mazeg
SarSan amJamad gaisad

ipove drois aRmniSvneli sityvebi. daasaxele,


romel dros gamoxatavs TiToeuli maTgani:
mezoblebi xval miemgzavrebian qalaqSi.
biblioTekaSi wignis Cabarebis vada dRes iwureba.
SarSan ufro civi Semodgoma iyo.
wigns zeg dagibruneb.
am leqsebs gaisad davubrundebiT.

saSinao davaleba:
gadawere teqsti, drois aRmniSvnel sityvebs qveS xazi gausvi:
dRes TeatrSi mivdivar. SarSan borjomSi visvenebdi. momaval
wels zRvaze waval. zeg kalaTburTs viTamaSebT. adre miwas guTniT
xnavdnen. nino gaisad skolaSi wava.

45
ram icis siRaribe?

kokispirulma wvimam erT Wabuk menaxires mTaSi mouswro.


man Tavi gamoqvabuls Seafara, sadac erTi berikaci daxvda.
menaxires Zalian gauxarda misi danaxva da sTxova, vidre wvima
gadaiRebs, egeba rame Wkuis saswavli ambavi miamboo.
_ erTi metad Raribi kaci cxovrobda, dRedaRam TavauReb­
lad muSaobda, magram siRaribisagan mainc ver daexsna Tavio,
_ daiwyo moxucma.
erTxel Raribi kaci gzis piras mowyenili ijda. am dros
erTma brZenkacma Camoiara da hkiTxa:
_ ram dagaRonao?
_ siRaribem. mklavSi Zala maqvs, muxlic miWris, magram mainc
Raribi varo!
brZenkacs gaukvirda da sTxova, Tu dameTanxmebi, erTi weli
SenTan vicxovreb, mainteresebs Seni ambavio.
_ kargio, _ daeTanxma Raribi da moxuci Tan waiyvana.
Raribi kaci marTlac Tavdauzogavad Sromobda. gazafxulze
miwa moxna da yana daTesa, magram zafxulSi yanis mkis nacvlad
tyeSi wavida zamTrisaTvis SeSis saWrelad. amasobaSi Citebma
sul gauCanages mwife TavTavi. Raribi SeSis Wras rom morCa,
ganadgurebul yanas miubrunda; amasobaSi moulodnelad Camo-
Tova, mTebidan wamosulma zvavma sazamTrod mogrovili SeSa
sul Caitana ufskrulSi.
brZenkaci Tvals adevnebda Raribis saqmianobas da bolos
uTxra:
_ Sen marTali xar, mTeli weli Tavdauzogavad Sromob, mux-
lic gerCis da mklavic, magram, rac mTavaria, is gakliao.
_ ra makliao? _ hkiTxa gaocebulma glexma.
_ Sens saqmes arc Tavi aqvs da arc bolo. jer erTi ar
da­gimTavrebia da meores iwyeb. saqmes bolomde unda miyola,
xolo naSrom-naamagars drouli dabinavebao.
glexma brZenkacis darigeba gaiTvaliswina da male siRari-
besac daaRwia Tavi.
ilia wiklauri

46
1. ra sTxova erTma menaxirem berikacs?
2. ratom moindoma brZenkacma RaribTan cxovreba?
3. ra SeamCnia brZenkacma?

dai m axso vr e
gamo naT qvam ebi :
siRaribisagan ver daixsna Tavi
_ siRaribes ver gaeqca, mainc
Raribi iyo.
muxlic gerCis da mklavic _
Sromis Zala da energia gaqvs.

sasaubro
moTxrobis dasawyisSi menaxirem berikacs sTxova, Wkuis
saswavlebeli ambavi miambeo; Tqven ra Wkuis saswavlebel
daskvnas gamoitanT? gaixseneT, ra giSliT xels, rom drou-
lad da kargad moamzadoT gakveTilebi?

Camowere cxrilSi, ra ar unda gaekeTebina Rarib kacs da ra unda


gaekeTebina.

imuSaveT wyvilebad
dafiqrdiT, rogor unda dagegmoT dRe, rom yvela saqme
xarisxianad SeasruloT. daexmareT erTmaneTs dRis reJimis
SedgenaSi. gauziareT mewyviles Tqveni gamocdileba. daasa­
buTeT, ratom aris saWiro dRis reJimis Sedgena da dacva.
klaselebTan erTad ganixileT erT-erTi dRis reJimi.

saSinao davaleba:
amowere moTxrobidan brZenkacis darigeba.

47
Semodgoma
ratom gviyvars Semodgoma
yvelas _ dids Tu pataras?
imitom, rom kakals bertyen,
aduReben TaTaras.
imitom, rom venaxs krefen,
qvevrebs recxen Ripians;
imitom, rom, rac xilia,
yvela xili mwifea.
imitom, rom savsea
kalaTi da godori,
imitom, rom ireva
caSi oqros foToli...
murman lebaniZe

1. leqsis mixedviT, ra­


tom uyvars yvelas Semodgoma?
2. ras niSnavs `oqros fo­ Toli~?
3. ra hqvia yurZnis kre­­
fas?

sasaubro
Tqven ratom giyvarT Se­mod­
goma? kidev ra xdeba Se­
mo­ d­­
gomaze? Tu yofil­ xarT rTvelSi? ra saqmianobaSi
mi­giRiaT monawileoba?

imuSaveT wyvilebad

dauwereT erTmaneTs da gaugzavneT iseTi sam-sami kiTxva,


rom­
lebSic gamoiyenebT sityvas `ratom~. axla gaeciT pasuxebi
erTmaneTis kiTxvebs da gamoiye­
neT sityvebi `imitom, rom~ . . .

saSinao davaleba:

Seadgine sami iseTi winadadeba, romlebSic gamoiyeneb sityvebs


`imitom, rom~.

