0% found this document useful (0 votes)
21 views3 pages

Mj©Xe©H$ Vîdo: Mavr Amá Ì DÑWM

Copyright
© © All Rights Reserved
We take content rights seriously. If you suspect this is your content, claim it here.
Available Formats
Download as PDF, TXT or read online on Scribd
0% found this document useful (0 votes)
21 views3 pages

Mj©Xe©H$ Vîdo: Mavr Amá Ì DÑWM

Copyright
© © All Rights Reserved
We take content rights seriously. If you suspect this is your content, claim it here.
Available Formats
Download as PDF, TXT or read online on Scribd

Mahesh Shinde’s

^maVr¶ amÁ¶ì¶dñWm
R

DnyanadeeP
AcademY
FOR UPSC & MPSC

10. ‘mJ©Xe©H$ VÎdo


(Directive Principle of State Policy)

 ^mJ - IV
 H$b‘ - 36 Vo 51
‘mJ©Xe©H$ VËdm§Mo dJuH$aU
(˶mn¡H$s H$b‘ 38 Vo 51 ¶m‘ܶo ‘mJ©Xe©H$ VÎdm§Mm
A) gm‘m{OH$ ‘mJ©Xe©H$ VÎdo
g‘mdoe.) (Socialistic Directive Principles)
 ñnoZMo g§{dYmZ ® Am¶bªS>Mo g§{dYmZ® ^maVr¶ g§{dYmZ
1) H$b‘ - 38 bmoH$H$ë¶mU H$maUo ® H$ë¶mUH$mar amÁ¶
 S>m°. ~m~mgmho~ Am§~oS>H$a - ^maVr¶ amÁ¶ KQ>ZoMo ñWmnZ H$aUo.
Zm{dݶnyU© d¡{eîQ>ç (Described these principles as 2) H$b‘ - 39
'Novel Features of the Indian Constitution.') a) CnOrdrHo$Mo gmYZ
b) Equitable Distribution of Resources.
 'Granville Austin' - ‘mJ©Xe©H$ VÎdo d ‘wb^yV h³H$ hr
Distributive Justice.
amÁ¶KQ>ZoMr gX²gX²{ddoH$ ~wÕr Amho. (Conscience of the c) Prevention of Concentration of Wealth. –
Constituion.) Redistributive Justice.
d) Equal Pay for Equal Work.
‘mJ©Xe©H$ VÎdm§Mr d¡{eîQ>ço (Features) e) Health and Strength of Workers and Children.
f) Opportunities for Healthy Development of a
1) DPSP ® Ideals. Children (42 dr KQ>ZmXþéñVr)
2) DPSP ® Constitutional Instructions, 3) H$b‘ -39(A) - g‘mZ ݶm¶ Am{U ‘mo’$V H$m¶Xoera
‘XV
Recommendations to the State Legislative, (42 dr KQ>ZmXþéñVr)
Executive and Administrative Matters. 4) H$b‘ - 41 - H$m‘mMm, {ejUmMm Am{U gmd©O{ZH$
3) ^maV gaH$ma H$m¶Xm - 1935 À¶m ‘YyZ KoVbo Amho. ‘XVrMm A{YH$ma XoʶmMm à¶ËZ H$aUo.
5) H$b‘ - 42 - Justice and Human Conditions of
VÎdo - Am{W©H$, gm‘m{OH$, amOH$s¶ H$m¶©H«$‘ Work (H$m‘mMr ݶm¶ d ‘mZdr¶ pñWVr d àgyVr ghmæ¶
4) ‘w»¶ CÔoe - Socio-economic Democracy ¶m§gmR>r VaVyX)
6) H$b‘ - 43 Living Wages, Decent Standard of
‘mJ©Xe©H$ VÎdmV - H$ë¶mUH$mar amÁ¶m§Mr g§H$ënZm.
Living
5) ݶm¶à{dï> (Justiciable) ZmhrV. 7) H$b‘ - 43(A) - CÚmoJY§ÚmÀ¶m ì¶dñWmnZmV H$m‘Jmam§Mm
6) H$b‘-36 ¶m Ûmao amÁ¶g§ñWm ¶m amÁ¶g§ñWm ¶m gh^mJ. (42th CAA)
8) H$b‘ - 46 - SC/ST d Xþ~©b KQ>H$m§Mo e¡j{UH$ d
eãXmMr ì¶m»¶m ^mJ VrZ ‘Yrc (H$b‘ - 12) Am{W©H$ {hVg§dY©Z
‘Yrc ì¶m»¶m gmaIrM Agoc. 9) H$b‘ - 47 - AmhmamMm XOm© Am{U amhUr‘mZmMm XOm©
7) H$b‘- 17 These Principles are Fundamental in
B) Jm§YrdmXr VÎdo (Gandhian Principles )
the Governance of the Country.
8) H$m¶ÚmMr g§{dYm{ZH$Vm d¡YVm VnmgʶmgmR>r A˶§V 1) H$b‘ - 40 - J«m‘n§Mm¶VrMo g§KQ>Z
Cn¶w³V (Constitutional Validity) 2) H$b‘ - 43 - Hw$Q>ramoÚmoJ - ghH$mamÀ¶m AmYmamdaVr

