BAB IV
HASIL PENGAMATAN DAN PENGOLAHAN DATA
4.1. Hasil Pengamatan
Laju Udara
(cc/min)
1000
Laju Air (cc/min)
2000
3000
110
130
180
200
250
110
130
180
200
250
110
130
180
200
250
Konsentrasi O2 in
(mg/l)
1,1
1,3
1,7
1,8
1,9
2,0
2,2
2,5
2,6
2,6
3,4
3,6
3,5
3,6
3,5
Konsentrasi O2 out
(mg/l)
4,4
4,3
4,5
4,1
4,0
4,4
4,3
4,1
4,1
4,0
5,3
5,2
5,0
5,4
5,6
4.2. Pengolahan Data
1. KONVERSI SATUAN
Konversi Laju Alir Udara dari cc/min menjadi m3/sec
a. Laju alir udara 1000 cc/min
1000 cc/min x 1 min/60 sec x
1 m3/106 cc = 1,667 x 10-5 m3/sec
b. Laju alir udara 2000 cc/min
2000 cc/min x 1 min/60 sec x
1 m3/106 cc = 3,334 x 10-5 m3/sec
c. Laju alir udara 3000 cc/min:
3000 cc/min x 1 min/60 sec x
1 m3/106 cc = 5,001 x 10-5 m3/sec
Konversi Laju Alir Air dari cc/min menjadi m3/sec
Pada laju udara 1000 cc/min
a. Laju alir air 110 cc/min
110 cc/min x
1 min/60sec x 1 m3/106 cc = 1,8337 x 10-6
m3/sec
b. Laju alir air 130 cc/min
130 cc/min x
1 min/60sec x 1 m3/106 cc = 2,1671 x 10-6
m3/sec
c. Laju alir air 180 cc/min
180 cc/min x
1 min/60sec x 1 m3/106 cc = 3,0006 x 10-6
m3/sec
d. Laju alir air 200 cc/min
200 cc/min x
1 min/60sec x 1 m3/106 cc = 3,334 x 10-6
m3/sec
e. Laju alir air 250 cc/min
250 cc/min x
1 min/60sec x 1 m3/106 cc = 4,1675 x 10-6
m3/sec
Pada laju udara 2000 cc/min
a. Laju alir air 110 cc/min
110 cc/min x
1 min/60sec x 1 m3/106 cc = 1,8337 x 10-6
m3/sec
b. Laju alir air 130 cc/min
130 cc/min x
1 min/60sec x 1 m3/106 cc = 2,1671 x 10-6
m3/sec
c. Laju alir air 180 cc/min
180 cc/min x
1 min/60sec x 1 m3/106 cc = 3,0006 x 10-6
m3/sec
d. Laju alir air 200 cc/min
200 cc/min x
1 min/60sec x 1 m3/106 cc = 3,334 x 10-6
m3/sec
e. Laju alir air 250 cc/min
250 cc/min x
1 min/60sec x 1 m3/106 cc = 4,1675 x 10-6
m3/sec
Pada laju udara 3000 cc/min
a. Laju alir air 110 cc/min
110 cc/min x
1 min/60sec x 1 m3/106 cc = 1,8337 x 10-6
m3/sec
b. Laju alir air 130 cc/min
130 cc/min x
1 min/60sec x 1 m3/106 cc = 2,1671 x 10-6
m3/sec
c. Laju alir air 180 cc/min
180 cc/min x
1 min/60sec x 1 m3/106 cc = 3,0006 x 10-6
d. Laju alir air 200 cc/min
m3/sec
200 cc/min x
1 min/60sec x 1 m3/106 cc = 3,334 x 10-6
m3/sec
e. Laju alir air 250 cc/min
250 cc/min x
1 min/60sec x 1 m3/106 cc = 4,1675 x 10-6
Konversi Konsentrasi O2 dari mg/l menjadi kg/m3
O2 input pada laju alir udara 1000 cc/min
a. (1,1 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0011 kg/m3
b. (1,3 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0013 kg/m3
c. (1,7 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0017 kg/m3
d. (1,8 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0018 kg/m3
e. (1,9 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0019 kg/m3
O2 output pada laju alir udara 1000 cc/min
a. (4,4 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0044 kg/m3
b. (4,3 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0043 kg/m3
c. (4,5 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0045 kg/m3
d. (4,1 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0041 kg/m3
e. (4,0 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,004 kg/m3
O2 input pada laju alir udara 2000 cc/min
a. (2,0 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,002 kg/m3
b. (2,2 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0022 kg/m3
c. (2,5mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0025 kg/m3
d. (2,6 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0026 kg/m3
e. (2,6 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0026 kg/m3
O2 output pada laju alir udara 2000 cc/min
a. (4,4 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0044 kg/m3
b. (4,3 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0043 kg/m3
c. (4,1 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0041 kg/m3
d. (4,1 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0041 kg/m3
m3/sec
e. (4,0 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,004 kg/m3
O2 input pada laju alir udara 3000 cc/min
a.