48
gaizrdebi da dagaviwydeba

erTma mozrdilma biWma masze pataras Rilebi waarTva. balRi


tiriliT iWaWeboda da is ki Rilebs ar ubrunebda.
giorgim yuri mohkra balRis gulamom­ jdar tirils da mi-
varda Rilebis wam­ rTmevels: _ mieci, ras emarTlebio!
iman xeli hkra da waaqcia. giorgi wamoxta da qvas daswvda,
magram ufrosma biWma isev waaqcia da cema dauwyo.
mieSvelnen giorgis amxanagebi, amoides qveS imisi mcemeli,
waarTves Rilebi da kargadac daziles.
Rilebi ki patara biWs daubrunes, magram giorgi kargad iyo
dabegvili _ cxviridan sisxli sdioda da xalaTis gulispiric
sul CamoefxriwaT.
imis danaxvaze dedas elda eca:
_ eg ra aris, Svilo, maCvene erTi, ra gaqvs gatexili?
_ Tedom mcema.
_ rada?
_ Tedos golasTvis Rilebi waerTmia. Cven ukanve gvindoda
gamogverTmia da Cxubi mogvivida. momeria, is didia, me _ patara.
_ mere waarTviT?
_ wavarTviT.
_ ra uyaviT?
_ isev golas miveciT.
dedas eama da Sublze warbi gaexsna.
_ nu geSinia, cxviri gagikawravs cota, gaizrdebi da dagaviw­
ydeba, _ uTxra Tavis Svils.
_ ar damaviwydeba. daica erTi, gavizardo!.. me vuCveneb, cema
rogorc unda.
_ ara, Svilo, _ uTxra dedam, _ avi da boroti gulSi ar
Caido, Torem dagamZimebs da am mzian qveyanaze siaruli gagi-
Wirdeba...
mere ki, roca cxvir-piri mohbana da xalaTic gamoucvala,
daumata:
_ ai, Cemo kargo, axla ufro lamazica xar.
pirdabanilma giorgim Tavis tol-amxanagebs miaSura.
ilia WavWavaZe

49
1. rogor moeqca erTi mozrdili biWi Tavisze pataras?
2. rogor moiqca giorgi?
3. ra eama dedas?
4. riT daemuqra giorgi Tavis mcemels?
5. ra uTxra amis gamo dedam?

sityvis skivri
ra s emar Tl ebi?! _ ras erCi?!
gu li s p i r i _ tansacmlis na­
wili, romelic mkerds faravs.
el da e c a _ SeeSinda.
S u bl ze war bi gae x s n a _ saxe gaunaTda, gau­
xarda.

sasaubro
rogor SeafasebT giorgis saqciels? rogor SeafasebT
mozrdili biWis saqciels? Tqven Tu gamogsarClebiaT vin­
me?
Tqven Tu gamosar­Cle­bi­xarT vinmes?

imuSaveT wyvilebad
SeadareT, rogori biWia giorgi da rogori biWia Tedo.
SeavseT Sesabamisi diagrama.

1 daakvirdi magaliTs (m c e m e li _ v inc sc e m a )


da ganmarte mocemuli sityvebi:
gamjavrebeli gamxarebeli mSveleli wamrTmeveli

2 gaixsene moTxroba da daasrule winadadebebi:


erTma mozrdilma biWma masze pataras Rilebi . . .
giorgis amxanagebi . . .
patara biWs Rilebi . . .
giorgis cxviridan sisxli . . .
dedam giorgis sisxli . . .

saSinao davaleba:
moZebne moTxrobaSi da amowere, rogor daariga dedam giorgi.

50
patara mogonebebi didi mwerlis Sesaxeb

iRbliani dRe

erTxel dRevandeli rusTavelis Teat-


ris darbazSi didi qarTveli istorikosi
ivane javaxiSvili leqcias kiTxulobda.
mTeli maSindeli qarTveli sazogadoe-
ba am leqcias daeswro.
me im dros mowafe viyavi da TeatrSi
ubileTod Sevipare.
uecrad darbazSi CurCuli atyda: _
ilia, iliao! marTlac, karebSi ilia
WavWavaZe gamoCnda; mas ramde­nime moRvawe
moacilebda, maT Soris _ iakob gogeba­
Svilic. wamovidnen da pirvel rigSi das­
xdnen.
xalxi bevri iyo. me dasajdomi adgili ar mqonda, amitom viZ-
vrine da pirveli rigis axlos, ilias pirdapir, kedels avekari.
leqcias aRar vusmendi, ilias mivCerebodi daJinebiT. mxarbeWi-
ani, kargad Casxmuli WaRara ilia coc­xali, didi TvalebiT rom
gamoixedavda, TiTqos iqaurobas anaTebda.
man albaT SemamCnia, ase daJinebiT rom vuyurebdi da ramden-
jerme gadmomxeda. bolos, gverdiT msxdomebs raRac wasCurCula.
imaT Caiw-Camoiwies, skami gaaTavisufles. iliam TiTiT maniS­
na,
dajeqio. yurebma wivili damiwyes, gavbruvdi, gavSterdi. dar­
cxvenilma da TavCaRunulma ukan davixie, ilias gverdiT daj-
domas rogor gavbedavdi?!
meore diliT, skolaSi misuli, amxanagebs vuyvebodi am ambavs,
mag­
ram vin damijera?!
sandro SanSiaSvili

sityvis skivri
leq c i a _ zepiri sajaro gamosvla.
mo Rv a we _ qveynisaTvis sasargeblo saqmis mkeTebeli.
v i Z v ri n e _ gavZver-gamovZveri.
ka rga d C as x mu l i _ mkvrivi aRnagobis.

51
1. ratom moiyara qarTvelma sazogadoebam rusTavelis
TeatrSi Tavi?
2. vin miipyro sazogadoebis gansakuTrebuli yuradReba?
3. rogor aRmoCnda patara mowafe ilias axlos?
4. rogor gamoiyureboda ilia?
5. ratom daircxvina patara biWma?
6. visTan ikvexnida biWi iliasTan Sexvedras?

imuSaveT jgufebad. moZebneT internetSi ilia WavWava-


Zis biografia. gainawileT Temebi: ojaxi, ganaTleba, moR-
vaweoba. dawereT mokle teqsti da namuSevari warudgineT
Tanaklaselebs.

nasyida da misi mevale


erT Rarib glexs _ nasyida papaSvils _ muxraneli SeZle-
buli kacis vali hqonia.
gasula xani. nasyidas, rogorc iyo, Seug­rovebia saWiro fuli
da axaluxis jibeSi gamoukerebia, rom mevalisaTvis Sexved­ ris­
Tanave daebrunebina.
erT dRes nasyida natbevis muxasTan iyo Tavisi xar-kameCiT.
am dros Camoiara cxe­ niT misma mevalem. nasyidam fuli CauTv­a­
la, Tamasuqi ki, romelic mevalis­ aTvis hqonda micemuli, ar
gaxsenebia. amiT isargebla mevalem da nasyidas duSeTis sasa­
marTloSi uCivla, _ vals ar ixdiso!
maSin duSeTSi mosamarTled ilia WavWavaZe iyo.
nasyida mosamarTlesTan rom Sevida, me­ vale iq daxvda.
_ ager, am kacma Tamasuqi moitana da valis gadauxdelobas
giCiviso! _ mimarTa iliam nasyidas.
nasyidam gamwarebiT daiwyo ficili:
_ RmerTi, rjuli, qristes madli, nat-
bevze gzis piras rom muxa dgas, iq miveci,
sul qaRaldis fuli iyoo!..
is uRmerTo ki sul imas gaiZaxoda:
_ tyuis, batonoo!
ilia WavWavaZem eWviT aaTvalier-CaaTva-
liera is kaci da nasyi­ das hkiTxa:

52
_ kaco, an ZaRli ar iyo im adgilas, an kaci, an sxva ram,
roca Sen amas fuli miecio?
_ ara, Seni Wirime, im muxisa da Cemi xar-kameCis meti ara yo­
fila rao.
ilia axla im kacs miubrunda:
_ ici, romel muxaze laparakobso?
_ aba, ra vici, qveyanaze aTasi muxa dgaso, _ upasuxa iman
Ta­mamad.
_ aba, maSin Sen, papaSvilo, wadi da im muxis erTi foToli
momitane! vidre ar dabrundebi, am saqmes ar gavarCevo, _ uTxra
iliam nasyidas.
nasyidam quds daavlo xeli da wasvla daapira, magram mevale
ayvirda:
_ Se dalocvilo, sanam eg im muxis foTols moitans, xom
bindic gviswrebso!
_ aki ar icodi, romel muxaze iyo laparakio?! _ mkacrad
usayvedura iliam wamoWarxlebul moCivars.
mevales ena Cauvarda, raRa eTqmoda.
ase gamoarkvia iliam glexis simarTle.

sityvis skivri
mu x ra n i _ sofeli mcxeTis axlos.
a xa l u x i _ Coxis SigniT Casacmeli samosi.
n a t b evi _ adgilis saxeli.
Ta ma su q i _ valis xelwerili.
bi n di gvi s wr e bs _ dabinddeba, dagviRamdeba.
wa mo W arx l ebu l i _ WarxaliviT gawiTlebuli, aRelvebuli.

1. riT isargebla mevalem?


2. vin iyo maSin duSeTis mosamarTle?
3. ra hkiTxa mosamarTlem nasyidas?
4. ra upasuxa glexma?
5. ra hkiTxa mosamarTlem mevales?
6. ratom uwodebs mTxrobeli mevales `uRmerTos~?
7. ra daavala iliam nasyidas?
8. ra wamoscda mevales?

53
wyaloba

uwin aq biWi cxovrobda,


saxelad erqva wyaloba.
gadastkecoda qoCori,
TiTqos nikoram aloka.
wyaros CurCuli uyvarda,
tyeSi frinvelis galoba,
imis Camokrul Congurze
gaRma soflebic xarobda.
vaJkacs uyvarda mSvidoba,
omSic amitom galomda,
vina Tqva misi simxdale,
cxras erTi sjobda wyaloba.
dResac mis saxels ificavs
amayi STamomavloba.
cira qitiaSvili

1. rodis cxovrobda wyaloba?


2. ra uyvarda wyalobas?
3. ras icavda wyaloba?
4. ratom ificavs mis saxels STamomavloba?

sasaubro
rogor unda moiqces ada­­miani, rom mis saxels ifi­cavdes
STamomavloba?
Sen ra ginda gaakeTo ise­ Ti, rom Seni saxeli da­
amaxsovrdes xalxs?

daimaxsovre, ro­­­­g or iwereba!


gadastkecoda Tqva sjobda

54
daimaxsovre!
zmnis dro
leqsi iwyeba sityviT uwin. es sityva niSnavs `winaT, adre~.
ra xdeboda uwin?
uwin aq biWi cxovrobda.
Tu SevcvliT sityvas uwin sityviT axla, zmnac Seicvleba:
uwin _ cxovrobda; axla _ cxovrobs.
Tu SevcvliT sityvas uwin sityviT xval, zmna isev Seicvleba:
uwin _ cxovrobda, xval _ icxovrebs.
gavixsenoT: uwin warsul dros gamoxatavs;
axla _ axlandels, xolo xval _ momavals.
amgvarad, zmnas sami dro aqvs: wars ul i , awmy o da m om a -
v a l i . cxovrobda warsulia, cxovrobs _ awmyo, xolo icxovrebs
_ momavali.

1 xazgasmuli zmnebi gadaiyvane warsulsa da momaval droSi:

axla me zRvaze visveneb. dRes Cven mandarins vkrefT.


SarSan me zRvaze . . . guSin Cven mandarini . . .
gaisad me zRvaze . . . xval Cven mandarins . . .

2 daasaxele, romel droSia xazgasmuli zmnebi:

1. Zvelad aq qarTvelebi cxovrobdnen.


2. dRes zRvaSi aravin banaobs.
3. xval botanikur baRSi gaviseirneb.
4. axla nino gakveTilebs amzadebs.
5. matarebeli male Camodgeba baqanze.
6. guSin sakontrolo davwere.

saSinao davaleba:
gadawere teqsti. awmyo drois zmnebs qveS gausvi erTi xazi, war-
suls _ ori, momavals _ klaknili:
Tamazi varjiSze midis. mas Zalian uyvars fexburTi. SarSan misma
gundma finaluri TamaSi moigo. mwvrTneli bavSvebs hpirdeba: Tu
ivarjiSebT, momaval wels saerTaSoriso turnirSic gavimarjvebTo.

55
daTvi da belebi
(monadiris naambobi)