48
Mahesh Shinde’s R

DnyanadeeP
AcademY
FOR UPSC & MPSC
^maVr¶ amÁ¶ì¶dñWm
3) H$b‘ - 43 (B) - ghH$mar g§ñWm§Mr ñWmnZm (97th ‘mJ©Xe©H$ VÎdm§Mo g‘W©Z
CAA) 1. ݶm.E‘.gr. N>mJcm -"^maV n¥Ïdrdarc ñdJ©' ‘mJ©Xe©H$
4) H$b‘ - 47 - Intoxicating Drinks Am{U Drugs ¶m§Mm VÎdmMr nyU©V: A§‘b~OmdUr Pmbr.
dmna {Z{fÕ H$aUo. 2. Ec.E‘. qgKdr- ‘mJ©Xe©H$ VËdo g§{dYmZmV OrdZ àXmZ
5) H$b‘ - 48 - JmB© d OZmdam§À¶m H$Îmbrg ‘ZmB©. H$aVmV.
C) CXma‘VdmXr VÎdo (Liberal - Intellectual Principles)
3. ~[Link]. amd - amÁ¶ g§ñWoMr Z¡{VH$ VËdo åhUOo ˶mÀ¶mV
{H$‘mZ e¡j{UH$ ‘yë¶ AmhoV.
1) H$b‘ - 44 - g‘mZ ZmJar H$m¶Xm (Uniform Civil
DPSP darc Q>rH$m
Code)
 Prof. K.T. emh- åhUOo ~±Ho$À¶m gmo¶rZwgma dQ>>{dcm
2) H$b‘ - 46 - 6 df© d¶mn¶ªVMr ~mbH$m§Mr H$miOr KoUo.
OmUmam YZmXoe
~mbH$m§Mo g§JmonZ d {ejUmMr VaVyX (86 dr KQ>ZmXþéñVr
 T.T. H¥$îUm‘mMmar- ^mdZm§Mr Iar-Iwar Ho$amMr Q>moncr.
2002)
3) H$b‘ - 48 - eoVr Am{U neynmbZ AmYw{ZH$ Am{U  Prof. XI. lr{Zdmg - A˶§V g§{X½Y, Añnï> d A{ZpíMV
V§ÌkmZmda AmYmarV {Z‘m©U H$aUo. ñdénmMr AmhoV.
4) H$b‘ - 48A - n¶m©daU, dZo Am{U Wild Life (42 dr
KQ>ZmXþéñVr) ZdrZ ‘mJ©Xe©H$ VÎdo
5) H$b‘ - 49 - dmaem§Mr OndUyH$ H$aUo (Monument (42 dr KQ>ZmXþéñVr - 1976)
and Heritage)
6) H$b‘ - 50 - ݶm¶ì¶dñWm Am{U H$m¶©H$mar ì¶dñWm 1) H$b‘ - 39 ‘wbm§Mo ì¶dpñWV g§JmonZ
EH$‘oH$m§nmgyZ doJio H$aUo. 2) H$b‘ - 39(A)
7) H$b‘ - 51 - Am§VaamîQ´>r¶ em§VVm, gm¡hmX© Am{U gwajm 3) H$b‘ - 43(A)
¶mgmR>r H$ama H$aUo. 4) H$b‘ - 48(A)
5) H$b‘ - 45 - (86 dr KQ>ZmXþéñVr- 2002)
D) Am{W©H$ VÎdo ‘yb^yV h³H$ Am{U ‘mJ©Xe©H$ VÎdm§‘Yrb dmX
1) H$b‘ - 38 2) H$b‘ - 39 1) M§nmH$‘ XmoamB©amOZ Ho$g (1951)
E) gm‘m{OH$ VÎdo  ‘yb^yV h³H$ d ‘mJ©Xe©H$ VÎdo - ‘yb^yV h¸$m§Zm OmñV
‘hÎd
1) H$b‘ - 45 - 6 df© d¶mn¶ªV ~mbH$m§Mr H$miOr KoUo.  ‘mJ©Xe©H$ VÎdm§Zr ‘yb^yV h³H$m§gmaIo dmJmd¶mg hdo.
2) H$b‘ - 46
3) H$b‘ - 47  ‘mÌ AmnU gJioÀ¶m gJio ‘yb^yV h³H$ ~Xbdy eH$Vmo.
4) H$b‘ - 48 - eoVr d newnmbZ AmYw{ZH$ V§ÌkmZmda KQ>ZmXþéñVrÛmao (1br, 4 Wr, 17 dr KQ>ZmXþéñVr)
AmYm[aV 2) JmobH$ZmW Ho$g (1967)
5) H$b‘ - 49 - dmaem§Mr OnUyH$  ‘yb^yV h³H$ AmhoV Am{U H$mTy>Z KoVm ¶oV ZmhrV.