(3,4 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0034 kg/m3
b.
(3,6 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0036 kg/m3
c.
(3,5 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0035 kg/m3
d.
(3,6 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0036 kg/m3
e.
(3,5 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0035 kg/m3
O2 output pada laju alir udara 3000 cc/min
a.
(5,3 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0053 kg/m3
b.
(5,2 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0052 kg/m3
c.
(5,0 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,005 kg/m3
d.
(5,4 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0054 kg/m3
e.
(5,6 mg/l ) (10-6 kg/mg) (103 l/m3 ) =
0,0056 kg/m3
Menghitung nilai Clm (kg/m3)
Rumus:
Clm =
C 2 C1
C
ln 2
C1
Pada laju alir udara 1000 cc/min
a. Untuk C2 = 0,0044 kg/m3 dan C1 = 0,0011 kg/m3
0,0044 0,0011
0,0044
ln
0,0011
Clm =
Clm = 0,00238 kg/m3
b. Untuk C2 = 0,0043 kg/m3 dan C1 = 0,0013 kg/m3
0,0043 0,0013
0,0043
ln
0,0013
Clm =
Clm = 0,00251 kg/m3
c. Untuk C2 = 0,0045 kg/m3 dan C1 = 0,0017 kg/m3
0,0045 0,0017
0,0045
ln
0,0017
Clm =
Clm = 0,00288 kg/m3
d. Untuk C2 = 0,0041 kg/m3 dan C1 = 0,0018 kg/m3
0,0041 0,0018
0,0041
ln
0,0018
Clm =
Clm
= 0,00279 kg/m3
e. Untuk C2 = 0,004 kg/m3 dan C1 = 0,0019 kg/m3
0,004 0,0019
0,004
ln
0,0019
Clm =
Clm
= 0,00282 kg/m3
Pada laju alir udara 2000 cc/min
a. Untuk C2 = 0,0044 kg/m3 dan C1 = 0,002 kg/m3
0,0044 0,002
0,0044
ln
0,002
Clm =
Clm = 0,00304 kg/m3
b. Untuk C2 = 0,0043 kg/m3 dan C1 = 0,0022 kg/m3
0,0043 0,0022
0,0043
ln
0,0022
Clm =
Clm = 0,00313 kg/m3
c. Untuk C2 = 0,0041 kg/m3 dan C1 = 0,0025 kg/m3
0,0041 0,0025
0,0041
ln
0,0025
Clm =
Clm = 0,00323 kg/m3
d. Untuk C2 = 0,0041 kg/m3 dan C1 = 0,0026 kg/m3
0,0041 0,0026
0,0041
ln
0,0026
Clm =
Clm = 0,00329 kg/m3
e. Untuk C2 = 0,004 kg/m3 dan C1 = 0,0026 kg/m3
0,004 0,0026
0,004
ln
0,0026
Clm =
Clm = 0,00325 kg/m3
Pada laju alir udara 3000 cc/min
a. Untuk C2 = 0,0053 kg/m3 dan C1 = 0,0034 kg/m3
0,0053 0,0034
0,0053
ln
0,0034
Clm =
Clm = 0,00428 kg/m3
b. Untuk C2 = 0,0052 kg/m3 dan C1 = 0,0036 kg/m3
0,0052 0,0036
0,0052
ln
0,0036