mTaSi viyaviT sanadirod. noemberi iyo. Semodgomis dasaw­


yisSi sakmaod didi Tovli movida, mere ki gamoiaminda, Tbili
dReebi wamovida. mTasa da tyis ferdobeb­ze zvavebic ki daqanda.
xevebSi, saiTkenac ar unda gagexeda, yvelgan zvavebi eyara.
mziani dRe iyo. gegoneboda, zvavebs mzis sxivTa sabnebi axu­
ravs da gaTboba undaTo. Semodgomis uZalo mzes ki aRar SeeZ­
lo zvavebis gaTboba da gadnoba.
vzivar CemTvis Casafrebuli da velodebi. sakmao xans viyavi
ase, magram araferi mosula. ucbad, Cem pirdapir, gaRma, did
ferdobze amavali deda daTvi da ori beli davinaxe.
dedam da Svilebma iares da miadgnen zvavs. belebs Zalian
gau­xardaT misi danaxva. jer iWidaves, mere gaqandnen, gamoqan­
dnen, curaoba daiwyes. airbendnen zvavis TavSi, dawvebodnen
gulaRma, TaviT qveviTken da dacurdebodnen. zvavis boloSi
Casulebi isev zvavis TavSi airbendnen da isev qveviTken dacur-
debodnen.
deda daTvi Svilebs damjdari uyurebda. zvavis boloze erT-
gan cudi, kldovani adgili iyo. daqanebuli belebi Tavs veRar
imagrebdnen da im kldeze cvivdebodnen. mere ki Zalian uWir-
daT iqidan amobobReba.
deda daTvma erTxans uyura Svilebis wvalebas. mere zvavis
boloSi Cairbina, dajda Sua adgilas, gaSala orive TaTi da
ase daeloda zemoT asulebs.
daTvi belebs axla gaSlili TaTebiT iWerda. isini kldeze
aRar cvivdebodnen da amiT kidev ufro gaxalisdnen, ufro
umates garTobas. ase gagrZelda karga xans. gaocebuli vuyureb­
di belebis celqobas, mikvirda deda daTvis saqcieli. Tofi
arc gamxsenebia! mere qveviT viRacam yvirili morTo.
daTvma yurebi cqvita, wasvla, garideba gadawyvita. belebs ki
ar undodaT zvavis mitoveba. dedas manam ar wahyvnen, sanam ar
gauwyra da TiTo TaTi ar wamoartya, _ vera xedavT, saSiS-
roeba gvelis, gaviqceTo!
deda daTvi da belebi tyeSi Sevidnen da gauCinardnen.
giorgi Turmanauli

56
sityvis skivri
gamo i ami n d a _kargi amindi dadga.
zvavi _ mTis ferdobze dacurebuli Tovli.
yu re bi c q vi t a _ smenad iqca, gainaba.

1. vin gviyveba ambavs?


2. weliwadis romeli droa?
3. rogori amindebi dadga?
4. rogor erTobodnen belebi?
5. rogor aacila deda daTvma belebs kldeze gadacve-
nis safrTxe?
6. ratom aRar gaaxsenda monadires Tofi?
7. ratom gaecalnen deda daTvi da belebi iqaurobas?

1 daakvirdi zmnebs (yvelgan zvavebi e y a r a. belebi kldeze


c v i v d e b o d n e n ) da daasaxele gamotovebuli zmnebi:
1. iqve lodi egdo, _ iqve lodebi . . .
2. kldidan qva Camovarda, _ kldidan qvebi . . .
3. iatakze saTamaSo egdo, _ iatakze saTamaSoebi . . .
4. xidan kakali Camovarda, _ xidan kaklebi . . .

2 daasaxele, romeli zmna ra mimarTulebas gulisxmobs _


z e v i T Tu q v e v i T :
avida airbina Casrialda
Cacurda axta Cavarda

3 daasaxele, romeli zmna ra mimarTulebas gulisxmobs _


a q e T ( C e m k e n ) Tu i q i T ( C e m g a n ) :
gamoiqca wavida gamoqanda gaixeda
gamoixeda wamovida gaiqca Semovarda

57
imuSaveT jgufebad
CamowereT, ra iciT daTvis Sesaxeb da kidev risi gageba gsurT.

es sainteresoa
kavkasiuri mura daTvi
kavkasiuri mura daTvi mtacebeli cxovelia. igi didi ta­ ni­
saa.
sigrZeSi zogjer 2 metrs aWarbebs, iwonis daaxlebiT 300 kilograms.
kavkasiur mura daTvs aqvs ganieri Tavi, msxvili da mokle ki­ seri,
patara Tvalebi da mokle kudi.
Semodgomaze, roca veluri xili mwifs, daTvebi qvemoTken eSve-
bian. mcenareuli sakvebis garda, daTvi etaneba nadiris xorcsac. igi
xSirad azianebs simindisa da xorblis naTesebs, Tavs esxmis Sinaur
pirutyvs _ xars, Zroxas, cxvarsa da Rors. Zalian uyvars Tafli.
zogjer daTvi mdinareSi daWerili Tev­ ziTac igemrielebs pirs.
deda daTvi SvilebTan erTad Zne-
lad misagneb bunagSi cxov­ robs. civ da
Tovlian zamTars isini ZilSi atareben.
gazaf­xulze buna­gidan sifrTxilisTvis
pirvelad deda daTvi gamodis, Svilebi
mas ukan mohyvebian. nazamTrali daTvi
dasustebulia, Zlivs dadis, buCqebsa da
xeebs eWideba. mere nel-nela moRoni-
erdeba da isev mris­xane nadirad iqceva.

imuSaveT jgufebad
teqstis wakiTxvis Semdeg CamowereT cxrilSi, ra icodiT
daTvis Sesaxeb, ra SeityveT axali, kidev ra gainteresebT.

gaecaniT saqarTveloSi gavrcelebuli cxovelebis


fotoebs.

saSinao davaleba:
dawere moTxrobis erT-erTi monakveTis Sinaarsi saTauriT:
`mzrun­
veli deda daTvi~.

58
ras gvirCevs moxuci metyeve

tyes nuravis aCexinebT,


ymawvilebo Cemo,
sokos,
marwyvis,
wyaros wylisa
ar davkargoT gemo.

culis yovel Semokvraze


wiflis mesmis xvneSa...
aq isedac blomad aris
fiCxi, xmeli SeSa.

Tu mogindaT, wamSi, xelad


gaaCaRebT kocons.
zog xarbs mainc xis moWra da
danarcxeba moswons.

RaRanebdes barSi yana,


mTaSi _ svili, Svria...
ra jobia alionze
verxvis, muxis Srials.

gazafxulda da gugulis
rekavs `kafe-Tese!~
arsad aris silamaze
umjobesi tyeze.
emzar kvitaiSvili

59
sityvis skivri
Ra Ra ne bd es _ Re­ lavdes, xarobdes.
sv i l i , S vri a _ pureulis jiSebi.

1. vis mimarTavs moxuci metyeve?


2. ratom unda gavuf­
rTxil­
deT tyes?

sasaubro
rogor unda moviqceT, roca tyeSi vimyofebiT? ra ar SeiZleba?
ra ar unda dagvaviwydes? rogor unda gavufrTxildeT tyes?