F) Am§VaamîQ´>r¶ g§~§{YV -51  åhUOoM … ‘yb^yV h³H$ >> >‘mJ©Xe©H$ VÎdo

* Am§VaamîQ´>r¶ em§VVm, gm¡hmX© Am{U gwajm H$ama  ¶m {ZU©¶m‘wio g§gXoZo 24 dr Am{U 25 dr KQ>ZmXþéñVr
‘mJ©Xe©H$ VÎdm§Mo g‘W©Z Ho$br = (1971)
1. ݶm. E‘. gr. N>m§Jbm - "^maV n¥Ïdrdarb ñdJ© " 3) 24 dr KQ>ZmXþéñVr (1971)
2. Eb. E‘. qgKdr - ‘mJ©Xe©H$ VÎdo g§{dYmZmV OrdZ àXmZ  g§gXobm H$moU˶mhr ‘yb^yV h³H$m§À¶m ~m~VrV H$moUVrhr
H$aVmV. KQ>ZmXþéñVr H$aʶmMm A{YH$ma Amho.
49
Mahesh Shinde’s

^maVr¶ amÁ¶ì¶dñWm
R

DnyanadeeP
AcademY
FOR UPSC & MPSC

4) 25 dr KQ>ZmXþéñVr (1971) 7) {‘Zdm© {‘ëg Ho$g (1980)