Clm =
Clm = 0,00435 kg/m3
c. Untuk C2 = 0,005 kg/m3 dan C1 = 0,0035 kg/m3
0,005 0,0035
0,005
ln
0,0035
Clm =
Clm = 0,0042 kg/m3
d. Untuk C2 = 0,0054 kg/m3 dan C1 = 0,0036 kg/m3
0,0054 0,0036
0,0054
ln
0,0036
Clm =
Clm = 0,00444 kg/m3
e. Untuk C2 = 0,0054 kg/m3 dan C1 = 0,0036 kg/m3
0,0056 0,0035
0,0056
ln
0,0035
Clm =
Clm = 0,00447 kg/m3
Menghitung Wp (Wetted meter)
Rumus:
Wp = .d
Dimana:
d = diameter kolom = 3,16 cm = 3,16 x 10-2 m
Wp = (3,14) (3,16 x 10-2 m)
Wp = 0,0992 m
Menghitung Laju Volumetric Air ( ) dalam kg/m.sec
Rumus:
= (laju alir air . ) / Wp
Dimana:
= 1000 kg/m3
Wp = 0,0992 m
PADA ALIRAN UDARA 1000 3000 CC/MIN
a. Untuk laju alir air = 1,8337 x 10-6 m3/s
= (laju alir air . ) / Wp
= (1,8337 x 10-6 m3/s
1000 kg/m3) / 0,0992 m
= 0,0185 kg/m.sec
b. Untuk laju alir air = 2,167 x 10-6 m3/s
= (laju alir air . ) / Wp
= (2,167 x 10-6 m3/s
1000 kg/m3) / 0,0992 m
= 0,0218 kg/m.sec
c. Untuk laju alir air = 3,0006 x 10-6 m3/s
= (laju alir air . ) / Wp
= (3,0006 x 10-6 m3/s
= 0,0302 kg/m.sec
1000 kg/m3) / 0,0992 m
d. Untuk laju alir air = 3,334 x 10-6 m3/s
= (laju alir air . ) / Wp
= (3,334 x 10-6 m3/s
1000 kg/m3) / 0,0992 m
= 0,0336 kg/m.sec
e. Untuk laju alir air = 4,1675 x 10-6 m3/s
= (laju alir air . ) / Wp
= (4,1675 x 10-6 m3/s
1000 kg/m3) / 0,0992 m
= 0,0420 kg/m.sec
Menghitung Reynold Number (Re)
Rumus:
Re = 4/
Dimana:
= 1,02 x 10-3 Ns/m2
PADA ALIRAN UDARA 1000 3000 CC/MIN
a. Untuk = 0,0185 kg/m.sec
Re = 4/
Re = (4)(0,0185) / (1,02 x 10-3)
Re = 72,49
b. Untuk = 0,0218 kg/m.sec
Re = 4/
Re = (4)(0,0218) / (1,02 x 10-3)
Re = 85,67
c. Untuk = 0,0302 kg/m.sec
Re = 4/
Re = (4)(0,0302) / (1,02 x 10-3)
Re = 118,62
d. Untuk = 0,0336 kg/m.sec
Re = 4/
Re = (4)(0,0336) / (1,02 x 10-3)
Re = 131,80
e. Untuk = 0,042 kg/m.sec
Re = 4/
Re = (4)(0,042) / (1,02 x 10-3)
Re = 164,75
Menghitung Flux Massa Oksigen (kg/s)
Rumus:
j = (C2 C1) . Laju alir air
Pada laju alir air 1000 cc/min
a. Untuk C2 = 0,0044 kg/m3 C1 = 0,0011 kg/m3
laju air = 1,8337 x 10-6 m3/sec
j = (C2 C1) . Laju alir air
j = (0,0044 -
0,0011 ) x
1,8337 x 10-6
j = 6,0512 x 10-9 kg/sec
b. Untuk C2 = 0,0043 kg/m3 C1 = 0,0013 kg/m3
laju air
= 2,1671 x 10-6m3/sec