1 ras exeba es leqsi? daasaxele swori pasuxi:


1. bunebis dacvas. 2. metyevis Tavgadasavals.
3. tyis binadrebis cxovrebas.

daimaxsovre, ro­­­­g or iwereba!


aCexinebT xelad
moswons blomad

2 moZebne leqsSi zmnebi. waikiTxe da aRniSne, romel


dros gamoxatavs es zmnebi.

saxaliso

Sea­
dgineT gamafrTxilebeli war­
werebi bunebis dasa­
cavad.

saSinao davaleba:
gadmoeci Seni sityvebiT, ras gvirCevs moxuci metyeve.

60
dadga zamTari

fefom cxeli uSaqro rZe dalia da da­ sa­


Zineblad moemzada.
Zilis molodinSi uq­mad xom ar iqneboda, sabanSi kargad ga­exvia
da gzas daadga.
bevri iara Tu cota, erT tyes miadga.
tye raRacis molodinSi iyo, facifucobda:
ai, bilikze beberma mgelma gadairbina.
daoblebuli ZmiswulebisaTvis lukmapurs
daeZebda.
ager, alisferi melia misunsulebs. pati­
osani kudi cxvirTan miutania, emand bewvi
ar damiziandeso.
mura daTvi belebs ebuzRuneba:
_ sad migdiT amdeni darigeba? bele­ bis
meti ra damizrdia, Tqvenis­ Tana Seusminari
ki erTic ara myoliao!
zurgze yurebgadawyobili nacara kurd-
Reli saRamomde saxlSi unda iyos.
amindi ireva. SiSveli xeebi saswaulis
molodinSi garindebulan.
am dros fefoc gamoCnda.
_ fefo, fefo! _ atyda Jriamuli tyeSi.
_ sadac aris Tovls Camoyris. blomad giwyviaT SeSa buxri-
saTvis?
_ daado klite bebiam kidobans?
_ wamodgiT yvelaze didi Tivis zvini? _ kiTxvebi daayares
fefos.
_ Tavi aRar damapatiJebinoT, Sobas erTad SevxvdeT! _ ga­­­ -
a­fr­­Txila tyis binadrebi fefom.
_ Txil-kakali Cemze iyos! _ Tavi moiwona ciyvma.
qarma moitana jer erTi fifqi, mere _ meore, mesame... mere
haeri aivso fifqiT da siCumiT... es siCume esmoda yvelas, es-
moda imaTac ki, visac arasodes araferi gaugonia...
ciyvs sakuTari gulis bagabugi esmoda. vin icis, ramdenjer
Camosrialda xidan. ukanasknelad moavlo Tvali, rame xom ar

61
damrCa gareTo. ramdenjerme xidan xezec
iskupa _ ise, TviTon ar icoda, ratom...
Tovlma rom wamouSina, ijda fuRuroSi
da RmerTs madlobas swiravda:
_ Cem nacvlad sxva ciyvi rom gageCi-
na, Cem nacvlad xom sxva ciyvi gaixarebda
Tovlis mos­vliTo!
saRamos gaavso xurjini sanovagiT da
mezobel xeze gadavida. fuRuros kari ris
vai-vaglaxiT gauRo moxucma deidam.
_ rogora xar, rogor zamTrianobo? _
Tovliani kudi dai­ bertya disSvilma.
_ Tovli rom ar mosuliyo, ar unda mosuliyavio?! _ usay-
vedura deidam da gulSi Caikra.
ciyvis pasuxi fefos ar gaugia _ Tbil, fafuk TovlSi mia-
bijebda.
leila beroSvili

sityvis skivri
u q ma d _ usaqmod.
mi su ns u l ebs _ yno­ sva-ynosviT midis.
S eu sm i n ari _ gaugonari, daujerebeli.
ema n d _ vaiTu.
v a i v a gl ax i T _ ga­Wir­vebiT.
rogor zamTrianob? _ rogor gagyavs zamTa­ ri, rogor cxovrob?

1. ris molodinSi iyo tye?


2. raze zrunavda beberi mgeli?
3. riT iwonebda mela Tavs?
4. ratom buzRunebda daTvi?
5. rogor Sexvdnen tyis bina­
dar­
ni fefos?
6. ra uTxra fefom tyis bina­
darT?
7. rogor daiwyo Tova?
8. rogor aRwers mwerali mo­u­s­­venar ciyvs?
9. vis estumra saRamos ciyvi?
10. raze saubrobdnen deida da dis­
Svili?

62
1 ras niSnavs: `sabanSi kargad gaexvia da gzas daadga~?
(daasaxele swori pasuxi)

1. sabanSi gaexvia da tyeSi gaipara;


2. Zilis win fiqrebSi wavida.

2 ratom ver gaigo fefom ciyvis pasuxi?


(daasaxele swori pasuxi)
1. ukve CaeZina;
2. TovlSi mimavalma ver gaigona.

daimaxsovre, ro­­­­g or iwereba!


lukmapuri Cem nacvlad vaivaglaxiT
disSvili damepatiJebine movsuliyavi

3 waikiTxe mocemuli winadadebebi, xazgasmuli gamonaT­


qvamebi
Secvale qvemoT CamoTvlili msgavsi sityvebiT:
mimoixeda, Caexuta, moTovs, emadliereboda, wavida.

Zilis molodinSi uqmad xom ar iqneboda, sabanSi kargad


gaexvia da gzas daadga.
sadac aris Tovls Camoyris.
ukanasknelad moavlo Tvali, rame xom ar damrCa gareTo.
ijda fuRuroSi da RmerTs madlobas swiravda.
usayvedura deidam da gulSi Caikra.

4 gaixsene, ra kiTxva daesmis warsuls. moZebne moTxrobaSi


warsuli drois xuTi zmna.

saSinao davaleba:
mocemuli teqsti gadaiyvane pirvel pirSi da Cawere rveulSi:
cxeli uSaqro rZe dalia da dasaZineblad moemzada. Zilis molo-
dinSi uqmad xom ar iqneboda, sabanSi kargad gaexvia da gzas daadga.
bevri iara Tu cota, erT tyes miadga.

63
zamTari
mkacri zamTris myudroebas
Relis wyalic veRar arRvevs;
TeTr sabanSi SefuTulan
da saamod sZinavT talRebs.

gadabardnil wnoris xeebs


mowyenili ca dahyurebs
da farfata kvamlis fTila
zantad swydeba sakvamurebs.

yinavs gareT, patarebi


miyuJulan Tbil buxarTan
da ismenen gatacebiT
babus naTqvam tyuil-marTals.

moRuRune fiWvis SeSa


irgvliv zRaprul surnels akmevs.
dro ileva nela-nela
da dRis Suqi tovebs sarkmels.
givi WiWinaZe

sityvis skivri
w nor i _ igive tirifi. fTi l a _ nafleTi. akmevs _ afrqvevs.