 ¶m Zwgma ZdrZ H$b‘ 31 (C) Q>mH$ʶmV Ambo.  42 dr KQ>ZmXþéñVr Ad¡Y R>a{dʶmV
a) H$moUVmhr H$m¶Xm Omo H$b‘ (~), (H$) À¶m  Clause a - (Ö ) ¶mo½¶
A§‘b~OmdUrgmR>r Ho$bm Amho, Oa H$b‘ 14 Am{U  Clause b - Ag§d¡Ym{ZH$ - ݶm¶mb¶rZ nwZ{d©bmoH$Z ho
19 bm ^§J H$aV Agob Va Vmo H$m¶Xm Ad¡Y R>a{dVm g§{dYmZmMr ‘yb^yV Mm¡H$Q> Amho.
¶oUma Zmhr.
b) EImXm H$m¶Xm YmoaUmÀ¶m AmYmamdaVr ~Z{dbm Agob ^mJ IV À¶m ~mhoa AgUmar ‘mJ©Xe©H$ VÎdo
Am{U Vmo H$m¶Xm Oa ˶m YmoaUmbm A§‘b~OmdUr 1) Claims of SCs and STs to Services – Article
H$aV Zgob VargwÕm ˶mgmR>r ¶mbm H$moU˶mhr 335.
ݶm¶mb¶mV Challenge H$aVm ¶oUma Zmhr. 2) Instruction in Mother Tongue – Article 350A.
5) Ho$edmZ§X ^aVr Ho$g (1973) 3) Development of Hindi Language – Article 351.
 Article 31 (C)
AëbmXr H¥$îUñdm‘r Aæ¶a …
 Clause a - (Ö ) ¶mo½¶
bmoH$m§Zm CÎmaXm¶r Agbobo H$moUVohr ‘§{Ì‘§S>i
 Clause b - Ag§d¡Ym{ZH$ - ݶm¶mb¶rZ nwZ{d©bmoH$Z ho
amÁ¶KQ>ZoÀ¶m ^mJ 4 ‘Yrb VaVwXtZm H$‘r boIUma Zmhr.
g§{dYmZmMr ‘yb^yV Mm¡H$Q> Amho.
S>m°. Am§~oS>H$a …
6) 42 dr KQ>ZmXþéñVr YmoaUo AmIVmZm bmoH$‘Vmda AmYm[aV Agbobo gaH$ma
 H$b‘ 31 ‘Yrb Clause (a) Mr ì¶mßVr dmT>dyZ Vmo ‘mJ©Xe©H$ VÎdm§H$S>o Xþb©j H$ê$ eH$Uma Zmhr, Oa gaH$maZo
gJù¶m ‘mJ©Xe©H$ VÎdm§Zm bmJy Ho$bm. Ago Xþb©j Ho$bo Va {ZdS>UwH$sÀ¶m doir ˶mbm ‘VXmam§Zm
CÎma Úmdo bmJob.

FRs
Am{U DPSPs ¶m§Vrb ’$aH$
FRs DPSPs

1. amÁ¶mZo H$mhr JmoîQ>r H$aʶmda ‘yb^yV h³H$ à{V~§Y 1. amÁ¶mZo H$mhr JmoîQ>r H$amì¶mV, Ago gm§JV Agë¶mZo
H$aV Agë¶m‘wio Vo ZH$mamË‘H$ AmhoV. ‘mJ©Xe©H$ VÎdohr gH$mamË‘H$ AmhoV.
2. ¶m§Mo Cëb§KZ Pmë¶mg ݶm¶mb¶mÛmao H$m¶Xoera ¶m§Mr 2. ¶mgmR>r ݶm¶mb¶mV OmV ¶oV Zmhr. åhUOoM ¶m§Mo
A§‘b~OmdUr H$aVm ¶oVo. Cëb§KZ Pmë¶mg ݶm¶mb¶mÛmao H$m¶ÚmZo ¶m§Mr
A§‘b~OmdUr H$aVm ¶oV Zmhr.
3. C{ÔîQ> … XoemV amOH$s¶ bmoH$emhrMr ñWmnZm H$aUo 3. C{ÔîQ> … XoemV gm‘m{OH$ d Am{W©H$ bmoH$emhrMr
ñWmnZm H$aUo.
4. H$m¶Xoera ~§YZo. 4. Z¡{VH$ Am{U amOH$s¶ ~§YZo.
5. ì¶{³VJV {hVmg MmbZm 5. g‘mO H$ë¶mUmg MmbZm
6. A§‘b~OmdUrgmR>r doJim H$m¶Xm g§‘V H$aʶmMr 6. A§‘b~OmdUrgmR>r H$m¶Xm g§‘V H$aUo Amdí¶H$
Amdí¶H$Vm Zmhr.
7. H$moU˶mhr ‘yb^yV h³H$m§Mo Cëb§KZ H$aUmam H$m¶Xm 7. H$moU˶mhr ‘mJ©Xe©H$ VÎdm§Mo Cëb§KZ H$aUmam H$m¶Xm
KQ>Zm~mø d Ad¡Y Amho ho R>a{dUo ݶm¶mb¶mda KQ>Zm~mø Am{U Ad¡Y Amho Ago ݶm¶mb¶ R>ady eH$V
~§YZH$maH$ Zmhr, ‘mÌ ‘mJ©Xe©H$ VÎdm§À¶m A§‘b~OmdUrgmR>r
H$m¶Xm Ho$bm Amho, ¶m H$arVm H$m¶Xm d¡Y Agë¶mMo
R>adVm ¶oVo.
***
50

You might also like