j = (C2 C1) . Laju alir air
j = (0,0043 - 0,0013 ) x 2,1671 x 10-6
j = 6,5013 x 10-9 kg/sec
c. Untuk C2 = 0,0045 kg/m3 C1 = 0,0017 kg/m3
laju air
= 3,0006 x 10-6
m3/sec
j = (C2 C1) . Laju alir air
j = (0,0045 - 0,0017 ) x 3,0006 x 10-6
j = 8,4017 x 10-9 kg/sec
d. Untuk C2 = 0,0041 kg/m3 C1 = 0,0018 kg/m3
laju air
= 3,334 x 10-6 m3/sec
j = (C2 C1) . Laju alir air
j = (0,0041 - 0,0018 ) x 3,334 x 10-6
j = 7,6682 x 10-9 kg/sec
e. Untuk C2 = 0,004 kg/m3 C1 = 0,0019 kg/m3
laju air
= 4,1675 x 10-6 m3/sec
j = (C2 C1) . Laju alir air
j = (0,004 - 0,0019 ) x 4,1675 x 10-6
j = 8,7517 x 10-9 kg/sec
(selesai)
Pada laju alir air 2000 cc/min
a. Untuk C2 = 0,0044 kg/m3 C1 = 0,002 kg/m3
laju air
= 1,8337 x 10-6 m3/sec
j = (C2 C1) . Laju alir air
j = (0,0044 -
0,002 ) x
1,8337 x 10-6
j = 4,4009 x 10-9 kg/sec
b. Untuk C2 = 0,0043 kg/m3 C1 = 0,0022 kg/m3
laju air
= 2,1671 x 10-6 m3/sec
j = (C2 C1) . Laju alir air
j = (0,0043 -
0,0022 ) x
2,1671 x 10-6
j = 4,5509 x 10-9 kg/sec
c. Untuk C2 = 0,0041 kg/m3 C1 = 0,0025 kg/m3
laju air
= 3,0006 x 10-6
m3/sec
j = (C2 C1) . Laju alir air
j = (0,0041 -
0,0025 ) x 3,0006 x 10-6
j = 4,801 x 10-9 kg/sec
d. Untuk C2 = 0,0041 kg/m3 C1 = 0,0026 kg/m3
laju air
= 3,334 x 10-6 m3/sec
j = (C2 C1) . Laju alir air
j = (0,0041 -
0,0026 ) x 3,334 x 10-6
j = 5,001 x 10-9 kg/sec
e. Untuk C2 = 0,004 kg/m3 C1 = 0,0026 kg/m3
laju air
= 4,1675 x 10-6 m3/sec
j = (C2 C1) . Laju alir air
j = (0,004 -
0,0026 ) x 4,1675 x 10-6
j = 5,8345 x 10-9 kg/sec
Pada laju alir air 3000 cc/min
a. Untuk C2 = 0,0053 kg/m3 C1 = 0,0034 kg/m3
laju air
= 1,8337 x 10-6 m3/sec
j = (C2 C1) . Laju alir air
j = (0,0053 -
0,0034 ) x 1,8337 x 10-6
j = 3,484 x 10-10 kg/sec
b. Untuk C2 = 0,0052 kg/m3 C1 = 0,0036 kg/m3
laju air
= 2,1671 x 10-6 m3/sec
j = (C2 C1) . Laju alir air
j = (0,0052 -
0,0036 ) x
2,1671 x 10-6
j = 3,4674x 10-9 kg/sec
c. Untuk C2 = 0,005 kg/m3 C1 = 0,0035 kg/m3
laju air = 3,0006 x 10-6
m3/sec
j = (C2 C1) . Laju alir air
j = (0,005 -
0,0035 ) x
3,0006 x 10-6
j = 4,5009 x 10-9 kg/sec
d. Untuk C2 = 0,0054 kg/m3 C1 = 0,0036 kg/m3
laju air = 3,334 x 10-6 m3/sec
j = (C2 C1) . Laju alir air
j = (0,0054 -