1. ratom veRar arRvevs myudroebas Relis wyali?


2. ratom aris zamTarSi ca mowyenili?

1 rogor gesmis leqsSi naTqvami:


`da ismenen gatacebiT babus naTqvam tyuil-marTals~.

1. babua bavSvebs xan tyuilebs eubneba da xan _ simarTles;


2. babua bavSvebs zRaprebsa da namdvil ambebs uyveba.

64
es sainteresoa
zamTari
zamTarSi mze Tumca anaTebs qveyanas, magram Zalian naklebad aT-
bobs. caSi mze Zlier cota xans rCeba, gvian amodis, adre Cadis;
dRe Zalian pataraa, Rame ki _ metad didi. amitom zamTarSi civa.
saqarTveloSi zamTari grZeli ar icis, bevri, bevri sami Tve gasta-
nos: dekemberi, ianvari da Tebervali.
Tovliani zamTari sasargebloa; TovlqveS ufro Tbila; Tovli
miwaSi haeris yinvas ar uSvebs, amitom, roca naTess zevidan Tovli
adevs, ufro Tbilad, saRad inaxeba da zafxulSi kargi mosavali
moh­yavs.
zamTarSi tye da mindori daoblebuli dgas, suldgmuliT Zlier
Raribia. mweri am dros sruliad gamqrala. zogni daixocnen, zogi
miwaSi Rrmad CaZvra da iqa cxovrobs mTel zamTars.
umetesi nawili frinvelebisa am dros Tbil qveynebSi atarebs.
zogi frinveli CvenTan rCeba, magram isinic myudro da Tbil adgi-
lebs eZeben da mindorSi iSviaTad gadian.
nadirTa umetesi nawilic zamTarSi bunagebs, soroebsa da xis
fuRuroebs moZebnis xolme. nadirni didi sicivis dros xangrZliv
Zils eZlevian; magaliTad: zRarbi, daTvi, virTagva da sxvani. ciyvi
ki Tavis moZrav cxovrebas arc siciveSi iSlis. zafxulSi blomad
moagrova kakali. zamTarSi xis fuRuroSi zis, mxiarulad amtvrevs
da Seeqceva.
iakob gogebaSvili

gaiTvaliswie, ras mogviTxrobs iakob gogebaSvili zamTris Sesaxeb


da daasaxele, ra aris swori:

1. zamTarSi mze gvian amodis da adre Cadis.


2. zamTarSi mze adre amodis da gvian Cadis.

1. miwaze dadebuli Tovli saRad inaxavs naTess.


2. miwaze dadebuli Tovli naTesebs yinavs da afuWebs.

1. zamTarSi mwerebi dafrinaven da sazrdos eZeben.


2. mwerebi gamqralan, zogi miwaSi CaZvra da iq cxovrobs.

1. yvela frinveli Tbil qveynebSi mifrinavs.


2. umetesi nawili frinvelebisa Tbil qveynebSi mifrinavs.

1. zamTarSi yvela nadiri xangrZliv Zils eZleva.


2. nadirTa umetesi nawili zamTris Zils eZleva.

65
didTovloba

uWirs zamTarSi yovel suliers _ kacsac da pirutyvsac.


zamTarSi uWirs nadir-frinvelsac...
erT weliwads didTovloba iyo. mTaSi yvelaferi gaqra, xis
totebsac ki ver mokvnetda suldgmuli... da erTbaSad tyis
binadarni soflisken daiZrnen.
erTma iremma Tavisi sicocxle adamianis sindiss miando _
wamovida, gamohyva tyis bilikebs, gadmoiara mindvrebi da wyna­
rad, TiTqos guSinac aq iyoo, sofels moadga. modioda, ro-
gorc ganwiruli, dinji, fexauCqarebi. miadga erTi ezos WiS-
kars da ise gaCerda, rogorc Cerdeba saRamo xans saZovridan
mobrunebuli marCenali Zroxa.
ezodan aseve auCqareblad gamovida papa, stumris danaxvaze
jer gaxevda, mere irems WiSkari gauRo. iremi ezoSi Sevida.
papam, TiTqos guSinac am stumars umaspinZlao, sabZlidan
erTi iRlia Tiva gamoitana da irems win dauyara.
iremi Tivisken daixara...
im wuTebSi dedamiwaze is harmonia sufevda, razedac ase oc-
nebobs yvela keTili adamiani.
Tamaz bibiluri

iremi
(xalxuri)

iremo, rqebmSveniero,
TvalebiT lamaziano,
nu iarebi velada,
Tavi ar daiziano,
ar gaaxaro meTofe,
Tofi ar gaaxmiano.

1. ratom daiZrnen soflisaken tyis binadarni?


2. vis miando iremma sakuTari sicocxle?
3. rogor Sexvda papa irems?

66
sityvis skivri
su ld gmu l i _ sulieri, cocxali arseba.
ga xe vd a _ uZravad gaCerda.
ha rm o n i a _ SeTanxmebu­
lo­
ba, erTsulovneba.
i a rebi _ dadixar.
Ta v i ar d ai zi an o _ ara­feri daiSavo.
Tofi ar gaaxmiano _ To­ fi ar asrolino (monadires).

sasaubro
irmisadmi ra damokidebu­le­bas gamoxatavs adamiani leqs­­Si `iremi~?
irmisadmi ra damokidebu­le­ bas gamoxatavs ada­
miani moTxrobaSi?
ra aqvs saerTo am or nawarmoebs?

daimaxsovre!
s ul ier i da usulo
daakvirdi, ras niSnavs sityva sulieri Semdeg winadadebaSi:
`uWirs zamTarSi yovel suliers _ kacsac da pirutyvsac~.
kaci aq adamians niSnavs, xolo pirutyvi _ yvela cocxal
arsebas. maTi gamomxatveli sityvebi sulie r i a r se b iT i
sa xelebi a; magaliTad: biWi, yoCi, mgeli, ixvi, futkari...
danarCeni sityvebi usulo sagnebs aRniSnavs, amitomac maT
gamomxatvel sityvebs u sulo a r se b iT i sa x e le b i h q v ia .
mag.: xe, qva, kedeli, gza, manqana...

1 mocemuli sityvebidan romelia sulieri, romeli _ usulo?


yvavili, goWi, lomi, Citi, xe, iremi, Zroxa, mweri.