0,0036 ) x
3,334 x 10-6
j = 6,0012 x 10-9 kg/sec
e. Untuk C2 = 0,0056 kg/m3 C1 = 0,0035 kg/m3
laju air = 4,1675 x 10-6 m3/sec
j = (C2 C1) . Laju alir air
j = (0,0056 -
0,0035 ) x
4,1675 x 10-6
j = 8,7517 x 10-9 kg/sec
Menghitung Luas Area Perpindahan Massa (luas kontak)
Rumus:
A = .d.z
Dimana:
= 3,14
A = (3,14)(3,16 x 10-2)(0,9)
d = 3,16 cm = 3,16 x 10-2 m
A = 0,0893 m2
z = 90 cm = 0,9 m
Menghitung Koefisien Liquid (KL)
Rumus:
j
A.C lm
KL =
Pada aliran udara 1000 cc/min
a. Untuk j = 6,0512 x 10-9 kg/sec Clm = 0,0044 kg/m3 dan A = 0,0893 m2
KL = 6,0512 x 10-9 / (0,0044)(0,0893)
KL = 2,8466 x 10-5 m/sec
b. Untuk j = 6,5013 x 10-9 kg/sec Clm = 0,00251 kg/m3 dan A = 0,0893 m2
KL = 6,5013 x 10-9 / (0,00251)(0,0893)
KL = 2,903 x 10-5 m/sec
c. Untuk j = 8,4017 x 10-9 kg/sec Clm = 0,00288 kg/m3 dan A = 0,0893 m2
KL = 8,4017 x 10-9 / (0,00288)(0,0893)
KL = 3,2709 x 10-5 m/sec
d. Untuk j = 7,6682 x 10-9 kg/sec Clm = 0,00279 kg/m3 dan A=0,0893 m2
KL = 7,6682 x 10-9 / (0,00279)(0,0893)
KL = 3,0733 x 10-5 m/sec
e. Untuk j = 8,7517 x 10-9 kg/sec Clm = 0,00282 kg/m3 dan A=0,0893 m2
KL = 8,7517 x 10-9 / (0,00282)(0,0893)
KL = 3,4741 x 10-5 m/sec
Pada aliran udara 2000 cc/min
a. Untuk j = 4,4009 x 10-9 kg/sec Clm = 0,00304 kg/m3 dan A = 0,0893 m2
KL = 4,4009 x 10-9 / (0,00304)(0,0893)
KL = 1,619 x 10-5 m/sec
b. Untuk j = 4,5509 x 10-9 kg/sec Clm = 0,00313 kg/m3 dan A = 0,0893 m2
KL = 4,5509 x 10-9 / (0,00313)(0,0893)
KL = 1,6263 x 10-5 m/sec
c. Untuk j = 4,801 x 10-9 kg/sec Clm = 0,00323 kg/m3 dan A = 0,0893 m2
KL = 4,801 x 10-9 / (0,00323)(0,0893)
KL = 1,6622 x 10-5 m/sec
d. Untuk j = 5,001 x 10-9 kg/sec Clm = 0,00329 kg/m3 dan A = 0,0893 m2
KL = 5,001 x 10-9 / (0,00329)(0,0893)
KL = 1,7005 x 10-5 m/sec
e. Untuk j = 5,8345 x 10-9 kg/sec Clm = 0,00325 kg/m3 dan A = 0,0893 m2
KL = 5,8345 x 10-9 / (0,00325)(0,0893)
KL = 2,0104 x 10-5 m/sec
Pada aliran udara 3000 cc/min
a. Untuk j = 3,4840 x 10-9 kg/sec Clm = 0,00428 kg/m3 dan A = 0,0893 m2
KL = 3,4840 x 10-9 / (0,00428)(0,0893)
KL = 9,1156 x 10-6 m/sec
b. Untuk j = 3,4674 x 10-9 kg/sec Clm = 0,00435 kg/m3 dan A = 0,0893 m2
KL = 3,4674 x 10-9 / (0,00435)(0,0893)