2 moZebne moTxrobaSi usulo arsebiTi saxelebi.

saSinao davaleba:
dawere epizodis Sinaarsi: moulodneli stumari.

67
TomTes Camosvlis ambavi

TomTem didi iasamnisferi Wraqi aanTo, qoxis kari sagulda-


gulod Caraza da gzas gaudga. kacma rom Tqvas, Rame iseTi
naTeli iyo, Wraqi araferSi sWirdeboda, magram TomTeebis wesi
aseTi gaxldaT _ Tu isini grZel gzas daadgebodnen, aucileb­
lad anTebdnen sagvareulo Wraqs da biliks imiT inaTebdnen.
TomTes uamravi juja, Tovlis babua, fifqia, santa-klausi hyav­
da megobrad da qaris daxmarebiT yoveldRe mokiTxvas uTvlida
da, sxvaTa Soris, ara marto maT. ase ambobda, sityva yvelaze
didi saCuqariao. Sobas, axal wels, keTili jadoqrebis saerTa-
Soriso dRes, baWiaTa skup-skupis kvireuls da sxva dResaswau-
lebs gadaZaxiliT ulocavda nacnob-ucnobs.
guSinac, Cveulebriv, yvelaze moxuc naZvTan mivida, mZinare
qari gaaRviZa da TomasTan sityvebi gaatana. male Soba-axali
weli dadgeba, axal wlamde sul raRac erTi dRiT adre ki To-
mas dabadebis dRea da, aba, rogor gamotovebda?! erTi wuTis
Semdeg qari damwuxrebuli dabrunda da TomTes mouTxro, rom
Turme gzaze uzarmazari sityvaylapia Casafrebuliyo _ yvela
sityvas iWerda da sadRac ketavda. Tu sad, es qarma ar icoda.
ami­
tomac TomTe adga da gzas gauyva. bevri iara Tu cota
iara, bevri nislisa da namqeris qoxi gadaiara da miadga erT
uzarmazar, aTastota xes, romelzedac bu baibura cxovrobda.
_ gamarjoba, baibura! _ uTxra Cvenma mogzaurma da zurgidan
Tovli Camoibertya.
_ gamarjoba TomTe! Sen xom sityvis mTaze unda idge da iqi-
dan gvilocavde Soba-axali wlis dadgomas.
_ baibura, sityvaylapiam gadaketa haeris sazRvrebi da qari
ukan, skandinaviaSi, damibrunda. Sen unda damexmaro.
baiburam zurgze Seisva Tavisi Zveli megobari da gafrinda
iqiTken, sadac Cveni gaumaZRari sityvaylapia cxovrobda. ifri­
nes, ifrines da, rogorc iqna, miaRwies.
sasaxle sulac ar Canda kuSti da Savbneli, rogorc amas sxva
zRaprebSi gviyvebian. piriqiT, yinulis yvavilebiT morTuli da
mzeSemonaxuli oTaxebiT ganaTebuli fanjrebiT iwonebda Tavs.
magram TomTes da baiburas mTavari gaoceba win elodaT! hoi,

68
saocrebav! sityvaylapia veeberTela, daxveuli urCxuli ki ara,
mwvane windebiani da vardisfer mokle SarvalSi gamowyobili
juja aRmoCnda.
_ gamarjoba, sityvaylapia!
_ gagimarjoT, stumrebo!
TomTem da baiburam saqmis viTareba auxsnes da sTxoves:
_ egeb gviSvelo da TomasTan mainc gauSva sityvebi, mas xom
31 dekembers dabadebis dRe aqvs da moiwyens milocvebis gareSe.
_ eh, eh, verafers SegasmenT kaci, _ Caiburtyuna sityva­
ylapiam, _ megobrebo, me mxolod erTi davaleba maqvs jado-
qaraTa jadoqrisagan! Tu sityvebs sul odnav mainc, namcecis
namcecisodena sitkbo da sikeTe daakldeba, maSin viWer.
baiburam megobars gadaxeda. TomTem Tavi darcxveniT daxara.
gaaxsenda, rom im dRes, rodesac Tomas milocvas qars atanda,
fexSi xiWvi SeerWo da sityvebs sul odnav daaklda sitkbo da
sikeTe.
_ axla ra vqnaT, sityvaylapia?
_ axla verafers izamT. momavalSi unda gamoasworoT. axla
am sityvebs veRar daabrunebT, piradad Tu CaxvalT da miu­ lo­
cavT _ eg iqneba gamosavali!

69
ifrines, ifrines baiburam da TomTem, bolos daeSvnen. es
saqarTveloa, es _ Tomas ezo. esec TviTon Toma _ gakvirve-
buli da gaxarebuli.
_ gilocav dabadebis dRes da axal wels! _ uTxra TomTem da
sityvebs is namcecic daayola, rac maSin sikeTesa da sitkbos
daaklda.
giorgi kekeliZe

sityvis skivri
Wraqi _ uSuSo gasanaTebeli mowyobiloba.
sa gv are u l o _ winaprebisagan datovebuli raime nivTi.
mo uxmo _ dauZaxa, mosvla sTxova.

1. Seni azriT, vin aris TomTe?


2. saiT gaemarTa TomTe?
3. rogor ulocavda TomTe dResaswaulebs megobrebs?
4. vin iyvnen TomTes megobrebi?
5. romel dResaswaulebs ulocavda TomTe megobrebs?
6. ra dabrkoleba Seeqmna TomTes?
7. vis mimarTa TomTem dasaxmareblad?
8. rodis iWerda sityvaylapia sityvebs?
9. ratom daaklda TomTes milocvas pawawuna sitkbo
da sikeTe?
10. ra urCia sityvaylapiam Tomas megobrebs?
11. sad Cafrindnen TomTe da bu baibura?

1 moZebne da waikiTxe, rogoria sityvaylapia, rogoria misi


sasaxle.

daxateT am zRapris personaJebi da moawyveT


klasSi gamofena.

70
saxaliso

gaixseneT, ra dResaswaulebs ulocavda TomTe megobrebs; moi-


gone saxaliso dResaswaulebi melakudebisaTvis, ciyvebisaTvis,
kuebisaTvis, kenguruebisaTvis, farSavangebisaTvis da CamowereT.

2 ra aris am zRapris mT avar i saTqmeli? SearCie swori


pasuxi:
dResaswaulebis milocva ar unda dagvaviwydes;
Sori gzis ar unda SegveSindes;
megobrebis mimarT unda viyoT gulwrfeli da sike­
TiT savse;
axali weli yvelas unda mivulocoT.

3 romeli ori sityvisagan Sedgeba Semdegi sityvebi:


sityvaylapia qariylapia kudiprexia
grZelwinda mzeSemonaxuli gulkeTili

imuSaveT jgufebad
daiyaviT jgufebad, gaagrZeleT zRapari. dawereT: stum­rad
TomasTan. ar dagaviwydeT, rom es ambavi zRaparia. waukiTxeT
klass Tqveni namuSevari.

saSinao davaleba:

dawere epizodis Sinaarsi _ stumrad sityvaylapiasTan.

71
Tovlis simRera

ca nacrisfrad gacrecila,
Tovli modis,
Tovs...
enZelebi cviva cidan,
Tovli modis,
Tovs...
fantel-fantel, fTila-fTila
Tovli modis,
Tovs...
Tvalebsa gvWris zamTris dila,
Tovli modis,
Tovs...
_ aba, gunda! _
_ aba, ciga! _
nu davkargavT dros! _
Tovli mReris,
Tovli cekvavs,
Tovli modis,
Tovs.
givi WiWinaZe

sasaubro
rogori leqsia `Tovlis simRera~, xalisiani
Tu sevdiani?

1 ras niSnavs winadadeba: `enZelebi cviva cidan~?


(daasaxele swori pasuxi)
1. cidan marTla yvavilebi cviva; 2. cidan fantelebi cviva.

2 romeli mokle winadadeba meordeba leqsSi xSirad?

saSinao davaleba:
amowere leqsidan usulo arsebiTi saxelebi.

72
keTili feriebi

xval axali welia!


_ Tamriko, xedav, Tovlic movida! _ ambobs Tiniko.
_ uh, ramodena fifqebia, ara, Tiniko? _ epasuxeba Tamriko.
debs Sua Camdgara gia, fanjrisaTvis cxviri miuWyletiaT da
erTobian Tovlis yurebiT.
_ CaicviT, stumrad mivdivarT! _ meore oTaxidan gamosZaxa
dedam.
_ albaT, deida ninosTan mivdivarT! _ gamxiaruldnen bav­
Svebi, yiJiniT ecnen tansacmels, moirTvnen, moikazmnen da mere
moagondaT...
_ dediko, mere Cveni naZvis xe marto Sexvdes axal wels?
_ jer erTi, magis marto datovebas sulac ar vapireb, meo-
rec, aba, gela iyos marto? _ upasuxa dedam.
_ gela? gelasTan mivdivarT, mezobel gelasTan?
dedam gaagrZela:
_ gelas arc deda hyavs, arc mama. erTi moxuci bebiis ana-
baraa. an iqneb vano papa da lola bebia davtovoT marto, aRa-
ravin rom ar hyavT momkiTxavi, sxedan gamoyruebulebi saxlSi,
xan katas elaparakebian, xan _ ZaRls da xan _ qaTams.
dedam bavSvebs gauRima, mere magidaze daxvavebuli xoragi
CanTaSi Caalaga da gogonebs miawoda _ erTma erT yurSi mo-
hkideT xeli CanTas, meorem _ meoreSio. TviTon ki saaxalwlo
naZvis xes mohkida xeli da sul cimcim gaitana oTaxidan.
_ aba, momyeviT!
bavSvebs sunTqva SeekraT, yelSi burTiviT moebjinaT brazi.
Tamrikom da Tinikom krinti ar daZres, marto gia gaifxora
indauriviT da aRrialda:
_ mere Cven?!
_ ara grcxveniaT?! rom davbrundebiT, Cvenc dagvxvdeba. ar
wavuRoT gelas? kargiT, davtoveb.
_ ara, ara, wavuRoT! _ miscvivdnen dedas gogonebi.
_ maS, wavideT, amaRam Cven keTili feriebi varT!
keTili feriebi? ra kargia, ras ar moigonebs xolme deda!

73
xelad movidnen xasiaTze bavSvebi. miabijebdnen TovlSi da
tiktikebdnen:
_ rogor gauxardeba naZvis xe gelas, ara, deda?
_ gozinayi da namcxvaric, ara, deda?
_ ho, ho, yvelaferi gauxardeba, yvelaze metad ki Tqveni mis-
vla gauxardeba, _ Tavs uqnevda deda.
_ mere vano papasTan da lola bebiasTan wavalT, ara, deda?
_ mere, Cven rom magaTi SviliSvilebi ara varT, mainc gauxar­
debaT, deda?
_ Zalianac gauxardebaT! _ ambobs deda.
_ gauxardebaT da mere rogor?! _ mRerian Tovlis fifqebi.
qari xan gelas saxlis kars ejajgureba da xan _ vano papasa
da lola bebias saxlis kars, rom gaaRos da didi zar-zeimiT
SeuSvas maTTan misuli stumrebi _ keTili feriebi.
meri bolqvaZe

74
sityvis skivri
b e b ii s an ab ar aa _ bebiis imedad aris.
xor ag i _ saWmel-sasmeli.
cim cim g ait an a _ frTxilad gaitana.

1. rodis xdeba ambavi moTxrobaSi?


2. ratom gadawyvita dedam axali wlis Rames
gelasTan wasvla?
3. ratom gadawyvita dedam vano papasTan da lola
bebosTan stumroba?
4. Tavidan rogor Sexvdnen am ambavs bavSvebi?
5. ram gaaxalisa isini bolos?
6. ratom arian isini keTili feriebi?
7. ra axarebs Tovlsa da qars?

sasaubro
isaubreT, Tqven Tu yofilxarT keTili feriebis an
keTili elfebis rolSi. gviambeT Tqveni istoriebi. iqneb,
damdeg axal wels imaT mimarT gamoiCinoT yuradReba,
visac es yvelaze metad sWirdeba.

daimaxsovre!
ra m odena da r amdeni
daakvirdiT winadadebas: uh, ramodena fifqebia!
rogor fiqrobT, ras niSnavs sityva ramodena _ sidides
(dids) Tu raodenobas (bevrs)?
daimaxsovreT:
r amo d en a n i S n avs sid id e s _ d id s.
r amd e n i n i S n avs r a od e nob a s _ b e v r s.
ar unda dagvaviwydes, rom sityva ramdenime r a od e nob a s
gulisxmobs.
aqedan gamomdinare, sworia: oTaxSi ramdenime kaci Se­
movida (da ara _ ramo­ denime)

saSinao davaleba:
upasuxe me-7 kiTxvas da Cawere rveulSi.

75
76

You might also like