KL = 8,9236 x 10-6 m/sec
c. Untuk j = 4,5009 x 10-9 kg/sec Clm = 0,00421 kg/m3 dan A = 0,0893 m2
KL = 4,5009 x 10-9 / (0,00421)(0,0893)
KL = 1,1984 x 10-5 m/sec
d. Untuk j = 6,0012 x 10-9 kg/sec Clm = 0,00444 kg/m3 dan A = 0,0893 m2
KL = 6,0012 x 10-9 / (0,00444)(0,0893)
KL = 1,5138 x 10-5 m/sec
e. Untuk j = 8,7517 x 10-9 kg/sec Clm = 0,00447 kg/m3 dan A = 0,0893 m2
KL = 8,7517 x 10-9 / (0,00447)(0,0893)
KL = 2,1934 x 10-5 m/sec
Selesai)
Menghitung Sherwood Number (Sh)
Rumus:
z
DL
Sh = KL
Dimana:
Z = 90 cm = 0,9 m
DL= 2,5 x 10-9 m2/s
Pada Laju Udara 1000 cc/min
a. Untuk KL = 2,8466 x 10-5 m/sec
Sh = (2,8466 x 10-5)(0,9) / (2,5 x 10-9 )
Sh = 10247,7
b. Untuk KL = 2,903 x 10-5 m/sec
Sh = (2,903 x 10-5) (0,9) / (2,5 x 10-9 )
Sh = 10450,7
c. Untuk KL = 3,2709 x 10-5 m/sec
Sh = (3,2709 x 10-5) (0,9) / (2,5 x 10-9 )
Sh = 11775,1
d. Untuk KL = 3,0733 x 10-5 m/sec
Sh = (3,0733 x 10-5)(0,9) / (2,5 x 10-9 )
Sh = 11064,1
e. Untuk KL = 3,4741 x 10-5 m/sec
Sh = (3,4741 x 10-5)(0,9) / (2,5 x 10-9 )
Sh = 12506,9
Pada Laju Udara 2000 cc/min
a. Untuk KL = 1,619 x 10-5 m/sec
Sh = (1,619 x 10-5 )(0,9) / (2,5 x 10-9 )
Sh = 5828,41
b. Untuk KL = 1,6263 x 10-5 m/sec
Sh = (1,6263 x 10-5)(0,9) / (2,5 x 10-9 )
Sh = 5854,63
c. Untuk KL = 1,6622x 10-5 m/sec
Sh = (1,6622x 10-5)(0,9) / (2,5 x 10-9 )
Sh = 5983,98
d. Untuk KL = 1,7005 x 10-5 m/sec
Sh = (1,7005 x 10-5)(0,9) / (2,5 x 10-9 )
Sh = 6121,73
e. Untuk KL = 2,0104 x 10-5 m/sec
Sh = (2,0104 x 10-5)(0,9) / (2,5 x 10-9 )
Sh = 7237,31
Pada Laju Udara 3000 cc/min
a. Untuk KL = 9,1156 x 10-6 m/sec
Sh = (9,1156 x 10-6)(0,9) / (2,5 x 10-9 )
Sh = 3281,61
b. Untuk KL = 8,9236 x 10-6 m/sec
Sh = (8,9236 x 10-6)(0,9) / (2,5 x 10-9 )
Sh = 3212,51
c. Untuk KL = 1,1984 x 10-5 m/sec
Sh = (1,1984 x 10-5)(0,9) / (2,5 x 10-9 )
Sh = 4314,44
d. Untuk KL = 1,5138 x 10-5 m/sec
Sh = (1,5138 x 10-5)(0,9) / (2,5 x 10-9 )
Sh = 5449,57
e. Untuk KL = 2,1934 x 10-5 m/sec
Sh = (2,1934 x 10-5)(0,9) / (2,5 x 10-9 )
Sh = 7896,24
Data Untuk Membuat Grafik (log Sh vs log Re)
Sh = a Reb
ln Sh = ln a + b ln Re
persamaan ini analog dengan:
y = B + Ax
Dimana:
Ln Sh = y
Ln Re = x
ln a = B (intersept)
a = antiln B
b = slope
Untuk laju alir udara 1000 cc/min
Sh
10247,7
Y = ln Sh
9,2348
Re
72,49
X = ln Re
4,2834
X2
18,35
XY
39,5568
10450,7
9,2544
85,67
4,4505
19,81
41,1868
11775,1
9,3737
118,62
4,7759
22,81
44,7683
11064,1
9,3115
131,80
4,8813
23,83
45,4518
12506,9
9,4340
46,6085
164,75
5,1044
23,4956
26,06
110,85
48,1553
219,119
n XY X Y
A =
Slope =
n X 2 ( X ) 2
(5)( 219,119) (23,4956)( 46,6085)
(5)(110,85) (23,4956) 2
=
Slope =
B =
Intersep =
0,2295
Y X
n X
2
2
XY X
( X ) 2
(46,6085)(110,85) (205,2089)( 23,4956)
(5)(110,85) (23,4956) 2
=
Intersep = 8,2433
Y = 0,2295 X + 8,2433
Ln a = 0,2295
a = 1,2579
b
= 8,2433
Jadi :
Sh = 1,2579 Re8,2433
Untuk laju alir udara 2000 cc/min
Sh
5828,41
Y = ln Sh
8,6705
Re
72,49
X = ln Re
4,2834
X2
18,35
XY
37,1396
5854,63
8,6750
85,67
4,4505
19,81
38,6080
5983,98
8,6968
118,62
4,7759
22,81
41,5354
6121,73
8,7196
131,80
4,8813
23,83
42,5628
7237,31
8,8870
43,6489
164,75
5,1044
23,4956
26,06
110,85
45,3630
205,2089
n XY X Y
A = Slope
n X 2 ( X ) 2
(5)( 205,2089) (23,4956)( 43,6489)
(5)(110,85) (23,4956) 2
=
Slope = 0,2229
B = Intersep =
Y X
n X
2
2
XY X
( X ) 2
(43,6489)(110,85) (205,2089)( 23,4956)
(5)(110,85) (23,4956) 2
=
Intersep = 7,6825
Y = 0,2229 X + 7,6825
Ln a = 0,2229
a = 1,2496
b = 7,6825
Jadi : Sh = 1,2496 Re7,6825
Untuk laju alir udara 3000 cc/min
Sh
Y = ln Sh
Re
X = ln Re
X2
XY
3281,61
8,0961
72,49
4,2834
18,35
34,6792
3212,51
8,0748
85,67
4,4505
19,81
35,9369
4314,44
8,3697
118,62
4,7759
22,81
39,9731
5449,57
8,6033
131,80
4,8813
23,83
41,9951
7896,24
8,9741
42,1181
164,75
5,1044
23,4956
26,06
110,85
45,8078
198,3921
n XY X Y
A = Slope
n X 2 ( X ) 2
(5)(198,3921) (23,4956)( 42,1181)
(5)(110,85) (23,4956) 2
=
Slope = 1,0836
B = Intersep =
Y X
n X
2
2
XY X
( X ) 2
(42,1181)(110,85) (198,3921)( 23,4956)
(5)(110,85) ( 23,4956) 2
=
Intersep = 3,3314
Y = 1,0836 X + 3,3314
Ln a = 1,0836
a = 2,9552
b = 3,3314
Jadi : Sh = 2,9552 Re3,3314
LAMPIRAN
Log Sh vs Log Re
12
10
8
6
4
2
0
0
10
12
Grafik 1. Laju alir udara = 1000 cc/min
Log Sh vs Log Re
12
10
8
6
4
2
0
0
10
12
Grafik 2. Laju alir udara = 2000 cc/min
Log Sh vs Log Re
12
10
8
6
4
2
0
0
10
12
Grafik 2. Laju alir udara = 3000 cc/min